Lãn Miên

Ngôn Ngữ Việt Nam

12 bài viết trong chủ đề này

Ngôn Ngữ Việt Nam

Qui tắc tạo từ của tiếng Việt (QT)

1.Qui tắc Vo ( qui tắc 1): Đưa từ đa âm tiết (của ngôn ngữ chắp dính) vào trong cái Vò của Việt gọi là Vò Việt là một cái “Nôi khái niệm” để vo tròn như vo gạo trong cái rá, từ đa âm tiết sẽ bị rụng những phụ tố đầu đuôi để chỉ còn mỗi cái “Lõi” thành một “ Lời” là một Từ đơn âm tiết.

2.Qui tắc Nở ( qui tắc 2) : Một từ đơn âm tiết là một cái “Tế” ở trong “Nôi khái niệm” là cái bầu, cái “Tế” ấy sẽ tự sinh sản theo kiểu tách đôi như cách sinh sản của tế bào thành “Tiếng” là một “Từ” hai âm tiết dính nhau không thể đảo ngược thứ tự khi phát âm, gọi là “từ dính” , mang khái niệm lấp-lửng. Rồi từ “dính” đó mới tách rời hẳn thành hai từ đơn âm tiết nữa, một từ mang tính Âm và từ kia mang tính Dương

3.Qui tắc Nút ( qui tắc 3) : Là phối tố đầu, theo kiểu “Biến phụ âm đầu mà bất biến âm vận đuôi”. Tôi gọi là qui tắc “Nút” vì có mỗi một cái chai rượu thì trước sau gì nó cũng gọi là chai, chỉ có cái Nút ở đầu nó thì cứ việc thay đổi bao nhiêu kiểu nút khác nhau mà chẳng được.

4.Qui tắc Rút ( qui tắc 4): Là phối tố đuôi, theo kiểu “ Biến âm vận đuôi mà bất biến “cái Có phụ âm đầu” hoặc “cái Vắng phụ âm đầu”. Tôi gọi nó là qui tắc “Rút” vì có mỗi một cái máy xe thì thương hiệu ( cái “Có phụ âm đầu”) và số ( cái “Vắng phụ âm đầu”, vì số có khi đã cà để làm cà vẹt rồi, có khi chưa cà) của nó là cái đầu, đã đăng ký rồi nên phải bất biến, còn cái ruột nó thì cứ việc rút mà đổi đồ lô, đồ nhái gì mà chẳng được ( đồ Lô=đồ Lõi= đồ Lọi=đồ Nọi= đồ Nội, Tây nó mượn của Ta nó phải gọi là Local chứ Từ Việt là bao la từ thời cổ đại). Người Việt vẫn nói Lục Lọi nghĩa là lục từ trong ra.

5.Qui tắc Lướt ( qui tắc 5): Là lướt một cụm từ gồm hai hay nhiều từ hoặc thậm chí cả một câu dài thành một từ hoặc một cụm từ đồng nghĩa.

6.Qui tắc Tháp ( qui tắc 6): Là ghép hai từ đồng nghĩa dị âm lại với nhau thành một từ đồng nghĩa có hai âm tiết theo qui luật từ đơn âm nào đã dùng trước trong tiếng Việt thì đứng trước trong từ ghép, từ ghép ấy nhấn mạnh ý hơn tức “nhiều”, “nhiều loại cùng loài ấy”. Tôi dùng chữ “Tháp” của nông dân ghép cây, rất chính xác, tức đặt tiếp theo cái cũ mà sẽ cho hiệu quả cao hơn .

7.Qui tắc Lặp (qui tắc 7): Là lặp lại một từ thành từ có hai âm tiết ( đương nhiên đồng âm) cùng ý nghĩa nhưng nhấn mạnh hơn.

Tôi nêu ra QT trên của tiếng Việt và thấy Từ Việt là bao la. Để kiểm chứng lại phát hiện của Nhạn Nam Phi về chữ nôm Việt Nam khắc trên gươm của Câu Tiễn là Gươm =Kiếm đều là tiếng Việt, tôi theo qui tắc 3 và 4 nêu trên, có được cái nôi khái niệm sau:

( Gươm=Đướm=Đâm=Châm=Chĩa=Chỉ=Chọt=Chọc=Chuốt=Chích=Chém=“Chén” - của người Quan thoại phát âm theo, không chuẩn, vì họ không có âm ngậm môi,= Kèm=Kiêm=Kiếm=Kiềm). Rõ ràng là trong nôi khái niệm này các từ đều mang khái niệm về bản thể cây gươm và các công năng của gươm, “đướm” là “đẫm rướm máu”, trừ từ “chén” của tiếng Quan thoại là trật, bị phát hiện là từ lạ trong cái nôi khái niệm này ngay, do họ mượn từ “chém” của tiếng Việt, nhưng phát âm sai là “chén” vì họ không nói được âm ngậm môi như tộc Việt.

Ví dụ khác, dùng QT 3 và 4 kiểm tra “đối thoại” là gì:

Đối thoại là dùng Lời (tiếng Việt), Lời mà lại được Lợi=được Lớn;

Đối thoại là dùng La (tiếng Đài Loan), La mà lại được Lợi=được Lớn;

Đối thoại là dùng Na( tiếng Nhật Bản-“ ha-Na-xư”),Na mà lại được Nắm= =được Lắm=được Lợi= được Lớn;

Đối thoại là dùng Yán (tiếng Trung Quốc), Yán mà lại được Yên=được Lên=được Lợi=được Lớn.

Xem trên thấy rõ cấp độ gần gũi của các ngôn ngữ láng giềng. Tiếng Việt và tiếng Đài Loan thì chỉ nói ra là từ “ Lời” là đạt ngay “ Lợi Lớn” rồi; tiếng Nhật Bản và tiếng Trung Quốc thì phải nhảy qua hai bước thì “Lời” mới đạt “Lợi Lớn”, khi diễn tả bằng tiếng Việt theo QT. Vậy chẳng phải ngôn ngữ đã từ Nam ra Bắc đó sao? Như vậy là Tôi đã chứng minh được cho nhận định của các nhà khoa học: ngôn ngữ đã từ ĐNÁ đi ra Bắc đến tận Hoàng Hà. (Trong phát âm thì người VN phát âm dễ tiếngQuảng Đông, tiếng Mân Nam, tiếng Đài Loan và tiếng Nhật vì không thấy âm lạ, nhưng phát âm tiếng Trung Quốc thì gặp một số âm lạ rất khó phát âm). Câu tiếng Đài Loan: “Khắp Chúng Ọc Tai Oan Gí, Cả Việt Lâm Gí” hiểu được ngay là “Chúng Ta Học Đài Loan Gọi, Cả Việt Nam Gọi”. Câu tiếng Nhật “ Ni-hôn Gô Ga, Bê-tô-Na-mư Gô Ga, Ô-na-di Đế-xư Nế” hiểu được ngay là “Nhật Bản Gọi Cả, Việt Nam Gọi Cả, Na-ná dống Đấy Nhé”. Người Việt Nam, Quảng Đông, Đài Loan, Nhật Bản còn chung nhau một tiếng “hầy” nghĩa là “phải”.

Cứ theo QT 3 và 4 mà dẫn thì mỗi một khái niệm trong Việt ngữ là một “nôi khái niệm” có đến hàng chục từ cùng khái niệm mà sắc thái khác nhau nên rất chi ly, trong số hàng chục từ đó, Hán ngữ chỉ mượn có một từ. Còn để diễn tả được các sắc thái kia thì phải ghép từ mượn đó với một từ khác thành từ ghép là hai âm tiết. Ví dụ khái niệm “Ra”, theo QT sẽ dẫn được như sau: Ra=Re=Rời=Rẽ=Vẽ=Vỡ=Vỗ=Sổ=San=Say=Sót=Sập=Sau=Xấu=Xóa=Xuất=Xảy=Chảy=Chênh=Chệch=Cho=Chi=Đi=Đẻ=Đâm=Đầu=Đào=Điều=Đến=Đưa=Thừa=Thành=Thú=Thụ=Thức=Thoát=Thay=Theo=Trèo=Trái= =Trật=Trội=Trốn=Trút=Bút=Bứt=Bật=Bỏ=Có=Kết=Cất=Lật=Lạ=Lại=Lấy=Làm=Lên=Lòi=Ló=Lộ=Tố=Khổ=Khỏi=Khai=Khoáy=Khá=Hả=Hở=Hết=Hơn=Hơi=Dôi=Giỏi=Dư=Dự=Dẫn=Dãn=Dăn=Ăn=Yết. Trong đó mỗi từ đơn âm tiết đã bao hàm cả ý “ra”, nhưng Hán ngữ thì phải ghép từ “xuất”, mà phát âm là “txu”, với một từ khác, thành từ ghép mới diễn tả được sắc thái của những từ kia.

Cũng theo QT mà dẫn thì thấy kết cấu mọi cặp từ như Đất Nước, Đất Trời, Đầu Óc, Cối Chầy, Mẹ Cha đều là từ chế độ mẫu hệ của loài người, từ tiếng ru con “Ầu Ơ…” của mẹ mà ra:

Ầu=Âu=Bầu=Đầu=Đậu=Đất=Thật=Thôn=Khôn=Khuông=Ruộng=Vuông= =Văn=Khăn=Khối=Cối=Mồi=Mớm=Mẹ

Ơ=Cơ=Cóc=Óc=Nóc=Nước=Lược=Lạc=Lang=Quang=Quan=Càn=Còn=..=Tròn=Trời=Thời=Thờ=Thầy=Chầy=Cha

Như vậy từ “Âu Cơ” là có trước. Rồi sau đó người Việt mới lấy các từ của mình để đặt tên cho các con chim mình yêu thích vì nó gắn bó với mình trên đồng ruộng như chim Âu gốc từ “Ầu”; chim Cò, chim Lạc gốc từ “Ơ”=Cơ. Chứ lấy phiên âm từ “Hán tự”, vạn năm sau mới có, để giải thích nguồn gốc từ “Âu Cơ”, tôi cho là giải thích ngược.

Cũng kết cấu “Ầu Ơ” của mở đầu lời ru con mà chia thành Đất Trời. Đất là Mẹ, chỉ sinh ra bản thể con người, còn Trí của con người là do Trời sinh, nên tiếng Việt có câu thành ngữ “Mẹ sinh con, Trời sinh tính”. Và Trí nó là cái phần ở Trên, nên nó là cái Ngọn chứ không phải là cái Gốc. Loài người là trí tuệ hơn muôn loài nên tiếng Việt có “Con Ngài” lái thành “Cái Ngọn”. Vì Ngọn mới là cái tiếp thu được nguyên khí từ Trời để có Trí. Giống như cái Cây viết bằng chữ Mộc 木 (người Nhật đọc chữ này là Ki, nghĩa thuần Nhật là Cây) tức nó phải Mọc, và để mọc được thì quí nhất là cái Bổn của nó, chữ Bổn 本 phải có thêm một nét Càn ,tượng Trời, ngang ở dưới để đẩy cây lớn lên. Theo QT thì Bổn=Ngồn-Ngộn=Ngọn. Cái cây mà bị chặt ngọn nó sẽ mọc ngọn khác, kiên quyết vươn lên trời để đón nguyên khí. Người xưa có câu “ hiền tài là nguyên khí quốc gia”, lại cũng có câu “dĩ nhân vi bổn” là “dựa người làm bổn”, có Bổn thì mới đầu tư được, đó là nội dung cơ bản của kinh tế học hay “kinh tế tri thức” ngày nay. Nhưng câu “lấy dân làm bổn” tức “lấy dân làm ngọn” đã bị đổi thành “lấy dân làm gốc”.

4 people like this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Bi sử chữ việt 越 Sách Sử Trung Hoa thường gọi chung các dân tộc ở phía nam Trường giang là Bách Việt 百越. Người Việt thuộc chủng Việt cũng tự gọi mình là Việt để phân biệt với chủng Hoa. Chữ Bách không hẳn chỉ định số là một trăm mà là chữ phiếm chỉ, hàm chỉ số nhiều không thể xác định số lượng.

Hiện nay còn biết được có Âu Việt 甌越 ở Chiết Giang 浙江, Mân Việt 閩越 ở Phúc Kiến 福建, Dương Việt 陽越 ở Giang Tây 江西, Nam Việt 南越 ở Quảng Đông 廣東, Lạc Việt 駱越 ở Việt Nam 越南.

Chữ 越 còn được dùng làm tên riêng của tỉnh Chiết Giang .

越 có khi viết là 粵, chữ Việt này lại được dùng làm tên riêng cho tỉnh Quảng Đông.

Với tư cách là kẻ chiến thắng, người Hoa đã dùng chữ Việt 越 để gọi các dân tộc Việt và vì áp lực đó các dân tộc Việt đều dùng chữ Việt 越 để tự gọi mình.

Chữ Việt 越 có hai phần, phần trước là chữ tẩu nghĩa là chạy, phần sau là Việt là một loại vũ khí thời cổ biểu tượng cho quyền uy. Cấu trúc chữ Việt như thế sẽ cho ta một cảm giác bất ổn, tại sao một chủng tộc to lớn có đầy đủ uy quyền mà lại phải bỏ chạy. Đây đúng là chữ tượng hình, một bức họa cực tả thảm trạng bại vong của cả một chủng tộc.

Sự thể đã được kể lại theo truyền thuyết, Hoàng đế (chủng Hoa) đã đánh nhau một trận quyết liệt một mất một còn với Si Vưu (chủng Việt) tại Trác Lộc, sau cùng đã chiến thắng giết được Si Vưu đánh bại chủng Việt, Việt tộc bắt đầu suy yếu tan tác, chạy tứ tán khắp nơi nhất là chạy dồn về phương Nam để rồi lần lượt bị Hoa tộc thôn tính, đồng hóa, chỉ riêng Lạc Việt kiên cường là giữ vững được độc lập.

Sự kiện này một phần nào cũng được phản ánh trong việc hình thành chữ khối vuông.

Chữ khối vuông ngày nay được gọi là chữ Hán thực sự không phải là chữ ban đầu của người Hoa. Đó chính là chữ do người Việt xây dựng nên.

Chỉ xét riêng diễn biến hình thành cấu trúc từ Việt ít nhiều ta cũng thấy được sự thật lịch sử ẩn dấu trong đó.

Lịch sử hình thành chữ khối vuông có thể chia làm hai chặng.

Chặng thứ nhất do người Việt khai phá đặt nền móng, đó là chữ viết trên mai rùa và xương thú gọi là Giáp cốt văn và chữ đúc trên đỉnh đồng hoặc chuông đồng thời Thương gọi là Chung Đỉnh văn hay Kim văn.

Chặng thứ hai do người Hoa tiếp quản, tu chỉnh, định hình bắt đầu từ Tiểu Triện cho đến chữ Giản thể ngày nay.

Trên Kim Văn chữ Việt được ghi như một hình đồ họa vẽ lại cái Việt biểu trưng cho quyền uy của vua chúa:

Posted Image Kim văn Posted Image

Có chữ lại hình dung con người ưỡn ngực kiêu hãnh với quyền uy của mình dưới ánh mặt trời:

Posted Image Kim văn

Thời Thương Chu Việt được sử dụng vừa như là vũ khí vừa như là nghi trượng. Vua dùng Việt để biểu thị vương quyền, Tướng dùng Việt để biểu thị tướng quyền. Sử Ký ghi Chu Võ Vương dùng Hoàng Việt, Chu Công dùng Đại Việt,Thiệu công dùng Tiểu Việt. Thời cổ đại vua thường ban cho đại thần “Thanh đồng Việt” mang ý nghĩa giao cho họ quyền cầm quân và quyền chinh phạt để phò tá và bảo vệ vương quyền.

Tại sao có danh xưng Việt, Văn hóa Lương Chử khai quật được ở tỉnh Chiết Giang cho ta câu trả lời:

“Ngọc Việt đào được tại Chiết Giang,văn hóa Lương Chử, là tượng chứng quyền lực của thủ lãnh người Việt. Việt Tộc do đó mà gọi tên là Việt (wet,vet,viet) là khí vật điển hình của văn hóa Bách Việt, lưu truyền phạm vi bao quát Đông Nam Á và một bộ phận các đảo Thái bình dương. Trong số văn vật của Triều Thương có thể tìm thấy Thanh đồng Việt (rìu bằng đồng xanh), và một dạng Ngọc Tông có khả năng là một bộ phận nhân tố văn hóa của nhóm người Việt ở đông bộ di chuyển lên phía bắc được người Ân du nhập về (chủ thể là tộc Đông Di)”.(theo Baiyueren)

Posted Image Việt http://baiyueren.cn

Chữ Việt 戉 (yuè) cũng viết là “钺”. Việt là búa lớn (đại phủ) ta gọi là Rìu thường nói chung là “Phủ Việt”( 斧戉).

Về sau chữ Việt được ghi theo dạng:

Posted Image

Theo tự dạng này chữ Việt có thêm bên cạnh chữ thổ 土 nằm trên chữ chỉ 止, hai chữ này ghép lại chính là chữ chỉ 址 có nghĩa là nơi chốn chỗ ở, cơ sở, nền móng.Cấu trúc này khẳng định người sử dụng Việt có quyền uy nơi chính lãnh địa của họ. Và chữ Việt này đã được dùng để gọi tên chủng tộc Việt. Phải nói đây là chủ quan của người tạo chữ vuông, họ tự hào chủng tộc họ mang tên, một chủng tộc có lãnh thổ và có quyền uy với sức mạnh được biểu trưng trên vũ khí và quyền trượng việt. Nói chính xác hơn họ là người Việt, đã tạo ra chữ của người Việt, chữ khối vuông. Họ có đất đai, có sức mạnh, đã định cư chứ không nay đây mai đó như người du mục.

Người Hoa 華 là người đến sau, không phải là người tạo chữ nên chỉ được chọn một bông hoa mỏng manh để làm chữ:

Posted Image Kim Văn Posted ImageTriện

Nhưng khi lịch sử đã sang trang, mọi chuyện đều có thể đảo ngược, cánh hoa yếu ớt đó đã quật ngã cái búa việt cứng rắn, chủng Việt thua trận, chủng Hoa lên ngôi, cùng với chiến thắng chữ Hoa cũng bước lên đài vinh quang mang thêm nhiều nghĩa quang huy, quang thái, phồn vinh, rực rỡ. Chữ Việt cùng chung số phận của chủng Việt ly tán, biến thái. Chữ Việt xuống nghĩa bi ai: chạy, ngã đổ, tan tác!Khuôn mặt oai hùng của chữ Việt cũng bị kẻ thắng trận làm biến dạng méo mó.

Từ dạng chữ (gồm chỉ và Việt)Posted Imageđã bị đổi thành Posted Image( gồm chữ tẩu và việt).Việc thay đổi này rất nhẹ nhàng thoạt nhìn chẳng xáo trộn nhiều,nhưng chỉ một cái rạch nhẹ của lưỡi lam trên mặt mỹ nhân cũng đủ làm tan nát một khuôn mặt khả ái, chữ Việt trước (chữ Việt nguyên thủy) với vũ khí khẳng định quyền uy thì chữ Việt sau (chữ Việt biến thái) đã được cách điệu lại diễn cảnh người ôm vũ khí bại tẩu. Trên Kim văn có họa đồ chữ tẩu rất sinh động,hình đó diễn tả cảnh con người bỏ chạy khỏi vị trí của mình:

Posted Image Chữ Tẩu 走 trên Kim Văn (Chung Đỉnh văn).

Cũng có ý kiến nói rằng Việt là vượt, là siêu việt nhưng nghĩa này chỉ là nghĩa phát triển về sau chứ thâm ý của người cải biên chữ Việt theo dạng Tiểu Triện thì không phải như vậy.

Ngay thời cực thịnh của nước Việt,Câu Tiễn vượt Trường Giang vào Trung Nguyên xưng bá cũng chưa có chữ Việt có bộ tẩu,chữ Việt trên thanh kiếm của Câu Tiễn đã nói lên điều này.

(Bốn chữ sau là “Việt Vương tự tác” trích trên thanh “Việt Vương Câu Tiễn tự tác dụng kiếm”)

Posted Image

Thói đời không ai không nghĩ tốt về mình, về người thân, về dòng họ, về chủng tộc của mình, chữ Việt nguyên thủy là bài ca về sức mạnh,về quyền lực của chủng Việt nên ta có thể nói chữ đó phải do người của chủng Việt tạo ra, thêm nữa nhà Thương cũng là triều đại của chủng Việt chứ không

phải là chủng Hoa (xin xem bài Ghét đời Kiệt Trụ-cùng tác giả), chữ khối vuông xuất hiện vào đời nhà Thương thì sự kiện chứng càng mạnh hơn nữa.

Chỉ có đối phương mới mạt sát đối thủ của mình, việc sửa lưng chữ Việt làm biến dạng nó từ chữ “chỉ” xác định địa bàn sang chữ “tẩu” bỏ địa bàn chạy khỏi địa bàn thì chỉ có người Hoa mới làm thế sau khi đã chiến thắng người Việt, sáp nhập mọi tài sản của người Việt vào tài sản của mình.

Tần Thủy Hoàng sau khi tiêu diệt lục quốc thống nhất Trung Hoa đã ra lịnh chỉnh lý,thống nhất chữ viết, định dạng chữ viết chuẩn gọi là Tiểu triện đã hoàn toàn xóa bỏ khuôn mặt chữ viết của người Việt bằng cái áo khoát màu Hoa, nhưng đâu đó trong cách viết chữ Hán vẫn không ngơi bàng bạc hồn Việt.

Lịch sử hào hùng của chữ Việt đã được thay bằng trang bi sử, vậy người Việt có nên giữ mãi hình dạng chữ này để nhắc mình nhớ mãi cảnh bại vong của cả một chủng tộc! Riêng tôi, tôi chỉ ước gì được thay hai chữ Việt Nam 越南 bằng hai chữ “Việt Nam - Tổ Quốc tôi”.

Có thể xem chữ Việt này cũng có nghĩa tương đồng với chữ 漢Hán (chỉ dân tộc Trung Hoa) và chữ 汗 Hãn /Khan của Mông Cổ đều dùng để chỉ quyền lãnh đạo.

(Nguyễn Thiếu Dũng)

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Thiên Luân đưa giúp bài này ra trang chủ;

Ghi rõ: "Tư liệu tham khảo".

Cá nhân tôi không tán thành luận điểm : "Lạc Việt ở Việt Nam". Lạc Việt là một khái niệm chỉ toàn bộ bách Việt.

Tôi đố tất cả các học giả trên thế giới chứng minh một cách có hệ thống: "Lạc Việt là danh từ riêng chỉ một bộ phân trong bách Việt". Luận điểm tách Lạc Việt là một bộ phận của Bách Việt chính là tiền đề để phủ nhận Việt sử 5000 năm văn hiến.

Bởi vậy, mặc dù cùng quan điểm Việt sử 5000 năm văn hiến. kinh Dịch là của Việt Nam - như tác giả Nguyễn Thiều Dũng - nhưng chính vì những lấn cấn này mà tôi rất khó dung hòa về mặt học thuật. Đây là một luận cứ phản biện của tôi:

Nếu Kinh Dịch là của Việt Nam - mà theo quan diểm "Lạc Việt ở Việt Nam" hiện nay thì tất không phải của bách Việt nói chung. Vậy chỉ khi người Hán chiếm được vùng đồng bằng bắc bộ mới có thể chiếm hữu Kinh Dịch. Phải không nhỉ? Nhưng thuyết Âm Dương Ngũ hành thì có tứ thời Trâu Diễn trước cả thời Hán Thế kỷ III trước CN. Kinh Dịch - mà bộ phận cấu thành là Bát quái không phải ký tự ngôn ngữ - liên hệ chắt chẽ với Ngũ hành sau đó mà chính người Hán thừa nhân là một học thuyết hợp nhất, nhưng cũng chẳng biết nó hợp nhất từ bao giờ?! điều này mâu thuẫn với quan điểm - mặc dù mới chỉ xác định Kinh Dịch của Việt Nam. Bởi vậy, cái nhìn "Lạc Việt ở Việt Nam hiên nay" không có tính nhất quán và tính hệ thống trong việc lý giải các vấn đề và hiện tượng liên quan. Điều này không phủ hợp với tiêu chí khoa học cho một giả thuyết hoặc một lý thuyết, phương pháp được coi là khoa học. Đó chỉ là cái nhìn và giải thích trực quan, cục bộ cho một hiện tượng.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Thiên Luân đưa giúp bài này ra trang chủ;

Ghi rõ: "Tư liệu tham khảo".

Cá nhân tôi không tán thành luận điểm : "Lạc Việt ở Việt Nam". Lạc Việt là một khái niệm chỉ toàn bộ bách Việt.

Tôi đố tất cả các học giả trên thế giới chứng minh một cách có hệ thống: "Lạc Việt là danh từ riêng chỉ một bộ phân trong bách Việt". Luận điểm tách Lạc Việt là một bộ phận của Bách Việt chính là tiền đề để phủ nhận Việt sử 5000 năm văn hiến.

Bởi vậy, mặc dù cùng quan điểm Việt sử 5000 năm văn hiến. kinh Dịch là của Việt Nam - như tác giả Nguyễn Thiều Dũng - nhưng chính vì những lấn cấn này mà tôi rất khó dung hòa về mặt học thuật. Đây là một luận cứ phản biện của tôi:

Nếu Kinh Dịch là của Việt Nam - mà theo quan diểm "Lạc Việt ở Việt Nam" hiện nay thì tất không phải của bách Việt nói chung. Vậy chỉ khi người Hán chiếm được vùng đồng bằng bắc bộ mới có thể chiếm hữu Kinh Dịch. Phải không nhỉ? Nhưng thuyết Âm Dương Ngũ hành thì có tứ thời Trâu Diễn trước cả thời Hán Thế kỷ III trước CN. Kinh Dịch - mà bộ phận cấu thành là Bát quái không phải ký tự ngôn ngữ - liên hệ chắt chẽ với Ngũ hành sau đó mà chính người Hán thừa nhân là một học thuyết hợp nhất, nhưng cũng chẳng biết nó hợp nhất từ bao giờ?! điều này mâu thuẫn với quan điểm - mặc dù mới chỉ xác định Kinh Dịch của Việt Nam. Bởi vậy, cái nhìn "Lạc Việt ở Việt Nam hiên nay" không có tính nhất quán và tính hệ thống trong việc lý giải các vấn đề và hiện tượng liên quan. Điều này không phủ hợp với tiêu chí khoa học cho một giả thuyết hoặc một lý thuyết, phương pháp được coi là khoa học. Đó chỉ là cái nhìn và giải thích trực quan, cục bộ cho một hiện tượng.

Quan điểm 'Lạc Việt là Bách Việt" đồng thời "Lạc Việt ở Việt Nam" có thể nào thể hiện một thực tế rằng, nguồn gốc Việt, tự ban đầu, từ Việt nam như "Sử thuyết" của anh Nhatnguyen52 không nhỉ?

Nếu vậy, cả hai quan điểm trên không mâu thuẫn.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Quan điểm 'Lạc Việt là Bách Việt" đồng thời "Lạc Việt ở Việt Nam" có thể nào thể hiện một thực tế rằng, nguồn gốc Việt, tự ban đầu, từ Việt nam như "Sử thuyết" của anh Nhatnguyen52 không nhỉ?

Nếu vậy, cả hai quan điểm trên không mâu thuẫn.

Lạc Việt ở Việt Nam là một danh từ mang khái niệm là một bộ phân thuộc Bách Việt, gồm nhiều chủng tộc Việt. Với khái niệm này thì nó không thể dung hòa. Nó chỉ dung hòa khi không mnag khái niệm đó và xác định Lạc Việt sống ở Nam Dương tử và Lạc Việt ở Việt Nam hiện nay là một.

Tôi không tán thành thuyết cho rằng Người Việt ở Việt Nam ngày nay tràn lên miền nam Dương Tử. Ngược lại thì là quan điểm của tôi.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Bi sử chữ việt 越 Sách Sử Trung Hoa thường gọi chung các dân tộc ở phía nam Trường giang là Bách Việt 百越. Người Việt thuộc chủng Việt cũng tự gọi mình là Việt để phân biệt với chủng Hoa. Chữ Bách không hẳn chỉ định số là một trăm mà là chữ phiếm chỉ, hàm chỉ số nhiều không thể xác định số lượng.

Hiện nay còn biết được có Âu Việt 甌越 ở Chiết Giang 浙江, Mân Việt 閩越 ở Phúc Kiến 福建, Dương Việt 陽越 ở Giang Tây 江西, Nam Việt 南越 ở Quảng Đông 廣東, Lạc Việt 駱越 ở Việt Nam 越南.

Chữ 越 còn được dùng làm tên riêng của tỉnh Chiết Giang .

越 có khi viết là 粵, chữ Việt này lại được dùng làm tên riêng cho tỉnh Quảng Đông.

Với tư cách là kẻ chiến thắng, người Hoa đã dùng chữ Việt 越 để gọi các dân tộc Việt và vì áp lực đó các dân tộc Việt đều dùng chữ Việt 越 để tự gọi mình.

Chữ Việt 越 có hai phần, phần trước là chữ tẩu nghĩa là chạy, phần sau là Việt là một loại vũ khí thời cổ biểu tượng cho quyền uy. Cấu trúc chữ Việt như thế sẽ cho ta một cảm giác bất ổn, tại sao một chủng tộc to lớn có đầy đủ uy quyền mà lại phải bỏ chạy. Đây đúng là chữ tượng hình, một bức họa cực tả thảm trạng bại vong của cả một chủng tộc.

Sự thể đã được kể lại theo truyền thuyết, Hoàng đế (chủng Hoa) đã đánh nhau một trận quyết liệt một mất một còn với Si Vưu (chủng Việt) tại Trác Lộc, sau cùng đã chiến thắng giết được Si Vưu đánh bại chủng Việt, Việt tộc bắt đầu suy yếu tan tác, chạy tứ tán khắp nơi nhất là chạy dồn về phương Nam để rồi lần lượt bị Hoa tộc thôn tính, đồng hóa, chỉ riêng Lạc Việt kiên cường là giữ vững được độc lập.

Sự kiện này một phần nào cũng được phản ánh trong việc hình thành chữ khối vuông.

Chữ khối vuông ngày nay được gọi là chữ Hán thực sự không phải là chữ ban đầu của người Hoa. Đó chính là chữ do người Việt xây dựng nên.

Chỉ xét riêng diễn biến hình thành cấu trúc từ Việt ít nhiều ta cũng thấy được sự thật lịch sử ẩn dấu trong đó.

Lịch sử hình thành chữ khối vuông có thể chia làm hai chặng.

Chặng thứ nhất do người Việt khai phá đặt nền móng, đó là chữ viết trên mai rùa và xương thú gọi là Giáp cốt văn và chữ đúc trên đỉnh đồng hoặc chuông đồng thời Thương gọi là Chung Đỉnh văn hay Kim văn.

Chặng thứ hai do người Hoa tiếp quản, tu chỉnh, định hình bắt đầu từ Tiểu Triện cho đến chữ Giản thể ngày nay.

Trên Kim Văn chữ Việt được ghi như một hình đồ họa vẽ lại cái Việt biểu trưng cho quyền uy của vua chúa:

Posted Image Kim văn Posted Image

Có chữ lại hình dung con người ưỡn ngực kiêu hãnh với quyền uy của mình dưới ánh mặt trời:

Posted Image Kim văn

Thời Thương Chu Việt được sử dụng vừa như là vũ khí vừa như là nghi trượng. Vua dùng Việt để biểu thị vương quyền, Tướng dùng Việt để biểu thị tướng quyền. Sử Ký ghi Chu Võ Vương dùng Hoàng Việt, Chu Công dùng Đại Việt,Thiệu công dùng Tiểu Việt. Thời cổ đại vua thường ban cho đại thần “Thanh đồng Việt” mang ý nghĩa giao cho họ quyền cầm quân và quyền chinh phạt để phò tá và bảo vệ vương quyền.

Tại sao có danh xưng Việt, Văn hóa Lương Chử khai quật được ở tỉnh Chiết Giang cho ta câu trả lời:

“Ngọc Việt đào được tại Chiết Giang,văn hóa Lương Chử, là tượng chứng quyền lực của thủ lãnh người Việt. Việt Tộc do đó mà gọi tên là Việt (wet,vet,viet) là khí vật điển hình của văn hóa Bách Việt, lưu truyền phạm vi bao quát Đông Nam Á và một bộ phận các đảo Thái bình dương. Trong số văn vật của Triều Thương có thể tìm thấy Thanh đồng Việt (rìu bằng đồng xanh), và một dạng Ngọc Tông có khả năng là một bộ phận nhân tố văn hóa của nhóm người Việt ở đông bộ di chuyển lên phía bắc được người Ân du nhập về (chủ thể là tộc Đông Di)”.(theo Baiyueren)

Posted Image Việt http://baiyueren.cn

Chữ Việt 戉 (yuè) cũng viết là “钺”. Việt là búa lớn (đại phủ) ta gọi là Rìu thường nói chung là “Phủ Việt”( 斧戉).

Về sau chữ Việt được ghi theo dạng:

Posted Image

Theo tự dạng này chữ Việt có thêm bên cạnh chữ thổ 土 nằm trên chữ chỉ 止, hai chữ này ghép lại chính là chữ chỉ 址 có nghĩa là nơi chốn chỗ ở, cơ sở, nền móng.Cấu trúc này khẳng định người sử dụng Việt có quyền uy nơi chính lãnh địa của họ. Và chữ Việt này đã được dùng để gọi tên chủng tộc Việt. Phải nói đây là chủ quan của người tạo chữ vuông, họ tự hào chủng tộc họ mang tên, một chủng tộc có lãnh thổ và có quyền uy với sức mạnh được biểu trưng trên vũ khí và quyền trượng việt. Nói chính xác hơn họ là người Việt, đã tạo ra chữ của người Việt, chữ khối vuông. Họ có đất đai, có sức mạnh, đã định cư chứ không nay đây mai đó như người du mục.

Người Hoa 華 là người đến sau, không phải là người tạo chữ nên chỉ được chọn một bông hoa mỏng manh để làm chữ:

Posted Image Kim Văn Posted ImageTriện

Nhưng khi lịch sử đã sang trang, mọi chuyện đều có thể đảo ngược, cánh hoa yếu ớt đó đã quật ngã cái búa việt cứng rắn, chủng Việt thua trận, chủng Hoa lên ngôi, cùng với chiến thắng chữ Hoa cũng bước lên đài vinh quang mang thêm nhiều nghĩa quang huy, quang thái, phồn vinh, rực rỡ. Chữ Việt cùng chung số phận của chủng Việt ly tán, biến thái. Chữ Việt xuống nghĩa bi ai: chạy, ngã đổ, tan tác!Khuôn mặt oai hùng của chữ Việt cũng bị kẻ thắng trận làm biến dạng méo mó.

Từ dạng chữ (gồm chỉ và Việt)Posted Imageđã bị đổi thành Posted Image( gồm chữ tẩu và việt).Việc thay đổi này rất nhẹ nhàng thoạt nhìn chẳng xáo trộn nhiều,nhưng chỉ một cái rạch nhẹ của lưỡi lam trên mặt mỹ nhân cũng đủ làm tan nát một khuôn mặt khả ái, chữ Việt trước (chữ Việt nguyên thủy) với vũ khí khẳng định quyền uy thì chữ Việt sau (chữ Việt biến thái) đã được cách điệu lại diễn cảnh người ôm vũ khí bại tẩu. Trên Kim văn có họa đồ chữ tẩu rất sinh động,hình đó diễn tả cảnh con người bỏ chạy khỏi vị trí của mình:

Posted Image Chữ Tẩu 走 trên Kim Văn (Chung Đỉnh văn).

Cũng có ý kiến nói rằng Việt là vượt, là siêu việt nhưng nghĩa này chỉ là nghĩa phát triển về sau chứ thâm ý của người cải biên chữ Việt theo dạng Tiểu Triện thì không phải như vậy.

Ngay thời cực thịnh của nước Việt,Câu Tiễn vượt Trường Giang vào Trung Nguyên xưng bá cũng chưa có chữ Việt có bộ tẩu,chữ Việt trên thanh kiếm của Câu Tiễn đã nói lên điều này.

(Bốn chữ sau là “Việt Vương tự tác” trích trên thanh “Việt Vương Câu Tiễn tự tác dụng kiếm”)

Posted Image

Thói đời không ai không nghĩ tốt về mình, về người thân, về dòng họ, về chủng tộc của mình, chữ Việt nguyên thủy là bài ca về sức mạnh,về quyền lực của chủng Việt nên ta có thể nói chữ đó phải do người của chủng Việt tạo ra, thêm nữa nhà Thương cũng là triều đại của chủng Việt chứ không

phải là chủng Hoa (xin xem bài Ghét đời Kiệt Trụ-cùng tác giả), chữ khối vuông xuất hiện vào đời nhà Thương thì sự kiện chứng càng mạnh hơn nữa.

Chỉ có đối phương mới mạt sát đối thủ của mình, việc sửa lưng chữ Việt làm biến dạng nó từ chữ “chỉ” xác định địa bàn sang chữ “tẩu” bỏ địa bàn chạy khỏi địa bàn thì chỉ có người Hoa mới làm thế sau khi đã chiến thắng người Việt, sáp nhập mọi tài sản của người Việt vào tài sản của mình.

Tần Thủy Hoàng sau khi tiêu diệt lục quốc thống nhất Trung Hoa đã ra lịnh chỉnh lý,thống nhất chữ viết, định dạng chữ viết chuẩn gọi là Tiểu triện đã hoàn toàn xóa bỏ khuôn mặt chữ viết của người Việt bằng cái áo khoát màu Hoa, nhưng đâu đó trong cách viết chữ Hán vẫn không ngơi bàng bạc hồn Việt.

Có thể xem chữ Việt này cũng có nghĩa tương đồng với chữ 漢Hán (chỉ dân tộc Trung Hoa) và chữ 汗 Hãn /Khan của Mông Cổ đều dùng để chỉ quyền lãnh đạo.

(Nguyễn Thiếu Dũng)

Thời của Việt vương Câu Tiễn, dân Lạc Việt ( Các nác 洛 Việt越 = “Lắm nác” Việt = “Lạc” Việt) ở đó vẫn nói tiếng Việt như người Việt Nam, hậu duệ đích tôn của Lạc Việt , ở đất Việt Nam bây giờ. Chữ nho của người Lạc Việt khi đó phải đọc như người Việt đọc thì mới hiểu được. Ví dụ cụ thể như câu mệnh lệnh huấn quân của Câu Tiễn mà người Hán ghi lại thời Xuân Thu, mà Nhạn Nam Phi cung cấp, người Hán theo biểu ý chữ mà luận đều không hiểu gì cả, đọc theo âm quan thoại càng không ra ý nghĩa gì:

-“維 甲” 修 “內 矛” : “Duy-giáp” tu nội mâu = “Xáp” tụ lại mau !

- 方 舟 航 治 “須 慮” : Phương xuồng hàng trị “tu-lự” = Phóng xuống hàng trật “tự” !

- 習 之 “于 夷”: Tập chi “ư-di” = Tập cho “giỏi” !

- 宿 之 “于 萊” : Súc chi “vu-lê” = Sống cho “vẻ” !

- 致 之 “于 單”: Chí chi “vu-đan” = Chết cho “vang” !

Những câu đó hoàn toàn theo ngữ pháp Việt. Thế giới Lạc Việt có hàng trăm nước , đều gọi là Việt cả, phân biệt nhau chỉ bằng biểu ý của chữ nho, mà vuông chữ nào cũng có mặt trời trong đó cả, vì dân Lạc Việt là dân thờ mặt trời trên trống đồng. Tất cả các chữ Việt của thế giới Bách Việt đó đều nằm trong nôi khái niệm Trời, theo QT: Trời=Ơi=Ư=Âu=U=Vu=Tu=Tươi=To=Rõ(nướcLỗ)=Rọi=Rực=Rỡ=Sở(nướcSở)=Soi=Sáng=Lãng=Lang=Mang=Mân=Minh=Đỉnh=Đông=Đường=

=Thường=Dương=Duôn=Diên=(nướcYên)=Dịch=Dạ=Hạ=Hẹ=Huê=Nghệ=Ngô(nướcNgô)=Ngời=Ngài=Ngôi=Ngoi=Chói(nước Tề)=Chín(nước Tấn)=Chiếu(nước Nam Chiếu)=Chỉu=Rìu=Rượt=Vượt=Viêm=Vic ( “Victory”)= Vid (“Vid” là tên tiếng Phạn của kinh “Vệ Đà” là bộ kinh “những điều hay của cuộc đời”, Vệ Đà= Việt Đời) =Việt=Nhiệt=Nhật.

Theo như nôi khái niệm này mà suy ra thì “Văn Lang” có nghĩa là “Vuông đất của dân thờ mặtTrời”= “Vuông Trời”= “Đất Trời”, nghĩa là vùng đất có văn hóa cao, “Đất Trời”= “Đất Trên”= “Đất Thiêng”= “Đất Thượng”, vì vậy mà có tên gọi “Việt Thường”. Đất=Vắt=Việt=Vịm, là dụng cụ gốm đầu tiên. Đất=Đá=Cà=Vá=Vẹt=Việt, là công cụ đá cuội mài đầu tiên là cái Vá để đào đất và cái Vẹt để chém cây phát ra tiếng kêu Rèn-Rẹt nên còn gọi là cái Rìu, tức cái rìu đá mới. Đó là những sản phẩm văn hóa Việt cách nay hàng chục vạn năm. Bởi vậy cái tên “Việt” mà tộc này tự gọi mình là có từ hàng chục vạn năm trước nữa, khi con người biết Chọi đá vào đá để cho nó Vọt (=Việt) lửa ra, mà họ gọi là Cháy=Chói=Lọi=Ly=Lả=Lửa, trở thành “đám người có lửa” gọi là Họ Lửa=(lướt)=Hỏa.(Do đó về sau Thần Lửa được sử viết là Hỏa Thần, còn Thần Cháy Nung thì sử lại viết là Chúc Dung Thần). Rồi người Việt mới Viết ký tự gạch kẻ lên cái Vịm bằng Đất Vắt cách nay hàng chục vạn năm, rồi hàng nghìn năm sau mới là ghi ký tự trên đồ đồng.

Chữ Việt bộ “tẩu” (Chạy=Nhảy=Nhanh-Nhẩu= “Tẩu”, đều là từ Việt hết) đọc theo kiểu Việt của thời Việt vương Câu Tiễn là : Chạy 走Rìu戈 =(lướt)=Chiêu=Chậu=Chúa=Chủ, cho nên nó mang nghĩa là “Tư tưởng dẫn đầu”, mà chữ Dẫn 足, là cái dò (Dò=To=Túc), ghép với chữ Đầu 首nghĩa là “Đầu dẫn Tao”=(lướt)=Đạo道, Đạo mới là cái dẫn chân người Ta đi mở đường văn hóa, vậy Đạo của Trang Tử tức Đạo Lão cũng là của người Lạc Việt. Chữ Đạo道 và chữ Việt 越đều có logic như nhau, một đằng là chân dẫn với cái đầu, một đằng là chân dẫn với cái rìu, đều là để đi mở mang lãnh thổ văn hóa. Chữ Việt bộ tẩu越này nghĩa là “Rượt theo mặt trời” của dân trống đồng, là “Vượt”, là nhảy Vọt, là “ưu việt” chứ không phải ý xấu như giải thích khác, nên chữ Việt 越bộ tẩu này rõ ràng là đã dùng trước thời Xuân Thu, và về sau dùng để chỉ tên đất vùng Triết Giang越. Còn chữ Việt khắc trên cây gươm của Việt Vương Câu Tiễn là chữ tên riêng nên đã thay bộ tẩu bằng bộ kim là Việt鉞. Nếu bình thường viết tên và chức thì người ta vẫn viết làViệt越Vương王Câu勾Tiễn践. Còn gươm là của riêng Vua dùng nên tên và chức vẫn phát âm như vậy, nhưng chữ thì phải là “tên riêng”, người xưa gọi là tên chữ, thường là do ông tiên chỉ làng viết cho khi khai sinh đặt tên. Ví dụ tên là Bình nhưng viết tên thì không phải chữ Bình thường dùng, mà tùy người đó mệnh gì thì đổi hay thêm vào bên trái chữ bộ thủy hay mộc hay kim…, nhiều khi thấy ba chữ họ và tên như Hồ Văn Tèn chẳng hạn, trong đó các bộ thủ tạo nên ba chữ này chưa có đủ “mầu” của ngũ hành thì người ta tự ý thêm vào bên trái chữ nào đó bộ thủ cần thiết cho đủ “mầu”ngũ hành, thành ra những chữ tên riêng thường chỉ đúng âm đọc, còn theo biểu ý thì vô lý, nhưng người có tên đó thích vậy hoặc nghe theo tư vấn như vậy thì cũng phải chịu thôi.( Ngày nay vẫn còn mê tín đó, cho nên giáo viên điểm danh học sinh, dù nghe thì hiểu, nhưng vẫn phải hỏi lại chữ họ tên học sinh đó viết như thế nào cho đúng). Cụm “Việt Vương Câu Tiễn” khắc trên gươm thì nó đã là cụm “tên riêng” nên người khắc đã phải đổi bộ thủ bên trái cho nó đủ mầu ngũ hành, vì vậy mà có chữ Việt bộ kim 鉞 trên gươm, chứ không phải là chữ này có trước chữ Việt 越bộ thủ công dụng. Có người tên “ Việt” còn viết thay bằng bộ thủy vì ông ta thích tên riêng mình phải là chữ như thế, với lý do tôi thích tôi là Việt 泧 nước tức nước Việt vì tính tôi nhu như nước.

Cứ theo QT mà dẫn thì mỗi nôi khái niệm của Việt ngữ có từ chục đến vài chục từ đơn âm tiết không đồng âm, mà trong đó Hán ngữ chỉ mượn có một âm và tất cả các chữ nho, do vậy Hán ngữ có từ đồng âm dị nghĩa quá nhiều, có muốn latin hóa để ký âm cũng chịu.

Ví dụ thời Việt Vương Câu Tiễn, dân Việt vốn là dân biển, dân sông nước, nói xuôi trong cấu trúc ngôn từ, vì luôn “xuôi chèo mát mái” tức chèo xuôi và có gió thổi mát cánh buồm, giỏi buôn bán trên bến dưới thuyền, nên có các từ của sôi động giao dịch là: Tới Lằn=(lướt)=Tấn 濒, nghĩa là sát mép nước; Tiếp Bạn=(lướt)=Tân 宾 =Khẩn-Khoản=Khách, nên còn có từ “tiếp tân” hay “tiếpkhách”; Bờ Lên =(lướt) =Bến=Bân= Tân; Bận Rộn= (lướt)= =Bộn=Tốn=Tân 缤; Bẽn=Bân 彬 ( ý nói người trong Rừng 林sâu ra giao dịch thường bẽn lẽn, từ tốn, chậm chạp nhưng có lòng tốt, nên từ ấy còn có nghĩa là lịch sự ,nho nhã, và có chuyện Rét nàng Bân đan áo cho chồng); Phô Vân=(lướt)=Phân 玢 (là loại đá ngọc đem ra trao đổi). Vậy mà tất cả các chữ nho ấy người Hán mượn, chỉ phát có một âm không chuẩn là “bin”. Còn đặt tên con thì người Việt mong muốn cái tố chất của nó tức cái Bổn của con phải có cả Vũ 武cả Văn文 , nên “Bổn Vũ Văn”=(lướt)=Bân斌, và chữ Bân này chỉ viết bằng ghép hai chữ Vũ 武và Văn文 thành Bân 斌, nó chẳng có nghĩa gì cả, chỉ nhìn chữ mới biết ý mà thôi, nhưng nó chính là thằng Bờm=Bân. Thằng Bờm chỉ có cái Quạt Mo tức cái Mo Quạt=Mỏ Qúi. Nó chỉ muốn đổi cục xôi tức cái Nền Nếp mà thôi, mà Mỏ Qúi với Nền Nếp đều là của nội địa Văn Lang cả. Cỗ cúng nào của người Việt chẳng có cái Thủ Lợn đặt trên mâm xôi , ý là Thủ Lĩnh phải trên cái Nền Nếp thì mới Lãnh Đạo được.

2 people like this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Vệ Đà phát xuất từ chữ Vid - là chữ Biết mang tính toàn bích.

Vid tương đương chữ Việt, Vệ Đà tức Việt Đời mà bác Lãn Miên dịch có vẻ hợp lý.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Mong mọi người hãy kiên trì nghe chia sẻ của cậu bé Nhật Nam (nói về ngôn ngữ tiếng Việt)

Clip 'Thần đồng Việt' phát biểu gây sốc

Clip phỏng vấn cậu bé thần đồng Đỗ Nhật Nam đã gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng mạng suốt những ngày qua.

Mấy ngày hôm nay, cư dân mạng đã đồng loạt chia sẻ một clip khiến nhiều người kinh ngạc về cậu bé Đỗ Nhật Nam.

Nhật Nam không còn là gương mặt xa lạ đối với nhiều khán giả truyền hình Việt. Cậu bé từng là MC cho chương trình Chúc bé ngủ ngon (VTV3), Quả chuông nhỏ, Trò chuyện cùng bé (VTV2), là MC, “ca sĩ nhí”, “giáo viên” dạy tiếng Anh cho các bạn nhỏ đang điều trị tại khoa ung bướu Bệnh viện Nhi Trung ương.

Năm 7 tuổi, Đỗ Nhật Nam là dịch giả nhí nhỏ tuổi nhất có sách xuất bản. Mới đây nhất, vào những ngày cuối tháng 3, khi mới 11 tuổi, Đỗ Nhật Nam giành thêm một kỷ lục mới “Người viết tự truyện nhỏ nhất Việt Nam”.

Ở độ tuổi còn bé, thế nhưng khả năng tiếng Anh của Nhật Nam khiến nhiều người nể phục. Năm 7 tuổi, chỉ trong một thời gian cực ngắn, Nhật Nam hoàn thành xong hai chứng chỉ Starters, Movers của ĐH Cambridge với số điểm tuyệt đối. Cậu bé còn có điểm số thi TOEIC 940/990, IELTS 6.5/9.0.

Chỉ hơn 10 phút trong clip, người xem đã đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Một phần là vì kiến thức quá rộng lớn của em, tuy nhiên, điều mọi người đưa ra bàn luận nhiều hơn cả chính là cách nói chuyện của em không hề giống với một cậu bé 11 tuổi. Nhìn và nghe Nhật Nam nói chuyện, khá nhiều người không đồng tình với thái độ trò chuyện của em.

Theo góc nhìn của một số độc giả, đó là thái độ được miêu tả là "quá tự tin vào bản thân mình, và có phần hơi... chảnh". Cậu bé trò chuyện với người lớn nhưng lại không ngồi ngay ngắn và nhìn thẳng vào mắt người đối diện khi giao tiếp.

Xuân Quý (Theo Trí Thức Trẻ)

Vì không copy được video, mọi người hãy xem theo đường link sau đây:

http://vietnamnet.vn...eu-gay-soc.html

Share this post


Link to post
Share on other sites

Kính nhờ bác Lanmien dịch giúp nội dung ghi trên 4 quân bài tổ tôm ở bức tranh dưới đây.

 

1 quân trong bình ở giữa, 2 quân do 2 người đứa bé giơ lên, 1 quân trên tay người chơi nữ ở cửa Đinh.

 

nddg059b.gif

 

Trân trọng cảm ơn.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Mong mọi người hãy kiên trì nghe chia sẻ của cậu bé Nhật Nam (nói về ngôn ngữ tiếng Việt)

Clip 'Thần đồng Việt' phát biểu gây sốc

Clip phỏng vấn cậu bé thần đồng Đỗ Nhật Nam đã gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng mạng suốt những ngày qua.

Mấy ngày hôm nay, cư dân mạng đã đồng loạt chia sẻ một clip khiến nhiều người kinh ngạc về cậu bé Đỗ Nhật Nam.

Nhật Nam không còn là gương mặt xa lạ đối với nhiều khán giả truyền hình Việt. Cậu bé từng là MC cho chương trình Chúc bé ngủ ngon (VTV3), Quả chuông nhỏ, Trò chuyện cùng bé (VTV2), là MC, “ca sĩ nhí”, “giáo viên” dạy tiếng Anh cho các bạn nhỏ đang điều trị tại khoa ung bướu Bệnh viện Nhi Trung ương.

Năm 7 tuổi, Đỗ Nhật Nam là dịch giả nhí nhỏ tuổi nhất có sách xuất bản. Mới đây nhất, vào những ngày cuối tháng 3, khi mới 11 tuổi, Đỗ Nhật Nam giành thêm một kỷ lục mới “Người viết tự truyện nhỏ nhất Việt Nam”.

Ở độ tuổi còn bé, thế nhưng khả năng tiếng Anh của Nhật Nam khiến nhiều người nể phục. Năm 7 tuổi, chỉ trong một thời gian cực ngắn, Nhật Nam hoàn thành xong hai chứng chỉ Starters, Movers của ĐH Cambridge với số điểm tuyệt đối. Cậu bé còn có điểm số thi TOEIC 940/990, IELTS 6.5/9.0.

Chỉ hơn 10 phút trong clip, người xem đã đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Một phần là vì kiến thức quá rộng lớn của em, tuy nhiên, điều mọi người đưa ra bàn luận nhiều hơn cả chính là cách nói chuyện của em không hề giống với một cậu bé 11 tuổi. Nhìn và nghe Nhật Nam nói chuyện, khá nhiều người không đồng tình với thái độ trò chuyện của em.

Theo góc nhìn của một số độc giả, đó là thái độ được miêu tả là "quá tự tin vào bản thân mình, và có phần hơi... chảnh". Cậu bé trò chuyện với người lớn nhưng lại không ngồi ngay ngắn và nhìn thẳng vào mắt người đối diện khi giao tiếp.

Xuân Quý (Theo Trí Thức Trẻ)

Vì không copy được video, mọi người hãy xem theo đường link sau đây:

http://vietnamnet.vn...eu-gay-soc.html

 

Theo góc nhìn của một số độc giả, đó là thái độ được miêu tả là "quá tự tin vào bản thân mình, và có phần hơi... chảnh". Cậu bé trò chuyện với người lớn nhưng lại không ngồi ngay ngắn và nhìn thẳng vào mắt người đối diện khi giao tiếp.

 

Còn cái nhìn của tôi thì chú bé này đúng là một thiên tài. Chú rất chân thành và chẳng có gì gọi là chảnh cả. So với nhiều giáo sư khi bàn về ngôn ngữ Việt - mà chú bé này đã mô tả - thì chú này có tầm nhìn cao cấp hơn hẳn.

Cảm ơn chú bé vì đồng quan điểm với tôi:

"Tiếng Việt là ngôn ngữ cao cấp nhất trong toàn bộ các hệ thống ngôn ngữ của nhân loại". Đây là phát biểu của tôi.

 

Share this post


Link to post
Share on other sites

Posted (đã chỉnh sửa)

Ruột Thịt

 

Ruột và Thịt là hai từ cụ thể, chỉ cái vật cụ thể. Cụ thể gần thì Ruột chỉ cái bộ lòng của động vật, gồm có Ruột non và Ruột già, trong hai từ ghép này thì Ruột là “đề”, non và già là “thuyết” bổ nghĩa cụ thể thêm cho cái “đề” đó. Cụ thể xa thì Ruột dùng chỉ chung cho bất cứ cái gì là cái ở bên trong, tức cái Âm. Như QT Tơi-Rỡi tạo từ là dẫn biến âm: Ruột = Rọt = Lót = Lõi = Lí = Lõi Trong thiết Lòng, tiếp tục, Lòng = Tỏng = Tỏng Âm thiết Tâm, tiếp tục, Tâm = Tấm = Tim. Biết Tỏng đã chuyển nghĩa thành từ trừu tượng, chỉ cái nghĩa là biết hết trong bụng người khác đang nghĩ gì. Theo QT Lướt (tức thiết) thì lướt từ đôi “Lõi Trong” = Lòng, nên Lòng là chỉ toàn bộ cái cụ thể bên trong của cơ thể động vật, gọi là Bộ Lòng, Đông Y chi tiết hóa nó thành Lục Phủ + Ngũ Tạng. Cũng là lướt “Toàn bộ bên Trong” = Tỏng, hay lướt lủn “Toàn trong Cả” = Tỏng. Cơ thể có bộ lòng là cái lõi trong, rồi đến ngoài cái lõi trong ấy là Thịt tức cơ bắp, rồi đến ngoài cùng là cái  Vỏ =Dó = Da = Giáp = Giác = Xác . Từ dân gian Thịt là từ cụ thể chỉ cơ bắp, nhưng từ hàn lâm thì nhấn “Thịt Chi!” = Thỉ, thành chữ Nho là bộ thủ Thỉ 豕,Thỉ là một bộ thủ dùng để ghép thành các chữ chỉ con vật, như lợn là chữ Chư, voi là chữ Tượng; cũng còn ghép tạo nên chữ Gia chỉ cái quan hệ sự sống dưới vòm trời: “Mái Hiên” = Miên (bộ thủ Miên) và Thỉ (bộ thủ Thỉ). Thịt chuyển nghĩa thành động từ Thịt có nghĩa là giết chết để ăn thịt, nên con mồi săn được gọi là Con Thịt, và giết nhau hay hại nhau gọi là Thịt Nhau. Do vị trí cụ thể trong cơ thể thì Ruột ở trong (là Âm), Thịt ở ngoài (là Dương), nên từ ghép Ruột Thịt là ghép theo cấu trúc Âm Dương (Hán ngữ gọi là Yin Yang) mà không thể đảo ngược ghép sai qui tắc là “Thịt Ruột” được vì như vậy nó sẽ thành một từ ngố. Từ ghép Ruột Thịt đã chuyển nghĩa thành một từ trừu tượng và chỉ sử dụng như ý trừu tượng là chỉ sự gắn bó keo sơn gần gũi của những cá thể cùng chung một mái nhà, hay một quốc gia, hay cùng dưới một bầu trời. Lướt thì “Ruột Thịt” = Rịt = Sít = Siết = Xiết. Rịt là đắp điếm băng bó cho khỏi máu chảy, hay như  là “lá lành đùm lá rách”. Xiết là Buộc Chặt. tức Thít Chặt. Còn lướt “Thịt Ruột” = Thuột = Thuộc = Thắt = Chặt. Quan hệ Thắt Chặt hay quan hệ Thân Thuộc là đồng nghĩa. Nói lái như phát âm Nam Bộ thì Ruộc Thịt là Rịt Thuộc, Rịt nghĩa là gần gũi thân quen, như nhiều cây chung rừng thành ra Rậm Rịt 林森; Thuộc cũng nghĩa là gần gũi thân quen như nhiều người chung một cộng đồng thành ra Thân Thuộc 親屬. Nên không có chuyện là người ta lại muốn thịt nhau.

 

Dưới đây là hai đoạn trích ý trong văn học dân gian ở cuốn “Tích thời hiền văn 昔 時 賢 文” (Văn hay thời xưa), LM chuyển thể câu viết:

 

                  1
 

Lòng tốt mệnh lại tốt thêm

Vinh hoa phát đạt sớm hơn người đời     

Lòng tốt mà mệnh lại tồi

Có được bất quá một đời bụng no

Mệnh tốt mà lòng xấu xa

Chặng trước e sợ khó đa giữ tròn

Tâm mệnh đều chẳng song toàn

Một kiếp nghèo khổ đến toan về già

Nếu làm ơn nghĩa rải dày

Người dưng khắp chốn chóng chày gặp nhau

Chớ gieo oán nặng thù sâu

Đường nguy chỗ hiểm biết đâu mà nhờ

 

心好而命好多

Tâm hảo nhi mệnh hảo đa

就會早點榮華發財

Tựu hội tảo điểm vinh hoa phát tài

心好而命又虧

Tâm hảo nhi mệnh hựu khuy

得的不過一生飽腸

Đắc đích bất quá nhất sinh bão trường

命好而心

Mệnh hảo nhi tâm xú sai

前程恐怕難多保全

Tiền đồ khủng phạ nan đa bảo toàn

心命都不雙全

Tâm mệnh đô bất song toàn

一生窮苦到長老

Nhất sinh cùng khổ đáo trường lão chi

如果思義廣施

Như quả ân nghĩa quảng thi

生人處處都歸相逢

Sinh nhân sở sở đô qui tương phùng

常常莫結怨仇

Thường thường mạc kết oán thù

路逢險處難於避迴

Lộ phùng hiểm sở nan vu tị hồi

 

                      2

 

 Nghe Trời bặt chẳng âm thanh

Tìm Trời biết ở thâm xanh xứ nào

Trời  đâu có phải xa cao

Trời là chính ở chỗ vào lòng ta

Người niệm ,Trời Đất biết mà

Nếu không quả báo tại là Trời im

Nhân gian mọi tiếng thì thầm

Như sấm vang mạnh Trời lầm được chăng

Việc mờ ám chốn nhân gian

Mắt thần như chớp Trời làm lộ ngay

Người mà sai phạm đong đầy

Trời liền lập tức thành ngay quan tòa

Làm sai hại rõ rành là

Người ta chưa diệt, Trời đà diệt ngay

Lừa người ắt tự chối bay

Lừa lòng mình ắt lừa ngay đất Trời

Người tốt Trời chẳng phụ người

Lòng người thiện ác có Trời phân minh

 

聽天寂無聲音

Thính Thiên tịch vô thanh âm

尋天何處蒼深無窮

Tầm Thiên hà xứ thương thâm vô cùng

非高非遠的天

Phi cao phi viễn đích Thiên

天都正是在連人心

Thiên đô chính thị tại liền nhân tâm

人念天地必知

Nhân niệm Thiên Địa tất tri

若無果報天是有私

Nhược vô quả báo Thiên thì hữu tư

人間所有私言

Nhân gian sở hữu tư ngôn

如雷猛響天聞細詳

Như lôi mãnh hưởng Thiên văn tế tường

人間暗室虧心

Nhân gian ám thất khuy tâm

神目如電天尋陳鋪

Thần mục như điện Thiên tầm trần phô

人若惡錯滿行

Nhân nhược ác thác mãn hành

天必立即變成法官

Thiên tất lập tức biến thành pháp quan

作不善者顯明

Tác bất thiện giả hiển minh

人群不害誅行由天

Nhân quần bất hại chu hành do Thiên

欺人必自欺心

Khi nhân tất tự khi tâm

其心欺必坤乾也欺

Kỳ tâm khi tất Khôn Càn dã khi

天不負道心人

Thiên bất phụ đạo tâm nhân

人心善惡天分明詳

Nhân tâm thiện ác Thiên phân minh tường

 

 

Bốn chữ ÂN TỨ NINH GIA này thấy có treo trong  nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh Bác Hồ ở làng Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An

                         ÂN TỨ NINH GIA

                             恩賜寧家 

 Dịch nghĩa:  Sống chung giữ vững nếp nhà  

 

                   Ban ơn nhau trước, sau là biết ơn.

 

Chú thích: Trong một căn nhà thì các bộ phận đều là ban ơn cho nhau và biết ơn nhau nên cái khung nhà giữ được yên ổn, chắc chắn. Trong một gia đình (hay làng, nước) mỗi thành viên đều ban ơn cho nhau và biết ơn nhau thì gia đình (hay làng xóm, quốc gia) sẽ vững bền.

Giảng nghĩa:

 Sống thuận thiên theo Qui Luật Vũ Trụ (chữ ÂN ). Ân tức Ân Trạch恩澤 (Ơn Trời), Trời thì luôn luôn Trong và Sạch, lướt “Trong Sạch” = Trạch , Trong là trong suốt không ô nhiễm như Nước ( ), Sạch là sạch không ô nhiễm như Nắng ( Nắng biểu ý bằng từ Tạnh, do lướt xuôi “Tư Hạnh” = Tạnh. Nắng là cái Năng lượng vô hình biểu ý bằng từ Hư, do lướt ngược “Hạnh”= Hư, tức hư không đồng nghĩa vô hình. Tất cả những ý tứ là thông tin này đều được nén trong chữ vuông Trạch, là một trong những “vuông Chứa Nho nhỏ” = “vuông Chữ Nho nhỏ” mà gọi Vo cho rụng đầu (“vuông”) và rụng đuôi (“nhỏ”) còn cái lõi giữa là (“Chữ Nho”) nên chữ vuông còn gọi là chữ nho. Vũ Trụ ban cho (chữ TỨ) sự an lành (chữ NINH) đến mọi Nước và mọi Người (chữ GIA).

 Chú giải:

 Nghĩa đen của câu Ân Tứ Ninh Gia là: sự ban ơn và biết ơn (chữ Ân) của các bộ phận cột, kèo, rui, mè, dứng, vách giằng néo cho nhau (chữ Tứ ) làm nên sự vững chãi (chữ Ninh) của cái nhà (chữ Gia). Ngụ ý là những người trong một nhà hay một quốc gia cũng phải như vậy, ban ơn và biết ơn với nhau. Rộng ra thì là ân trạch của Vũ Trụ cho sự sống, sống là phải biết ơn Vũ Trụ. Vũ Trụ là cái NÔI lớn của sự sống, là cái ổ (chữ Ô) gồm tố âm (chữ N, tức Negative) và tố dương (chữ I, tức Innegative), là cái Chứa Nhiều = Chữ Nhiều = Trữ Nhiều lắm = TựNhan nhản = Tự Nhiên [ Hệ đếm ngũ phân của tiếng Khơme: Muôi (1) –Tê (2) – Bây (3) – Buôn (4) – Prăm (5), đến 5 là nhiều nhất, rồi quay vòng lại Prăm Muôi (6). Do vậy mà Prăm = Năm (tiếng Việt) = Lắm (tiếng Việt) = Rắm (tiếng Việt: rối rắm nghĩa là rối nhiều), Rắm = Rán (tiếng Hoa) = Nhan nhản = =Nhiên = Nhiêu = Nhiều (tiếng Việt)]. Sống theo Tự Nhiên là cái Đạo, tức cái “ Đi  + Đầu = Đạo (lướt “Đi Đầu” = Đạo) của loài người. Sống theo Tự Nhiên, chết trả về với Tự Nhiên gọi là Tiên (Tự Nhiên thiết Tiên, tức lướt “TựNhiên ” = Tiên). Hán ngữ dùng chữ Tự Nhiên đọc là Zi Ran , dùng chữ Tiên đọc là Xian . Nhưng Zi Ran thiết Zan, trật, không thành Xian. Tiên là mục đích của Đạo, mục đích của Cụ Lâu = Cụ Lão = Tử Lão   à Lão Tử (chánh quả đắc Đạo thành Tiên). Không ai biết Cụ Lâu sống thời nào, <Đạo đức Kinh> của cụ là do người đời sau chép lại, chỉ biết rằng Đạo giáo có trước Phật giáo. < Đạo đức Kinh > nôm na là: Đi bằng Đầu (chữ Đạo ) Đầy ắp (chữ Đức) của Con người (chữ Kinh , gồm Đầu + Mình + Túc , “Túc Nhiều” = Tiểu), tức hành động bằng cái đầu có tư duy bao la của con người, cái mà thời nay gọi là “kinh tế tri thức”. Cổ đại chữ Dịch Kinh 易京hay Đạo Đức Kinh道德京đều viết bằng chữ Kinh này (nguồn: theo đọc trên mạng của TQ, “Dịch Kinh易京” phải hiểu theo cú pháp Việt đề trước thuyết sau là “thuyết Biến đổi (Dịch) của tác giả là loài Người (Kinh ). Chữ Đức có nghĩa là đầy ắp và lan tỏa như giọt nước (ám chỉ cái đồ hình âm dương), như một giọt nước mưa rớt xuống đất nó cũng lan tỏa đi ngay ti tỉ phương, Nước = Nác = Đác = Đức, “Đầy Ức” = Đức, chữ Ức nghĩa là đầy hương thơm của rượu (thơm nức, mùi sực nức), thơm như thế nên chủ một nước cũng gọi là Đức (như Đức Ngài), chủ một giáo lý cũng gọi là Đức (như Đức Phật) dù không “Xức” nước hoa Sài Gòn (xoa đầy thơm tức lướt “Xoa đầy Ức ” = Xức). Biểu ý của chữ Đức một mình nó (chữ Nhất ) tâm nguyện (chữ Tâm ) đi (chữ Hành) mười phương (chữ Thập ) bốn biển (chữ Tứ ) nghĩa là tự nó lan tỏa “hữu xạ tự nhiên hương” như Phật giáo lan tỏa. Lâu về phía quá khứ thì càng xưa càng lâu hơn, “Lâu Hơn” = Luôn. Lâu về phía tương lai thì càng tới lâu càng muộn, “Lâu Muộn” = Luôn. Còn Đạo thì Luôn Luôn tồn tại ở cả ba thì quá khứ, hiện tại, tương lai. Nhưng hiện tại chỉ như một khoảnh khắc của lịch sử cho nên chỉ có tồn tại (vấn đề tồn tại) mà không cần chữ Luôn (khác với vấn đề Luôn Luôn tồn tại, là vấn đề đó kéo dài sự tồn tại suốt cả ba thì). Ví dụ nói: Hiện nay tôi Thường đi bộ và cả đời tôi là Luôn Luôn đi bộ. Đạo  là cái lý luận luôn luôn tồn tại. Chả thế mà đến tận bây giờ thế giới vẫn phải lo “đối phó với biến đổi khí hậu” là cái hậu quả do loài người gây ra, mà trách nhiệm đầu tiên là ở người Lãnh Đạo. Lãnh là “Lấy sạch sành Sanh” = Lãnh, như Lãnh lương vậy, là không bỏ sót một đồng nào, sau đó mới chi gì thì chi. Hán ngữ dùng chữ Lão Lão chỉ ý Luôn Luôn, nhưng chỉ có ý nghĩa cho quá khứ: Ngã lão thuyết 我老說 (tôi đã luôn nói ), Ngã thuyết trước 我說著 (tôi đang nói), Ngã tương thuyết 我將說 (tôi sẽ nói).

 Chữ Ninh nghĩa là an lành. An lành như Con nằm trong Nôi. “Nôi của Mình” = Ninh , đọc từ trên xuống là: Mái ( ) Ấm ( ) Đựng () Người (). Rõ ràng là người Việt đã đặt ra cái chữ Nho gọi là Ninh này, gồm đủ các bộ phận như kê trên, cả tiếng lẫn biểu ý. Cái gọi là “Lục thư tá âm” chỉ là cách gọi về sau nhà Tần thừa kế chữ Nho. Tần Thủy Hoàng phải “đốt sách, chôn nhà nho” để bắt gọi chữ Nho là Hán tự một cách triệt để. “Nôi của Con” = (lướt) “Nôi của Kinh” = Ninh. Đó là cái tiếng được tạo nên đọc là “Ninh”. Con người là Kinh , đẻ ra con người tức lướt “Đẻ ra Kinh= Đinh , nên từ Đinh chỉ con người, không phân biệt giới tính. Mỗi con người muốn an lành thì phải có được một Mái (chữ Miên) Ấm (chữ Tâm ; Tâm thuộc Tá = Lả = Hỏa , trong khi Thận thuộc Nậm = Thâm = Thủy , theo đông y). Mái ấm ấy là cái “Ổ Đựng” = Ứng (đáp ứng nhu cầu) Ứng = Hứng = = Nưng = “Nưng Tôi” = Nôi của con người, là cái “Nôi Hứng” = Nưng, để “Nưng cái nhỏ Xíu” = Niu, nên Nôi là cái để Nưng Niu con người. Cái ổ đựng gọi là Nôi ấy hình dáng như cái Máng = Mủng = =Minh (chúa Giê Su sinh ra trong máng cỏ). Chữ Ninh là chữ nho Việt, hội ý của nó là: Mái Ấm Đựng Người (về nghĩa) và là “Nôi đựng Kinh” = Ninh (về thanh). Cái yên lành như nằm trong nôi gọi là “ninh”.

 Chữ Ân có gốc ở từ Ăn. Ăn = Ơn = Ân. “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Ăn là ban ơn cho cái dạ dày đang réo kêu đói, nhưng Ăn lại là mang ơn cái thực phẩm và người làm ra nó. Nhớ ghi là làm thành vết Hằn, Hằn = Ăn = Ấn = In = Kín = Khin khít = Khin = Khảm vào trong tâm, gọi là Tâm Khảm hay “Tâm In” = Tin. Nhớ cái gì là do Tin vào cái ấy. Biết ơn như cái dấu Ấn ở trong lòng. Người có Nhân Tâm thì mới biết ơn, nên chữ Ân viết biểu ý là Nhân + Tâm. Nhân là người, là Nhân Đạo人道; Nhân là Nhân Nghĩa 仁義; Nhân cũng là Nguyên Nhân, là cái Lõi = Lý. Nhân các loại hột có loại nhân ăn được, có loại nhân ăn độc chết người, bới vậy phải biết phân biệt cái nguyên nhân . Bởi vậy chữ Ân = =Nhân + Tâm  khuyên người ta phải tỉnh táo để mà nhận cái ban ơn là vô tư hay là dụ dỗ “củ cà rốt”, kẻo mang ơn mắc lỡm cảnh “theo voi hít bã mía”. Đương nhiên nếu ăn phải cái nhân độc mà chưa kịp chết thì cũng biết ơn cái được rút kinh nghiệm “miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời”. Nhớ = Nhiễm (nhiễm hơi là nhớ hơi, nhiễm mùi là nhớ mùi). Nhớ = Nhiễm = Niệm . Nhưng “Niệm cái cú ngộ độc do Ăn” = Năn, nên mới phải Ăn Năn, Hối Hận với sai lầm đã mắc phải.

 Chữ Tứlà “Ta cho người Chứ!” = Tứ , chữ Tứ có bộ thủ “Báu của Tôi” = Bối , cho người thì cho cái báu. Vì Bối là của quí nên chữ Bối (hình tượng nó là cái Bòi, nói lướt “Bòi Tôi” = Bối) được chuyển chú thành từ chỉ chung các loài nhuyễn thể, là thức ăn có chất đạm chủ yếu quí nhất của người nguyên thủy, nên mới gọi là “Báu của Tôi” = Bối , thành chữ Nho là Bảo Bối 寶貝. (Của quí nhất là cái dương thực khí để gieo giống, nên nói lướt “Bòi Tau” = Báu, “Bòi Tao” = Bảo). Vỏ Bối vứt quanh đống lửa , bị nung nóng , dội nước cho nguội ai ngờ nó nhuyễn ra thành “Vữa của Bối” = Vôi, sau biết dùng vỏ bối hoặc dùng đá nung vôi, rồi mới biết ăn trầu. Chữ Tứ là động từ người cho (lướt nhấn “Ta cho người Chứ!” = =Tứ), đó là cho ngang hàng. Còn trời cho thì là cho từ trên xuống, tức trời buông rót xuống mà người không biết. Buông Rót viết bằng chữ “Phóng Chú ” = Phú (trời cho thì trời cũng nói là cho cái “Báu của Tôi” = Bối, nên chữ Phú cũng có bộ Bối, cái cho của Trời là cái Trời bỏ vội, diễn ra rất nhanh trong khoảnh khắc, ví dụ sực nảy ra sáng kiến gì, đó là do Trời phú, nên chữ Phúđã biểu ý đúng là: “Bối ”= Bỏ và “Võ Bối” = Vội), mới có từ  gọi là Trời Phú, trời phú cho anh ta cái trí thông minh, trời phú cho chị ta cái sắc đẹp. Quan tự coi mình quyền thế như trời nên quan cũng chiếm dụng động từ Phúvề mình. Như tù cải tạo Hoàn Lương được tha thì quan ngục tuyên: “Phú cho con mẹ Hàng Lươn. Được tha ra khỏi án đường khổ sai!”.

Chữ Gia không đồng nghĩa với từ Nhà. Nhà chỉ là cái vỏ đựng người, chỉ vật thể kiến trúc. Cái âm chính của Nhà là “A” có trong các từ chỉ nhà của nhiều ngôn ngữ, vì phát âm mở của “A” nó nói lên sự thoải mái, tự do khi mình ở nhà mình, A = An, “An cư lạc nghiệp”, “Ta về ta tắm ao ta”, “Ao Ta” = A. A = Ao = Áng = Ang, đều là tên những cái đựng, Áng viết bằng chữ Đàng. Nhà tiếng Indonexia là Tangga, tức  Đàng Gia堂家hay Gia Đàng家堂của tiếng Việt. Nhà tiếng Hán gọi “Jia” là do dùng chữ Gia của Việt nho, tiếng Pháp là Ga (nhà ga), tiếng Nga cũng bắt đầu là âm tiết Ga -, kể cả từ Nhà Nước là Gaxudarstvo. Từ Nhà và từ Gia của tiếng Việt nếu đồng nghĩa như Từ Điển Tiếng Việt và Từ Điển Hán Việt giải thích thì viết Nhà Nước = = Gia Quốc = Nhà Quốc = Gia Nước chắc là không sai ngữ pháp (?). từ Nhà chỉ giúp hình dung được cái vỏ, bởi gốc của từ Nhà chính là từ Vỏ như logic mềm hóa phát âm: Vỏ (như vỏ con ốc, nên chữ Ốc để chỉ cái nhà, tiếng Việt Đông cũng đọc là “ốc”), Vỏ = Giỏ (giỏ đựng trái cây) = =Da (bộ da đựng cơ thể) = Nhà, phát âm của giọng Hà Nội là mềm mại chải chuốt nhất (“Nghe em giọng Bắc êm êm. Bà con hàng xóm đến xem chật Nhà. Răng chưa sang nhởi Nhà choa? Bà o đã nhốt con ga trong truồng” – thơ Nguyễn Bùi Vợi), vì Nhà là cái Vỏ nên “Nhà Nước”  thành ra Vỏ đựng Nước, “Vỏ Chứa” = Vựa, vựa đựng nước để bán . từ Gia mới giúp hình dung được cái quan hệ liên kết, vì nguồn gốc của Gia là từ Giằng, mà “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp Nhà là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Nhà. Gia Đàng là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Đàng (Tangga). Nhưng Gia Đình là nói Mối quan hệ của nhiều người ruột thịt. Vì “bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt” mà người ta đã hắt hủi tiếng Việt hàn lâm ví dụ từ Quốc Gia ra khỏi tiếng Việt để thay bằng từ Nhà Nước, nửa thế kỷ rồi, bây giờ lại quay lại có Đại học “Quốc Gia” Hà Nội (?). Gia là chỉ quan hệ của những người ruột thịt cùng sống chung dưới một mái Nhà, như chữ Gia biểu ý: Mái nhà (bộ thủ Miên) + Thịt = lướt nhấn “Thịt Chi !” = Thỉ (bộ thủ Thỉ), bộ Miên () đại diện cho toàn bộ cấu trúc vỏ, bộ Thỉ () đại diện cho sự sống trong cái vỏ đó, đó là dương âm, cứng mềm tạo nên cái “quan hệ tương tác giữa cứng với nhau, giữa mềm với nhau và giữa cứng với mềm”, gọi là Gia. Quan hệ ấy là sự Giằng níu chặt chẽ giữa các bộ phận cấu trúc cái nhà với nhau, giữa những người sống trong ngôi nhà với nhau và giữa người và vật dụng với nhau, Giằng = Giường = Trường, là một môi trường sinh thái, nên từ Giằng biểu thị quan hệ chặt chẽ ấy mới nhấn là “Giằng Ạ!” = Gia. Dùng từ Quốc Gia thì hình dung được xã hội, chế độ (tức các mối quan hệ trong một nước), còn dùng từ Nhà Nước thì không hình dung được quan hệ liên kết ở trong cái “Nhà” của “Nước” ấy. Nhân tiện, giải thích thêm: chữ Quốc không đồng nghĩa với từ Nước. Chữ Quốc chỉ vùng Đất (vuông ) trong đó có các vùng nhỏ (  ), con người (kẻ ) và công cụ (qua ), như Thái Quốc 泰國 là Thái Land. Tiếng Việt gọi Đất Nước VN, tức gồm Đất liền và Biển Đông ( lãnh Thổ và lãnh Hải). Chữ Hải mới chuyển chú thay cho từ Nước, đồng bào Hải nội là đồng bào ở trong Nước, đồng bào Hải ngoại là đồng bảo ở Nước ngoài. Biển Đông chữ nho viết là La Hải (biển của tộc Đại La. La = Lả = Lửa, tức của Viêm Bang, La = phương Quẻ Ly tượng Lửa của Dịch học), Biển Đông còn viết là Nam Hải (biển của người Nam, người Nam là người Canh (tức người Kinh), ở đầu Lạnh của cái “Kim chỉ Nam” của cái La – Canh (cái la bàn chỉ hướng). Lạnh = Canh = Căm Căm = Nặm (tiếng Lào) = Nậm (tiếng Tày) = Nước = North = Nam (tiếng Thái Lan) = Khảm = phương Quẻ Khảm tượng Nước của Dịch học).

Giằng níu nở ra các từ dính Dập-Dìu (quan hệ sôi động), Dắc-Díu (quan hệ lớn bé, già trẻ), Dan-Díu (quan hệ tình dục), Dan = Gian = Dâm. Cái quan hệ là Giằng = Gia ấy nhiều tầng nhiều lớp (tam đại , tứ đại đồng đường), gọi là “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp là quan hệ ruột thịt người với người trong một cái Nhà, gọi là Dớp Nhà. Quan hệ tức là hoàn cảnh, Dớp Nhà còn gọi là hoàn cảnh Nhà. Lướt “Dớp Nhà” = Gia, Gia là cái quan hệ, Hán ngữ gọi là Gia Cảnh. Gia là các mối quan hệ ruột thịt, nếu là của nhiều người tức nhiều Đinh, mà nhiều Đinh là “Đinh Nhiều” = 0 + 1 = 1 = Đình (lướt lấy dấu) hay lướt từ lặp “Đinh Đinh” = 0 + 0 = 1 = =Đình, thì gọi là Gia Đình. (không phải theo chữ Gia là cái nhà, Đình là cái đình, Gia Đình là cái nhà và cái đình ? ) Gia Đình là mối quan hệ nhiều người ruột thịt. Xây dựng gia đình là xây dựng quan hệ nhiều người nối ruột, không phải là xây dựng cái nhà và cái đình. Lướt “Gia Đình” = Dinh, Dinh là mối quan hệ nhiều người thân, nếu thêm cho nó cái vỏ kiến trúc tương đương cái nhà thì phải gọi là Dinh Cơ, Dinh Cư, Dinh Thự, Dinh Lũy. Lí ngựa ô:  “Anh đưa nàng về Dinh” nghĩa là anh đưa nàng về với các mối quan hệ phía bên anh, dù cái Nhà, cái Cơ, cái Thự của anh có là túp lều cũng vẫn sướng. Truyện Kiều: “Dớp Nhà nhờ lượng người thương daám nài” nghĩa là Các mối quan hệ rắc rối éo le (hoàn cảnh)  - Dớp – trong ngôi nhà này – Nhà – nhờ người thương xót mà giải quyết cho, không dám nói dài. “Nói Dài” = Nài, “Nài Chi!” = Nỉ, Nài Nỉ là nói dài nhằm xin xỏ thuyết phục. Từ Daám được nói dài như thế để thành nghĩa ngược lại là Không Dám (như gạch dương thì dài mà gạch âm thì ngắn trong Quẻ Dịch). Trẻ con nói: “Tao thách mày đánh tao đấy, daám!” có nghĩa là  “Tao thách mày đánh tao đấy, hổng dám đâu !”. “Dớp Nhà” = Gia, nhưng nếu chỉ dùng một chữ Gia thì vẫn ý đó nhưng không cảm thấy kể lể chi li của cái giọng đang nài nỉ thuyết phục người nghe.

 

 

 

 

   

      PHÁT TRIỂN

CỦA NGÔN TỪ VIỆT

                          

 

 Tiếng Việt phong phú vô vàn

 

                         Hàn lâm trộn với dân gian cùng hành

 

                              Lời văn hàm súc uyên thâm

 

                     Công người xưa bốn nghìn năm trau dồi.

 

 

 

1.

 

Ngôn từ Việt ban đầu là đa âm tiết và không có dấu thanh điệu. Nó đã đơn âm hóa bằng cách mỗi từ đa âm tiêt (của chính tiếng Việt hoặc của mượn từ tiếng ngoại lai) đều bị lược bỏ (rụng) đầu và đuôi còn lại một âm tiết lõi (gọi là Qui tắc Vo để vò rụng đầu và đuôi, chỉ “Trọi Còn” = Tròn là cái lõi giữa, “trọi còn” là nói đảo của “còn trơ trọi” mỗi cái lõi giữa, theo Qui tắc Lướt: “Trọi Còn” = 0+1 = 1 = Tròn, con số chỉ sự biến âm của dấu thanh điệu theo số học nhị phân). Thành từ đơn âm thì có lợi thế là một thông tin bằng nhiều tiếng được nén thành chỉ còn một tiếng, tức  hiệu suất  chuyển tải thông tin của tiếng đó trở nên lớn hơn. Cách nén thông tin của tiếng Việt còn thể hiện trong Qui tắc Lướt (lướt hai tiếng thành một tiếng hoặc lướt cả câu bằng lướt tiếng đầu và tiếng đuôi của câu đó thành một tiếng).

2.

 

 Đơn âm hóa xong rồi thì để có nhiều từ lại buộc phải xuất hiện thanh điệu, thành ra tiếng Việt có 6 dấu thanh điệu để phân biệt thành 6 nghĩa khác nhau của một âm vận. Các dấu thanh điệu chia theo Dịch lý thành hai nhóm Âm và Dương. Nhóm thanh điệu thuộc Âm ( Âm = 0, theo số học nhị phân của công nghệ thông tin) là các dấu “Không”, “Ngã”, “Nặng”; Nhóm thanh điệu thuộc Dương (Dương = 1, theo số học nhị phân của công nghệ thông tin) là các dấu “Sắc”, “Hỏi”, “Huyền”. Khi lướt hai tiếng thì dấu thanh điệu của hai tiếng đó như hai con số nhị phân cộng với nhau theo qui tắc số học nhị phân mà thành dấu thanh điệu của tiếng kết quả thứ ba.

3.

 

 Mỗi từ đơn âm lại có thế tách đôi thành hai tiếng khác nhau bằng hai cách: 

1/ Là phiên thiết tiếng gốc  thành hai tiếng sao cho khi lướt hai tiếng đó thì lại thành hoàn nguyên của chính tiếng gốc. Ví dụ Ba (chỉ ba chiều lập thể) phiên thiết thành Bao La, để khi lướt lại “Bao La” = Ba. Do vậy không gian ba chiều như bầu trời gọi là bầu trời bao la.

2/ Là tách thành hai tiếng (có chung phụ âm đầu hoặc cùng vắng phụ âm đầu với tiếng gốc), dính nhau, không thể đảo ngược vị trí, gọi là từ dính (viết nên có gạch nối giữa chúng). Ví dụ Mặt (chỉ mặt phẳng có hai chiều là trục Tung và trục Hoành) đã nở ra từ dính là Mênh-Mông (trường hợp nó rộng) hay Mịn-Màng (trường hợp nó nhẵn) hay Mấp-Mô (trường hợp nó nhám, do đó mà có từ biển rộng mênh mông hay đồng lúa rộng mênh mông, hoặc Mặt lụa mịn màng, Mặt đường mấp mô v.v. để nói về bề Mặt chúng.

 Ví dụ về đơn âm hóa một từ đa âm tiết:

1/ Tiếng Nhật có từ bản địa “xacana” (chỉ con Cá), tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Ca thành từ đơn âm tiết là Cá (chỉ con cá), chuyển sang tiếng Thái, Lào thành Pá (chỉ con cá). Hoặc tiếng Việt chiếm cái lõi giữa là Can thành từ đơn âm tiết là Cần = Cờn = Còng chỉ nơi cửa sông, bến cá như Cần Giờ, Cần Thơ (Nam Bộ), cửa Cờn (Nghệ An), chợ Còng (Thanh Hóa).

2/ Tiếng Ân Độ có từ bản địa “Palamitra” (chỉ cây Mít), tiếng Hán mượn bằng cách phiên âm thành “Puoluomi”( 3 tiếng thành một từ), tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Mít (1 tiếng thành một từ). Rồi phát triển thêm: quả Mít như là một Mẹ ắt phải có nhiều Con bên trong nó. Do vậy từ Mít nở ra từ dính Múi-Món, rõ ràng trong quả Mít có nhiều Múi, mỗi Múi có một hột, như là một “Mít Con” = Món (đó là chuyện có từ cổ đại).

Những năm gần đây nông dân An Giang nhập giống mít ngoại có trái tròn như trái banh, nên gọi nó là giống “Mít trái Tròn” = “Mít Tròn” = 1+1=0 = Mon, gọi thành mặt hàng là trái Mon. Tương tự như nông dân Tiền Giang tạo ra giống khoai Mỡ mới, ăn béo ngậy hơn các giống khoai mỡ cũ khác nên gọi nó là giống khoai Mỡ Ú, nói lướt thành “Mỡ Ú” = 0 + 1 = 1 = Mú, gọi là giống khoai Mú hay củ Mú.

4.

Cổ đại tiếng Việt dùng từ Ồn để chỉ ý là Nói. Tin tức nghe do đông người ồn đã được lướt “Đông người Ồn” = Đồn, gọi là tin đồn. Từ dân gian Ồn được viết thành từ hàn lâm là chữ Âm , mà người Nhật lại đọc chữ Âm  là “Ồn ”, nênTiếng Nhật Bản (dân tộc Đại Hòa 大和) có  những từ: “Wa Ồn 和 音” có nghĩa là người “Hòa  Nói”, “Gô Ồn 吴 音” nghĩa là người “Ngô  Nói”, “Ê-chư 越 Ồn” có nghĩa là người “Việt Nói”. Ngày nay dùng chữ Ngữ  mà người Nhật đọc là “Gô ” (nghĩa là Gọi”, nên lại có những từ: “Ni -Hôn  Gô ” nghĩa là “Nhật Bản Gọi 日本語” (tức ngôn ngữ Nhật Bản), “Bê-tô Na-mư Gô” nghĩa là “Việt Nam Gọi 越南語” (tức ngôn ngữ Việt Nam), “Chư 中 Kô-kư  Gô ” nghĩa là “Trung Quốc Gọi 中國語” (tức ngôn ngữ Trung Quốc). Như vậy diễn biến âm của tiếng Việt là: Âm  = Ầm = Ồm = Ồn = Ngôn = Ngữ = Gừ (Gầm- Gừ) = Gô (tiếng Nhật) = Gí  (tiếng Đài Loan) = Gọi = Nói = lướt từ đôi “Nói Ôm” = Nôm = lướt từ đôi “Nói Và” = Na. Cho nên từ đôi Nôm Na có nghĩa đơn thuần là Nói (nhưng mà là người Việt nói, chính nghĩa là "tiếng Việt"). Lướt chỉ lấy dấu của  tiếng đứng sau: “Việt Nói” = Viết , nên từ hàn lâm Viết  có nghĩa là Nói (mà là người Việt nói). Diễn biến âm: Viết   = Van (tiếng Nghệ An) = Vân (tiếng Việt hàn lâm) = Và (tiếng Quảng Đông) = Na (tiếng Việt dân gian) = ha-Na-xư (tiếng Nhật) = Nói (tiếng Việt). Đoạn dẫn diễn biến âm Việt ở trên như là một Nôi khái niệm (NKN) của từ Nói, nó cũng cho thấy là từ Gọi đơn âm đã nở ra từ dính song âm là Gầm-Gừ (do đã lướt các từ đôi “Gọi Ầm” = Gầm và “Gọi Ngữ” = Gừ).

5. Từ dính do qui tắc Nở tách đôi của một từ đơn (giống như sinh sản của tế bào):

Từ đơn âm (một tiếng) đã theo Dịch lý “nhất nguyên sinh nhị nguyên” mà Nở ra từ dính (hai tiếng, đều có cùng phụ âm đầu với từ gốc).

Ví dụ về từ đơn âm nở ra từ dính song âm:

1/ Chữ Hà ? là một từ hàn lâm nghi vấn, Hà nở ra từ dính Hả-Hử; câu nghi vấn “Nói gì?” viết  thành câu lướt  “Hà 何 Nói” = Hỏi. Từ dân gian nghi vấn  Hỏi đồng nghĩa với  từ hàn lâm Vấn . Vấn   đơn âm tiết lại nở ra từ dính song âm là Vặn-Vẹo (cùng phụ âm đầu là “V” với Vấn), từ dính Vặn-Vẹo thường dùng làm hình dung từ cho động từ Hỏi, thành ra từ phức hợp là “hỏi vặn vẹo” nghĩa là hỏi nhiều câu hóc búa.

2/ Từ dân gian Mô bạn đồng nghĩa với từ hàn lâm Vô bạn (無伴). Mô nở ra từ dinh Mất-Mát (cùng phụ âm đầu “M” với Mô). Vô 無 nở ra từ dính Vò-Võ (cùng phụ âm đầu “V” với Vô). Sống vò võ là sống không có bạn, sống một thân một mình.

3/ Từ dân gian Võ đồng nghĩa với từ hàn lâm Vũ (), chuyển chú chỉ ý là gân bắp săn chắc, bằng chính từ đó hoặc bằng các từ dính do nở ra: Võ nở thành từ dính Vâm-Vâm (săn chắc). Vũ nở thành từ dính Vạm-Vỡ (săn chắc). Biểu ý của chữ Vũ  là: Kẻ (chữ Một ) biết Dừng (chữ đình Chỉ ) chiến Tranh (chữ can Qua ), đó là miếng Võ giỏi nhất.

4/ Từ hàn lâm Hảo 好 đồng nghĩa với từ dân gian Tốt. Hảo  nở ra từ dính Hơn-Hẳn; hơn hẳn đồng nghĩa với từ lướt  “Việt Ưu ” =   Vưu . Chữ Vưu   lại nở ra từ dính Vẻ-Vang. Vẻ vang nghĩa là ưu việt, hơn hẳn những cái bình thường. Từ Tốt còn nở ra từ dính Tươm-Tất. Từ Hảo còn nở ra từ dính Hòm-Hòm, nên các câu “làm Tốt rồi” = “làm Hảo rồi” = “làm Hòm-Hòm ròi”= =“làm Tươm-Tất rồi”.

6 Nôi khái niệm và qui tắc "Lướt" (trong <Thuyết Văn Giải Tự> gọi là "Thiết" vì NKN: Lướt = Thướt = Thiết)

Sử dụng qui tắc Lướt cùng với sử dụng song hành từ dân gian và từ hàn lâm đồng nghĩa lại tạo ra thêm nhiều từ  hàn lâm mới hoặc từ  dân gian mới nữa làm cho tiếng Việt càng tinh tế và  phong phú hơn.

Ví dụ 1:

NKN “lừa dối”: Lừa = Láo = Xạo = Giảo = Dối = Giả = Trá . Từ dân gian Dối đồng nghĩa từ hàn lâm Trá 詐 à dẫn đến lướt từ đôi “Dối Trá ”  = Giả  (là từ hàn lâm).Từ dân gian Dối (chỉ ý hành động) nở ra từ dính Dấu - Diếm (là từ dân gian). Từ hàn lâm  Trá (chỉ ý nói năng) nở ra từ dính Trắt -Trẻo (là từ dân gian).

Hàn lâm (Giả) và dân gian (Làm) ghép với nhau thành từ ghép Giả Làm đồng nghĩa với từ ghép hàn lâm  Giả Đương à dẫn đến  lướt từ ghép hàn lâm  “Giả 假 Đương ” = Dương   (là từ hàn lâm mới) à dẫn đến câu thành ngữ Dương đông kích tây 佯東擊西 (có nghĩa là: giả  đánh  Đông, nhưng thực nhằm đánh Tây)  

 

 

Từ hàn lâm Giả   có nghĩa là  không có căn cứ, tức Vô Sở 無所 (là từ hàn lâm) à dẫn đến lướt  “Vô Sở ” = 0+1 = 1 =  Vờ   ( là từ dân gian) à dẫn đến từ đôi Giả Vờ (là quyện lẫn hàn lâm và dân gian) à như vậy  từ hàn lâm Giả  đồng nghĩa từ dân gian Vờ .

Từ dân gian Vờ có nghĩa là không đúng, tức  Vô Chính 無正 (là từ hàn lâm) à dẫn đến  lướt “Vô Chính ” = 0 + 1 = 1 = Vỉnh à dẫn đến từ đôi Vờ Vỉnh  (phát âm từ Vỉnh mới là đúng dấu theo toán học nhị phân, bằng giọng Thanh Hóa), nhưng nếu nhấn thêm là Vờ Vỉnh Vỉnh = 1 +1 +1 = 1+ (1+ 1) = 1 + ( 0) = 1+ 0 = Vờ Vĩnh.

Giả = Vờ = Giả Vờ = Lừa (là từ dân gian). Lừa  có nghĩa là không đúng, tức  Phi Chính 非正 (là từ hàn lâm) à  dẫn đến lướt “Phi Chính ” = 0 +1 = 1 = Phỉnh (dấu thanh điệu đúng phép cộng toán học nhị phân) à dẫn đến có thêm từ dân gian mới là  Phỉnh đồng nghĩa từ dân gian Vờ à dẫn đến lướt từ đôi Phỉnh Vờ = 1+ 1 = 0 =  Phơ à dẫn đến có từ đôi mới là Phỉnh Phơ , nếu nhấn thêm là Phỉnh Phơ Phơ = 1 + 0+ 0 = 1 + ( 0 + 0) = 1+  ( 1  )= 1+ 1 = Phỉnh Phờ. Phỉnh Phờ và Vờ Vĩnh (đều là từ đôi và đều là từ dân gian)

Tiếng Trung Quốc do mượn chữ Nho của Việt mà làm thành ngôn ngữ Trung Quốc (chỉ có là phát âm lơ lớ, không chuẩn âm của tiếng Việt hàn lâm) nên chỉ có toàn dùng từ hàn lâm, do vậy tuy cũng có dùng từ Giả (phát âm lơ lớ là “jia ”),cũng có dùng từ Trá (mà phát âm lơ lớ là “zha ”) nhưng tiếng Trung Quốc  không thể có nổi những từ đôi như Vờ Vĩnh hoặc Phỉnh Phờ, hoặc từ dính Trắt-Trẻo; đương nhiên  những từ đôi và từ dính này của tiếng Việt có sắc thái hơi khác với đơn thuần cái nghĩa của từ Giả hoặc Trá, mà sắc thái ấy chỉ có người Việt mới hiểu nổi. Bởi vậy tiếng Việt nó tinh tế là ở chỗ đó.

 

 

Ví dụ 2:

 

 

Nôi khái niệm (NKN) sau đây cho thấy từ hàn lâm (là từ có viết bằng chữ nho) được sinh ra do từ dân gian (là từ không có viết bằng chữ nho nên phải viết bằng chữ nôm thế kỷ 13 nhằm ghi âm):

NKN: Mần = Bận (do lướt ý mần nhiều là “Bộn Mần” = Bận) = Lần (do lướt ý mần nhiều là “Lắm Mần” = Lần, lần mò: làm mà không rõ, lần lượt: làm theo thứ tự) = Làm (do lướt ý chịu mần là “Lần Cam”  = Làm) = Lam (do lướt từ lặp “Làm Làm” = 1 + 1 = 0 = Lam , để nhấn ý là làm nhiều tức như thành ngữ “hay lam hay làm”) = Ham (do lướt “Hay Làm” = Ham (lướt tiếp “Ham việc cho Thành” = Hành , nên từ hàn lâm Hành đồng nghĩa với từ dân gian Làm) = Lạm  (do ý tứ  “Lam quá mức”  tức Lam nặng = Lạm. Lạm , chuyển chú chỉ ý làm quá mức giới hạn, lạm phát: phát tiền lưu hành ra quá mức gọi là Lạm) = Tham (do lướt chữ “Thừa   Làm” nghĩa là thừa hưởng cái đã làm bởi người khác, lướt “Thừa 承 Làm” = 1 + 1 = 0 = Tham , thường dùng từ đôi Tham Lam 貪 婪  để chuyển chú sang nghĩa khác chỉ lòng ham muốn vô độ tức tham lam)  = Cam  (do lướt từ  “Cặm cụi Làm”  = Cam , chuyển chú sang ý là nhẫn nại làm) = Đảm (do lướt “Đựng việc Làm” = Đảm, Đảm chuyển chú sang ý là gánh vác công việc gọi là Đảm) = Đương ( do lướt ý “vẫn làm” là “Đảm Thường” = Đương) = Đang  (do lướt từ đôi “Đảm Mang” = Đang, thường dùng từ đôi Đảm Đang 擔 當 để nhấn ý là  làm được đủ mọi việc) = Đáng (do ý làm nhiều là lướt lấy dấu “Đang Lắm” = Đáng) = Mang (do lướt từ đôi “Mần Đang” = Mang. Mang đồng nghĩa với Bận, đa mang: nhiều làm) = Màng (do lướt từ lặp “Mang 忙 Mang ” = 0 + 0 = 1 = Màng, cùng logic với lướt lấy dấu từ đôi “Mang Làm” = Màng) = Cáng (do lướt “Cặm cụi Màng” = Cáng, cáng đáng: gánh việc làm) = Cán (do phát âm trùng Cáng = Cán) = Can (do ý “thường làm” biểu đạt bằng từ lặp Cán Cán được lướt “Cán Cán” = 1 + 1 = 0 = Can, ngược lại lướt từ ghép “Lười Can” = Lãn , thành từ hàn lâm Lãn 懶 đồng nghĩa Lười Can) = Cán 干 (do lướt lấy dấu “Can theo Chức” = Cán ,  cán bộ 干部 : làm theo chức trách được bố trí).

 

 

Qua một NKN  trên thôi đã đủ thấy là do có từ dân gian gốc Việt mà sinh ra được những từ đồng nghĩa với nó nhưng có viết bằng chữ nho của người Việt, gọi là từ hàn lâm (di chỉ khảo cổ ở Cảm Tang tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, phát lộ năm 2011 cho thấy chữ vuông đã có cách nay 4000 – 6000 năm, lúc đó người Hán du mục chưa bén mảng được đến bờ nam sông Hoàng Hà chứ chưa nói là đến được sông Dương Tử),  những từ viết bằng chữ nho gọi là từ hàn lâm tiếng Việt được dùng song hành với từ dân gian tiếng Việt làm cho trong tiếng Việt như có trộn lẫn hai ngôn ngữ (dân gian và hàn lâm, đều là gốc của Việt) nên tiếng Việt càng tinh tế và phong phú. Còn cách gọi những từ hàn lâm này là “từ gốc Hán”, “từ Hán Việt” hay “Hán tự” (? !) đều là sai với sự thật lịch sử.

 

 

Tuy nhiên, ngôn từ mới sản sinh ra càng ngày càng nhiều thì chữ Nho (dùng cách chủ yếu là biểu ý và tượng hình) càng tỏ ra lạc hậu. Do vậy dùng “chữ quốc ngữ” (ghi âm bằng ký tự Latin là loại ký tự biểu âm) đã thống nhất được cách ghi cả hai nguồn từ vựng dân gian và hàn lâm, lại thuận tiện cho việc viết và ký âm từ ngoại lai, dễ hội nhập quốc tế, nên “chữ quốc ngữ” tỏ ra ưu việt hơn tất cả các loại hình ký tự cũ xưa.

 

Cao Lỗ người La

Câu “Chúa tể sơn lâm”  là để chỉ ngôi vị lớn nhất chúng động vật trong rừng là con Cọp. Lướt “Cọp Cha” = 0 + 0 = 1 = Cả. Cọp à Cả (chúa tể). Cả à Cao. Xuất hiện từ đôi kiểu “có mới với cũ” là Cao Cả. Dân xứ nóng là dân vùng gần xích đạo tức vùng “Viêm Nhiệt ” = Việt ; dân cũng gọi là dân Việt , còn gọi theo địa lý của Dịch học thì gọi là dân La vì ở phương quẻ Ly (Ly = Lửa = Lả = La). Tộc La là tộc lớn đông dân nên gọi là La Cồ (hay như viết bằng chữ nho là Đại La 大羅, biển Đông – nơi xuất xứ của "Kim chỉ Nam" là cái "La Canh" -  có tên xưa là La Hải 羅海 tức  biển của người La, hay tên xưa là Nam Hải 南海  tức biển của người Nam, cũng là người Canh =  Kinh, vì biếu ý của chữ Nam là Cung Hạnh thiết Canh và Hạnh Cung thiết Hùng). Đất nước của tộc La Cồ (La Cồ thiết Lồ, tức lướt “La Cồ” = 0 +1 = 1 = Lồ) là đất nước khổng lồ, diện tích rất lớn, nên nhấn mạnh cái lớn bằng từ lặp là Lồ Lồ, lướt “Lồ Lồ” = 1 + 1 = 0 = Lỗ. Nên đất nước của tộc Đại La gọi là nước Lỗ. Chúa của nước Lỗ nguyên gọi là Cả Lỗ. Cả Lỗ = Cao Lỗ. Sau có những đám dân lấy danh của chúa làm họ cho mình, gọi là họ Cao hay cũng có đám gọi là họ Lỗ. Cả đồng nghĩa với lớn nhất tức Đại, nên lướt từ đôi “Cả Đại” = Cái . Cái chỉ ngôi vị lớn nhất hay người lãnh đạo (người lãnh đạo làm chức năng chỉ huy nên thường gọi là “người cầm cái”), nên những con vật ở vị thế lớn nhất đều mang tên có vần “ai” của từ Cái. Ai (trùng với vần xưng “tôi” của tiếng Anh là “ai” = chữ “I”). Đó là: con người là Ai = Ngài; con cọp là Khái; con trâu là Khoai (tiếng Thái), là Vài ( tiếng Tày); gánh vác được việc nặng nhất là cái Vai hay con Voi; đồ dùng đựng nước lớn nhất là cái Vại; to như Vại thì phiên thiết thành hai tiếng Vĩ Đại (Vĩ Đại thiết Vại tức lướt “Vĩ Đại” = Vại); Vại à Voi, nên cái đựng đồ ăn lớn gọi là cái Đọi (do lướt câu thậm xưng “Đựng được cả Voi” = Đọi, đồ đựng nhỏ thì gọi là cái Chén). Tộc La là một tộc lớn đông dân nên còn gọi là La Cồ (chữ nho viết là tộc Đại La大羅). La Cồ nói lướt là “La Cồ” = 0 +1 = 1 = Lồ , đông dân nên nhấn ý nhiều bằng từ lặp Lồ Lồ, rồi lướt từ lặp “Lồ Lồ” = 1 +1= 0 = Lỗ.  Chúa nước Lỗ gọi là Cả Lỗ = Cao Lỗ. Cao Lỗ xây thủ đô nước Lỗ đặt tên là Cả Lỗ, nhưng phải nói lái (để diễn đạt ý là do người âm phù hộ mà truyền cho cái tên đó, kiểu “âm phù dương trợ) thì nói lái Cả Lỗ thành Cổ Lã à Cổ Loa. Khi kinh thành Cổ Loa bị giặc vây đánh, binh giữ thành đem cối đồng (“đồng cổ” tức trống đồng) lọi  cho Nổ rền như sấm, uy linh tiếng trống đồng làm cho giặc bạt vía kinh hồn mà tan chạy như bị Nỏ thần bắn vạn mũi tên mà chết như rạ.

Truyền thuyết thường kể chuyện bằng tưởng tượng ra hình ảnh ví von, nên không phải là Cao Lỗ chế ra “Nỏ thần” mà thực sự là Cao Lỗ chế ra cái “Nổ như thần Sấm” (tức là cái trống đồng) mỗi khi “Lọi” (đánh) vào trống (ca dao: “Chày kình mà Lọi chuông vàng. Cho ngân tiếng ngọc, cho nàng lấy anh” ). Chày/Cối tượng trưng cho Dương/Âm. Trống đồng có tên cũ là cái Cối Vỗ, nó làm chức năng là Cổ Vũ (鼓舞) tinh thần, nên từ hàn lâm gọi trống đồng là cái Đồng Cổ (铜鼓) ám chỉ là nó được chế bằng chất liệu Đồng, chức năng dùng để Cổ vũ tinh thần. Chức năng của cái Chày là để đánh: Dương   = Chưởng  = Chày = Chọt = Chọi = Lọi = Lôi  = Lảnh = Đánh = Đả = Dã = Dộng = Động . Chức năng của cái Cối là chịu đánh: Âm   = Im = Kìm = Kiềm  = =Cam = Cối = Lôi . Lôi là tiếng Nổ (chịu nén ắt nổ) của Sấm (khi điện Dương đụng vào điện Âm thì gây tiếng Nổ như Sấm). Sấm là từ dân gian viết thành Chấn là từ hàn lâm. Lọi là từ dân gian, viết bằng chữ Lôi thành từ hàn lâm (chữ Lôi 擂 là chữ nho kiểu tá âm, chữ có bộ Tayđể  biểu ý Đánh, và mượn chữ Lôicận âm để ký âm Lọi). Cối bị Lọi thì cũng phát ra tiếng Nổ là Lôi (tiếng nổ khi chập điện gây ra hiệu ứng “tóe Lửa và vang Dội”, được nói lướt gọn thành “Lửa Dội” = Lôi, chữ viết kiểu hội ý bằng chữ Mây trên trời ám chỉ điện Dương đánh xuống chữ Ruộng ở dưới đất ám chỉ điện Âm). Đánh Trống tức Lọi Cối thì Nho viết bằng chữ Lôi Cổ (擂鼓). Nhưng ở tiếng Việt dân gian thì chỉ cần đánh trống đồng tức Lọi Cối cũng đã gây ra tiếng Nổ gọi là Lôi vì cái hiệu ứng do lướt "Lọi Cối" = Lôi 雷, rất logic với "Lửa Dội" = Lôi. Đó là cái chặt chẽ tuyệt vời của ngôn từ Việt, cũng chứng tỏ rõ ràng là từ dân gian đẻ ra từ hàn lâm, chứ chẳng có cái "gốc Hán"(?!) nào cả. Sấm (là từ dân gian) tức Chấn (là từ hàn lâm) là hai từ đồng nghĩa cùng chỉ một hiện tượng chập điện dương với điện âm trong tự nhiên, hai từ này đều do ngôn ngữ dân gian Việt tạo ra bằng cách nói lướt cả câu: “Soạng điện dương với điện Âm” = “Soạng…Âm” = 0 + 0 = 1 = Sấm; “Chập điện dương với điện âm do kề Cận” = “Chập…Cận” = 0 + 0 = 1 = Chấn . Chỉ một ví dụ này cũng đủ chứng tỏ ngôn ngữ dân gian Việt đẻ ra ngôn ngữ hàn lâm Việt và chữ Nho là chữ vuông của người Việt chứ không phải là “Hán tự” hay “gốc Hán” (?!) gì cả.

 

 

Qui tắc Lướt là qui tắc rất hữu dụng trong tạo từ mới của tiếng Việt. Ví dụ phân tích từ  “Liểng xiểng”:

Liểng xiểng là một từ của ngôn ngữ dân gian Việt. <Từ điển Tiếng Việt> chỉ giải thích ý nghĩa và cách dùng nó chứ không nêu nguồn gốc nó ở đâu ra mà có từ gọi là “liểng xiểng”, nó gồm hai tiếng đi với nhau không thể đảo ngược, nhưng không phải là từ đôi (hai tiếng phải đồng nghĩa nhau), không phải từ dính, không phải từ lặp ( hai tiếng phải đồng âm và đồng nghĩa nhau), cũng không phải từ láy. Nó thường được dùng làm hình dung từ cho động từ “thua” như “thua liểng xiểng” nghĩa là đánh trận mà bị thất bại, bì đánh cho tơi tả. Hoặc chỉ dùng từ “liểng xiểng” cũng hiểu là một tình thế thất bại, không có lối ra, mà tiếng Việt hàn lâm dùng chữ Nho chỉ tình thế ấy là “tiến thoái lưỡng nan”. Nguồn gốc từ “liểng xiểng” là do động từ “Riềng”. Riềng nguyên là danh từ chỉ củ Riềng là thứ gia vị không thể thiếu để nấu món thịt chó. (Chó bị giết chết rồi mới nấu thịt) do vậy danh từ “Riềng” chỉ gia vị củ riềng bị chuyển chú thành động từ “Riềng” mang nghĩa là đánh chết như câu “quân địch bị quân ta Riềng cho một trận nhừ tử”. Và tình thế thất bại của địch là “tiến Lên cũng bị Riềng, lùi Xuống cũng bị Riềng”, câu này đã nói lướt thành “Lên cũng bị Riềng” = Liểng , “Xuống cũng bị Riềng” = Xiểng, nên có từ dân gian là “Liểng Xiểng”, nó ngắn hơn  (chỉ là một từ có hai tiếng) mà hàm ý mạnh hơn là câu mất bốn tiếng “tiến thoái lưỡng nan” của ngôn ngữ hàn lâm Việt.

 

 

Tại sao  người Việt lại tự xưng là “Ta”?

Từ Ta trong tiếng Việt thể hiện sự quá ư tự tôn, như Hán ngữ thì gọi là “Tôn 尊 Ngã ” thiết Ta, coi mình là nhất, vì Ta = Tất Cả thiết Ta, mà “tất cả” có nghĩa là Universal tức Vũ trụ. Tự xưng mình là “Ta” tức tự tôn mình như Trời vì từ Trời tức chữ Thiên là To (chữ Đại ) + Nhất (chữ Nhất ). Nhất đồng nghĩa với Cả nên Đại(大) Nhất (一) = To Cả thiết Ta, do vậy mà có từ Cao Cả tức là Cao Nhất, có từ Biển Cả là nơi chứa nước lớn nhất. Thiên 天 là Đại ( ) Nhất ( )  tức To Cả thiết Ta. Vậy Ta cũng được coi như Thiên 天 tức như Trời. <Thuyết văn giảI tự 说文解字> giải thích chữ Thiên 天 mang nghĩa là: “chí cao vô thượng至高無上” tức cao nhất không có gì cao hơn (tức “Thượng Trên” = Thiên). Ta cũng là Thiên 天 nên Ta cũng là “chí cao vô thượng”, cao nhất không gì cao hơn. Bởi vậy mà cái gì của Ta cũng đều là hạng nhất, như Nước Ta, Quê Ta, Làng Ta, Ao Ta, Tiếng Ta, Dân Ta  v.v. Đã tự tôn là hạng nhất nên chẳng cần học theo ai, làm cái gì cũng khác người gọi là làm theo kiểu Ta.

Lúc đầu còn khiêm tốn tự xưng Mình là Con, tức con người. Nhưng rồi tự cho rằng con người thông minh hơn muôn loài nên thêm từ Minh vào lướt thành “Con Minh ” = Kinh gồm Đầu + Mình  + Chân Tay 小). Rồi tự xưng Ta là một “Kinh  Dân” = Quân. Từ Quân cũng chính là một “Cá Nhân” = Quân, hay cũng là một “Công Dân” = Quân, hay một “Con Dân” = Quân. Nhưng Quân tự coi mình là một người dân làm quan cho chính mình, nên nói lướt “Dân 民 làm Quan ” = Doãn . Từ Doãn chuyển chú thành nghĩa là tự trị lý mọi việc, nhưng theo mệnh lệnh cua bộ óc, nên gọi là Lệnh Doãn (trở thành tên gọi một chức quan trị lý một vùng thời phong kiến), biểu ý từ Lệnh bằng chữ Khẩu  ghép vào với chữ Doãn 尹 thành ra chữ Quân . Lúc này từ Quân đã trở nên chuyển chú thành chỉ một chức (vốn trước chỉ là “Cá Nhân” = Quân, là một Con người) được ghép với từ Chủ 主 thành chữ Quân Chủ 君主, hay ghép với từ Vương  thành chữ Quân Vương 君王 để chỉ chức Chúa hay Vua cúa một vùng. Vốn xưa “Con Dân” = Quân, tức cùng một NKN con người: Tử = Tu = Cu = Kô = Con = Kinh 京 = Quân = =Dân = Nhân = Nhà = Gia = Giả = Ta = Ngã = Người. Thì đến khi xuất hiện chức Quân Vương 君王, Quân Chủ 君主thì Vua và Dân đã khác xa nhau, như chế độ Quân Chủ 君主 khác xa chế độ Dân Chủ 民主.

 

 

Chữ nho cổ là từ Việt.

Chú thích: chữ trong ngoặc vuông là [phát âm] của Hán ngữ hiện đại đọc chữ nho.Nôi khái niệm viết tắt là NKN. Sách Thuyết văn giải tự viết tắt là   < TVGT>.

Ví dụ:

1/ Nạo [nao]  ( ) biểu ý kiểu hội ý là Không Tốt (Bất  Hảo ). Bất Hảo tức là Nỏ Hảo, lướt “Nỏ Hảo” = 1+1 = 0 = Nạo . NKN phủ định: Nỏ (tiếng Nghệ) = Nai (tiếng Nhật) = No (tiếng Anh: “nâu”). Theo Dịch lý thì Dương = 1 = Phải (khẳng định), Âm = 0 = Nỏ (phủ định). NKN: Phải = Hai (tiếng Nhật) = Hầy (tiếng Nghệ) = Hầy (tiếng Quảng Đông). Phủ định là lướt “Nỏ Phải” = Nai (tiếng Nhật).

2/ Mi [ mi] ( ) biểu ý kiểu hội ý là Không Thấy (Bất 不 Kiến ). Không thấyàà nhấn lướt “Mò Chi!” = Mi à nghĩa là “kiếm mồi” như con vịt đi mò ốc

3/ Nại Tải [nài dài] (褦襶)nghĩa là Không Biết gì. Nai tiếng Nhật nghĩa là Không

Bộ Y = Áo à chuyển chú chỉ cái Vỏ. Năng tải 能戴 [néng dài] là Biết, thêm bộ Vỏ thì thành Không Biết(褦襶[nài dài], vì chỉ là Biết cái Vỏ chứ không biết thật

Nai (tiếng Nhật) thuộc âm cũng như Nái thuộc âm, trong khi Đực thuộc dương. Thời mẫu hệ thì bên Nái chính là bên Nội (Nái à Nội) còn bên Đực mới là bên Ngoại. <TVGT>: “ Người nước Kinh Sở đọc chữ Nữ là [nái]”. Còn di tích trong tiếng Thượng Hải hiện đại gọi “奶奶 [Nải Nai]” nghĩa là bà nội. Lướt “Nải Nai” = 1 + 0 = 1 = Nái

4/ Mụ   [mủ]     chữ hội ý là Bà () Lão () nghĩa là Bà Già

5/ Chữ Bỉ nghĩa là Nói tục, do nhấn lướt “Bòi Chi!” = Bỉ

6/ Chữ Bội [bèi] nghĩa là nói Sai,nói Sai (tức nói không đúng sự thật) gốc do tiếng Việt dân gian gọi là nói Bậy.Chữ Bội Hối 悖晦 [bèi hùi] của tiếng Việt hàn lâm có nguyên nghĩa là nói Sai (Bội) và  nghĩa Tối (tức Hối- do lướt từ đôi “Hôn Tối” = Hối) chuyển chú thành nghĩa Lẩm Cẩm trong tiếng Việt dân gian , là do vì chữ Hối đã có nghĩa là Tối, mà Tối là thuộc Âm nên có từ lướt “Lời Âm” = Lẩm và “Kêu Âm” = Cẩm. Thành ra Bội Hối悖晦 = Lẩm Cẩm. Tiếng Việt dân gian còn nhấn mạnh thành từ Bậy+(lướt nhấn “Bậy Dã!” = Bạ) = Bậy Bạ. “Nói Tầm Bậy Tầm 寻 Bạ” nghĩa là toàn tìm cái sai mà nói. Xui người khác làm Sai thì gọi là Xui Bậy, rồi còn nhấn mạnh hơn đó là lướt lấy dấu “Xui Thối” = Xúi, và lướt lấy dấu “Bậy Đểu” = Bẩy, nên có từ mới nhấn mạnh hơn đó là từ Xúi Bẩy.(Hán ngữ dùng từ  [慫恿songyong] chỉ khái niệm Xúi Bẩy).So sánh hàm ý nhẹ nặng khác nhau giữa Xui Bậy với Xúi Bẩy để thấy được giá trị của dấu thanh diệu, từ dấu thuộc âm (Xui Bậy) – ý nhẹ hơn, sang dấu thuộc dương (Xúi Bẩy) – ý nặng hơn, với hàm ý là Xui nhiều lần tức lướt từ lặp “Xui Xui” = 0 + 0 =1 = Xúi,logic với lướt “Xui Thối” = Xúi; và Bậy nhiều lần tức lướt từ lăp “Bậy Bậy” = 0 + 0 = 1 = Bẩy, logic với lướt “Bậy Đểu” = Bẩy.

Lướt lấy dấu (còn gọi là Lướt lủn) thể hiện cả trong từ dân gian, cả trong từ hàn lâm Việt. Ví dụ:

 

1/ Hoa màu đỏ, nói lướt lủn “Hoa Đỏ” = Hỏa. Từ “hỏa” này không có nghĩa là lửa, mà nó ám chỉ hoa đỏ, do vậy hàn lâm đã theo phương pháp “giả tá” mượn chữ Hỏa (nghĩa là Lửa) cận âm để thay cho từ lướt  “Hoa Đỏ” = Hỏa, như từ dân gian “Hoa Đỏ của cây lựu” được gọi bằng từ hàn lâm là  “Lựu Hỏa 榴火

2/ Quẻ Ly là hướng Xích đạo, xứ nóng tức xứ “Viêm Nhiệt” = ViệtQuẻ Ly tượng Lửa nên NKN: Ly = Lửa  = lướt nhấn “Lửa Ạ!” = “Lửa Dã!” = La = Lả = Tá = Hà = Hạ = Hè = Hẹ = Hỏa = lướt từ lặp “Hỏa Hỏa” = 1+1= 0 = Hoa. Như vậy là  tộc con cháu của Đế Viêm – Thần Nông là tộc ở xứ nóng của quẻ Ly là “Viêm Nhiệt” = Việt à tộc Việt àtộc Laà tộc Hạà(tộc Hak-Ka) à tộc Hà à tộc Hẹà tộc HèàHoa Hạ華夏(nghĩa hai chữ Hoa Hạ là: người Hoa vốn là người Hạ, tức cũng vốn là người Việt).

3/ Qúi Hơn = Qúi Hẳn = lướt “Qúi Hẳn” = Qủi. Giả tá mượn chữ Qủi cận âm để chỉ từ “quí hẳn” giá trị hơn từ Qúi. Tương tự mượn chữ Phụ (người cha) cận âm để thành chữ Phủ (chỉ ông già) nên người ta thường hỏi thăm nhau “ông già mày còn khỏe không?” thay cho câu “bố mày còn khỏe không?”

4/ NKN: “Chót Cùng” = Chung = lướt “Cùng Hết” = Kết = “Toàn niên Kết” =  Tết = Tốt = Tất = lướt  “Hết Tất” = Hất = lướt “Hết Toàn” = Hoàn = lướt “HoànTất = Hất. Chữ Hất nghĩa là đã xong

5/ Chữ Tịnhnghĩa là làm đẹp, do hội ý chữ Kiến (là thấy tức Tỏ) với chữ Thanh(là trẻ tức Xinh) rồi đọc bằng lướt “TỏXinh” = Tịnh = Thấy Trẻ = làm đẹp

6/ Lướt “Dối Xác” = Dạc (lợn “dạc” – lợn to xác nhưng chưa béo)

7/ Tổ khảo = lướt “Khuất Lão” = Khảo(ông tổ đã chết)

8/ Tổ tỷ = lướt nhấn “Tốt Chi!” = Tỷ  (bà tổ đã chết)

9/ Yên tĩnh = Mật = do đọc lướt “Miên Tất” = Mật[mi]

9/ Mù chột =do đọc lướt “Mắt Thiếu” = Miểu [ miao]

10/ Không tốt = Bất Hảo = lướt  “Nỏ Hảo” = Nao

10/ Chữ Tiều[qiáo] = lướt “Cây Thui” = Củi (Mộc 木 Cháy焦 tức Cây để Đốt). Tiều phu樵夫nghĩa là người hái củi. NKN: Cây = Cọc = =Mọc = Mộc (đều chỉ dùng một chữ để biểu đạt, chữnày tiếng Nhât  vừa đọc bằng phiên âm chữ nho Việt là Môkư = Mộc, vừa có thể đọc bằng tiếng thuần Nhật là Ki = Cây, cây hoa lan con mới nảy ra gọi là “Ki” trong tiếng Việt dân gian, tức do gọi lướt “Cây Tí” = Ki). NKN: Cháy = Chiếu = [JiaoTiêu] = Thiêu = Thui, nên Mộc Cháy = “Cây Thui” = Củi

11/ Ngọc cừ = do lướt “Cườm Cứ” = Cừ []

12/ Chữ Thạnh= “Thịnh 盛 Ánh” = “Thịnh盛 Ánh ” = Thạnh [shèng] (nghĩa là giàu và sáng)

13/ Cỏ Rậm viết bằng chữ Bồng Thảo蓬草, rồi lướt “Bồng Thảo” = =Bảo, nên chữ Bảo (mới do lướt mà  tạo ra, viết kiểu hình+thanh, hình là bộ Thảo, thanh là mượn âm của chữ Bảo)  có nghĩa là Cỏ Rậm (một chữ mới Bảo thay cho hai chữ cũ BồngThảo)

Cùng kết hợp các qui tắc Lưỡng hợp, Chuyển chú, Lướt, cũng tạo ra từ mới cho tiếng Việt. Ví dụ:

 

1/ Rừng, vì có nhiều cây, nên Rừng chuyển chú chỉ ý là Rậm, Rậm viết thành  từ hàn lâm là chữ Lâm (đúng NKN: Rừng = Rậm = Lâm). Cũng logic với lướt từ đôi “Rừng là Lâm” = “ Rừng Lâm” = Rậm.Cách viết chữ Lâm như sau: Đầu tiên lấy chữ Mộc là một cây (Mộc cũng từng chuyển chú thành động từ Mọc vì cây nào cũng phải mọc lên mới thành cây, dịch lý dùng chữ Mộc chỉ phương Đông là nơi thấy mặt trời mọc). Ghép thêm một chữ Mộc nữa thành hai đã là số nhiều, nên chữ Lâm biều ý nhiều cây,chuyển chú thành nghĩa là Rừng.Mô tả rừng sâu thì dùng từ Thâm, hay nhấn là Thăm Thẳm深深, hay dùng từ đôi Sâu Thâm nhưng lướt thành một tiếng mới là “Sâu Thâm” = Sâm, viết kiểu chỉ sự  bằng 3 cái cây (đúng là hình ảnh “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”). Có từ hàn lâm mới Sâm Lâm森林 nghĩa là rừng sâu thăm thẳm.

2/ Từ Thước

Thước đo trong tiếng Việt chỉ vật cụ thể làm chuẩn để đo lường. Người Việt đã chọn cái chuẩn nhất là cái “Theo Nước” = Thước. Vì mặt nước là chuẩn nhất cho mặt phẳng hay để lấy thăng bằng khi so sánh cao thấp.Chữ Thước này viết bằng hội ý là Nước Vàng (nước quí như vàng, cũng như trong kỹ thuật thì sự chính xác là quí nhất). Ở đây Nước viết bằng chữ Lạc (do NKN: Nước = Nác = Lạc, vì nước đem đến mát mẻ, nên Lạc chuyển chú thành vui vẻ); Vàng viết bằng chữ Kim. Chữ Thước 鑠 này được chuyển chú thành ý là “Kim loại nung chảy thành Nước ”, chuyển chú tiếp chỉ “sự tôi luyện – tư dưỡng” của con người: Có được rèn  luyện mới trở thành con người ngay thẳng và công minh như cái Thước . Người Việt cổ đại sống trên dải đất mà nay gọi là Đông Nam Á, theo Dịch lý là kéo dài từ phương quẻ Ly tượng lửa (Ly = Lửa = Lả = La =  Ló = Tỏ = Đỏ , màu ngũ hành là màu Đỏ) tức  phương Nóng = Hong = Hồng (gần xích đạo). Cho đến phương quẻ Khảm tượng nước (Khảm = Nam = Nậm = Nước = North = Nác = Lạc = Lầm = Thâm = Thui = Túi = Tăm = =Đậm = Đen, màu ngũ hành là màu Đen) tức phương Lạnh = Canh = Căm Căm = Kim. Dải đất ĐNA ấy chính là đất Hồng Lạc sinh ra con cháu Lạc Hồng. Và cái kim từ chỉ phương hướng gọi là cái La Canh. Biển Đông tức biển Đông Nam Á cổ xưa gọi là La Hải 羅海(tức là biển của nước Đại La大羅) hay gọi là Nam Hải南海 (tức là biển của nước Đại Nam大南). Mà chữ Nam viết hội ý là Cung 冂 Hạnh 幸 thiết Canh , đồng thời cũng là Hạnh 幸 Cung  thiết Hùng(nghĩa là nước của người Kinh của các vua Hùng). Mà âm của chữ Nam 南 là “Khảm = Nam =  Nặm = Nậm” với nghĩa là “Nước” của ngôn ngữ Tày-Thái.  Chưa từng có tên trong sử sách nào của phương Đông gọi biển ĐNA là “biển của nước Đại Hán” cả.

Con chim Thước (chỉ con chim khách hay chim báo hỉ, gọi là Hỉ Thước喜鵲) là con chim “ThấyTrước” = Thước. Nó thấy trước và báo cho người

trong nhà biết sắp có khách đến nhà.

Một chữ Thước 爍 nữa mang ý nghĩa là lưu lại ánh sáng, tức làm cho “Thấy Được” = Thước . Chữ này có kết cấu dương âm là Lửa Lạc . Đọc thiết “LạcLửa” = Lưa, logic với lướt “Lưu lại ánh Lửa” = Lưa (tiếng Nghệ thì “Lưa” nghĩa là còn, do NKN: Lưa = Thừa, tức còn thừa)

Chữ Lạc 樂 [Hán ngữ hiện đại đọc là “Le”] chính là Nước (dân gian đọc là Nước, hàn lâm đọc là Lạc). Cũng giống như chữ Dược 藥 chính là Thuốc (dân gian đọc là Thuốc, do lướt âm thành ý như đánh vần của tiếng Việt: “Thảo + Nước ” = Thuốc; hàn lâm đọc là Dược, do  Thảo  chỉ loại cỏ mọc ở hoang dã nên Thảo 艸 [ Hán ngữ đọc là  “Cao ” ] đã chuyển chú thành Dã野 [Hán ngữ đọc là “Ye ” ], đọc lướt “Dã + Nước” = Dược藥 [Hán ngữ hiện đại đọc là “Yao ”]). Rõ ràng là: Đọc chữ nho như Việt đọc thì lướt mới trúng (“Dã + Nước ” = Dược ), còn đọc chữ nho bằng phát âm lơ lớ như Hán ngữ hiện đại thì lướt trật (“Ye  + Le ” = Ye, trật, không thành “Yao ”).Cũng giống như thơ Đường mà đọc chữ nho như Việt đọc thì mới trúng luật bằng trắc của thanh điệu, còn đọc như phát âm lơ lớ của Hán ngữ hiện đại thì trật luật bằng trắc của thanh điệu, nghe không còn ra thơ Đường nữa.

3/ Chữ Ý là đẹp, cũng có nghĩa là cái âm thực khí (người nguyên thủy quan niệm nó là đẹp vì muôn loài đều chui ra từ đó). Chữ Ý 懿 gồm Nhất  và Thứ 次 Tâm. “Thứ Tâm” = Thâm (sâu). “Tâm Thứ” = =Tư (của riêng). Lướt từ đôi “Đẹp Ý” = Đĩ. NKN: Yoni (tiếng Chăm) = lướt “YoNi” = Ý = Đĩ = Hi (tiếng Tày) = Ki rê Y (đẹp, tiếng Nhật) = lướt “Ki rê Y” = Kĩ (kĩ nữ) = Pi (tiếng Đài Loan) = Pizda (tiếng Nga). Tiếng Việt thì Âm/Dương = 0/1 = Lép/Chắc. Đĩ thuộc Âm tức thuộc Lép, nên lướt từ đôi “Đĩ Lép”= Đẹp.

 

 

Họ Đậu và chữ Đậu

Sách <Bách gia tính> nói họ Đậu có gốc từ họ Cơ 姬 từ thời Chu . Họ Cơ 姬 xuất xứ ở dòng sông Cơ = sông Cả (nhấn “Cơ !” = Cả), xứ nóng (Cơ 姬 là Thần 臣 Nữ 女 thiết Thử  - nóng). Đất Thanh, Nghệ có nhiều người họ Đậu. Sách <Thuyết Văn Giải Tự> nói ý nghĩa của chữ Đậu là đồ đựng thịt khi ăn của người cổ đại (古代吃肉时用的盛器 – cổ đại ngật nhục dụng thì đích thịnh khí), chữ tượng hình gồm bốn thưng (四升  tứ thăng) + bộ khẩu () thành chữ Đậu (). Từ giải thích – định nghĩa này về chữ Đậu 豆 sáng tỏ một điều là sở dĩ chữ ấy đọc là “đậu” vì đã lướt câu “Đựng món Nhậu” = Đậu. Miếng nhậu ở đây là bằng thịt tức " miếng thịt" mà từ hàn lâm viết là "nhục khẩu" ( ), lướt “Nhục 肉 Khẩu ” = Nhậu, là từ dân gian, rồi từ Nhậu chuyển chú thành động từ “Nhậu” có nghĩa nguyên thủy là nhắm rượu với thịt. Tộc người họ Đậu 豆 chắc là những người đầu tiên làm ra cái đồ đựng gọi là Đậu ấy (nó hợp logic về  âm với một loại đồ đựng khác là cái Đĩa). Sách <TVGT> còn nói người Kinh Sở gọi cái Đậu là cái “Thìu” ( hợp logic về âm với một loại đồ đựng khác là cái Thìa). Về sau người ta dùng âm “đậu” và chữ Đậu để giả tá cho từ cận âm là từ Đỗ, là một loại ngũ cốc, nên hạt đỗ cũng gọi là hạt đậu. Đứng tại chỗ cũng gọi lướt là “Đứng Chỗ” = Đỗ, động từ Đỗ này viết bằng mượn âm chữ Đậu cận âm thêm bộ chân  vào bên cạnh thành chữ ”Đỗ Lâu” = Đậu , hàn lâm dùng hai chữ Đậu Lưu  留 nghĩa là ở lâu hay cắm neo (Neo = Níu = Líu = Lưu)

 

 

Sấm

“Vịt nghe Sấm” là một câu thành ngữ, có mỗi ba từ rất quê mùa, chỉ sự nghe mà không hiểu (do kém trí tuệ), nhưng nó nén thông tin không phải ít. Một từ Sấm trong câu thành ngữ này đã hàm chứa 2 trong 1:

1/ Sấm là tiếng động đột ngột xảy ra khi điện âm dương trong đám mây đụng nhau. Đụng viết bằng chữ Soạng , tiếng ồn viết bằng chữ Âm . Nói lướt “Soạng  Âm ” = 0 + 0 = 1 = Sấm . Vịt nghe sấm nó ngơ ngác hoảng loạn do không hiểu tiếng động đó là nguyên do gì.

2/ Sấm là ám ngữ mang nội dung tiên tri, phải giải mã mới hiểu được [Hán ngữ hiện đại gọi là “dự ngôn 预言”]. Cái nội dung sâu thâm ấy gọi bằng cách lướt từ đôi “Sâu Thâm” = 0 + 0 = 1 = Sấm . <Thuyết văn giải tự> nói: 河雒所岀書曰讖 (Hà Lạc sở xuất thư viết sấm), đọc Sở Âm thiết (tức lướt: “Sở 楚 Âm  = Sấm ) [Phát âm theo Hán ngữ hiện đại thì là: “Suo 楚 Yin ” = Sin, trật, không thành “Chèn ”(bởi âm “Chèn” chỉ là sự phiên âm từ “Sấm” của tiếng Việt, chứng tỏ chữ nho là của Việt, phải đọc như âm Việt nho đọc, mà không thể gọi hàm hồ đó là “âm Hán Việt” ].  Nghĩa là Hà thư và Lạc đồ cũng là những tờ “Sấm” viết bằng những ma trận ký hiệu mà phải nhờ các bậc thức giả giải mã cho thì mới hiểu được. Khi đã giải được mã, hiểu được rồi thì mới thấy nội dung nó quả thật là “Thâm Sâu” = 0 + 0 = 1 = Thấu

 

 

Chữ Đường

< TVGT>: 殿也。从土尚聲。坣,古文,籒文从高省。徒郎切


坣小 (tiểu Triện)


㙶小(tiểu Triện)

Chữ Đường  (kiểu “hội ý”: Thổ Thượng , biểu ý: Đất được đề Cao), nguyên nghĩa là một cái Điện 殿 (thiết “Địa Thiên” =  Điện, Thiên ở đây đã chuyển chú chỉ ý cao Thượng, ví dụ: cái điện thờ hay đền thờ), theo <Thuyết Văn giải Tự> thì đọc là Đồ 徒 Lang  thiết Đàng . [Hán ngữ hiện đại đọc là “Tú 徒 Láng thiết Táng ”, trật, không thành “ Đàng”]. Đồ Lang thiết Đàng, nhưng Đồ Lang phản thiết là Đàng Lồ. Đàng Lồ nghĩa  là con đường khổng lồ, tức con đường lớn, ám chỉ một hướng đi lớn. Do vậy trong tiếng Việt chữ Giảng Đường phản thiết (nói lái) là Dưỡng Đàng nghĩa là: nuôi dưỡng một hướng đi lớn. Đúng vậy, học sinh vào giảng đường để nghe giảng tức học để nuôi dưỡng cho chính mình một hướng đi lớn trong cuộc đời.

Chú thích: <TVGT> còn giải thích: “chữ Điện 殿 vốn chưa từng thấy nghĩa của chữ này. Thời Hán cái nhà mà bốn xung quanh toàn là nước chảy thì gọi là cái Điện 殿”. Trong tiếng Việt đó chính là cái vị trí có “Đất đội Lên” = Đền (nói lướt), (giống như chữ Đường 堂 là chữ kiểu “hội ý” bằng lướt âm thành ý, là: Thổ + Thượng  = Đườngnhư cổ văn, sau mới thêm cái Vuông  vào giữa biểu ý cái nền, thành chữ Đường 堂 như ngày nay). Những tên địa danh hiển dấu ấn địa hình như Gò Nổi hay Điện Bàn ở Quảng Nam chắc là có liên quan đến ý trên của chữ Điện.

 

 

Edited by Lãn Miên
1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Posted (đã chỉnh sửa)

Đề và Thuyết

 

GS Cao Xuân Hạo: "Chẳng hạn, từ những năm 20 của thế kỷ XX những người làm từ điển Anh - Việt đã thấy ngay rằng (lạ thay!) tiếng Việt không có "tính từ", là vì nếu có thì không thể nào hiểu nổi tại sao người Việt nói Cha tôi già rồi mà không cần và không thể dùng một "động từ" như to be xen vào giữa (tức nói Cha tôi là già rồi)" .                                                          "Những cuốn sách đầu tiên viết về ngữ pháp tiếng Việt, - trừ một số ngoại lệ hiếm hoi như những tác phẩm của Trương Vĩnh Ký, Trần Trọng Kim, Phạm Duy Khiêm (đó là những người không phải chỉ biết tiếng Pháp), - đều do những người chỉ được học một thứ ngữ pháp duy nhất là ngữ pháp tiếng Pháp, hay có chăng cũng lại là một thứ tiếng châu Âu nào đó khác, cho nên dễ tưởng rằng đó là thứ ngữ pháp duy nhất mà một ngôn ngữ có thể có được. Thế là từ đó trở đi các thế hệ sau, tuy hầu hết không biết tiếng Pháp, đều coi sách vở của các bậc tiền bối như là hiện thân của chân lý và không có mấy ai thấy cần nghiên cứu lời ăn tiếng nói của người Việt nữa. Ngữ pháp sao chép từ tiếng Pháp trở thành một thứ tôn giáo nghiệt ngã: bất kỳ một nhận định nào về tiếng Việt cho thấy một cái gì không giống tiếng Pháp đều bị coi là tà thuyết. Từ đó, ta có thể hiểu tại sao 75% những câu thông dụng nhất của tiếng Việt không bao giờ được dạy ở nhà trường" ( Nguồn: internet <Cao Xuân Hạo>).

 

Chính GS Cao Xuân Hạo đã giải quyết được vấn đề “théc méc” Ông nêu trên, khi chính ông đề xuất cái khẳng định: Phân tích câu nói của tiếng Việt không thể dùng ngữ pháp tiếng Pháp (cú pháp: chủ ngữ - vị ngữ - tân ngữ) mà phải dùng ngữ pháp vốn có của tiếng Việt (cú pháp: đề - thuyết) để mà phân tích.                                                                                                                  Đây là cách LM hiểu cái mà Ông khẳng định: Trong câu “Cha tôi già rồi” thì đề (cái người nói muốn nêu – đứng trước) là “Cha tôi”, còn thuyêt (cái đứng sau bổ nghĩa cho đề) là “già rồi”. Còn trong mỗi một trong hai mệnh đề tạo nên câu này thì mệnh đề “Cha tôi” lại có đề (cái chính yếu mà người nói muốn đề cập đến ) là “Cha”, nó có cái thuyết cho nó là “tôi” (ở đây “tôi” biểu ý là “của tôi” do vị trí đứng của nó trong mệnh đề này). Và mệnh đề “già rồi” lại có đề là “già” còn thuyết cho nó là “rồi” (ở đây “rồi” biểu ý là “đang hoàn tất” sụ già ở thì hiện tại, còn nếu muốn nhấn (tức nêu) thời điểm nào đó ở thì quá khứ thì phải nêu cái quá khứ là “đã” lên làm đề trong mệnh đề  “đã già”, cả câu sẽ thành là “Cha tôi đã già” (là ở tại cái thời điểm xưa mà người nói đang muốn kể lại, hoặc cụ thể hơn cả câu sẽ là “Cha tôi khi đó đã già” – “Cha tôi là đề, “khi đó đã già” là thuyết).                     Ví dụ hai cảnh tôi gặp thật: Cảnh một, ở TP HCM, tôi đang đi xe máy, gặp cầu vượt chắn ngang ở ngã tư, tôi rẽ phải hỏi ông xe ôm đang ngồi vắt vẻo trên xe máy dựng trên vỉa hè, theo cách nói đúng “đề-thuyết” của người Nam Bộ, tôi lớn tiếng hỏi: “Đường Nguyễn Văn Linh (đề, cái Chính yếu mà tôi cần biết) đi lối nào huynh làm ơn chỉ giùm tôi chút (thuyết, cái Phụ bổ nghĩa cho đề)”. [ Câu nói này được các giáo viên phổ thông Hà Nội cho điểm là “ăn nói cộc lốc”. Giáo viên sẽ hướng dẫn cho cách đặt lại câu nói ấy theo đúng sách là : “Dạ thưa anh, anh làm ơn giúp chỉ cho tôi đến đường… thì đi ngả nào ạ”]. Tội nghiệp ông xe ôm nuốt vội miếng đang nhai, gói xôi sắn lót lá chuối đang xòe trên lòng bàn tay trái, ông dùng tay phải chỉ cho tôi: “Anh đi thẳng tới chân cầu vượt rồi quẹo trái lên cầu, qua cầu đi thẳng là tới. Nhưng đừng quẹo lên cầu ngay chân cầu nghe, cảnh sát chụp liền, mất năm chục ngàn đó, đi quá lên hai trăm mét có ngách queo trái lên cầu”. Cảnh hai ở Hà Nội, tôi đi xe máy đường Thái Hà đến ngã tư cắt Láng Hạ , có cầu vượt nằm ngang trước mặt, thì dừng do đèn đỏ cùng đông nghẹt xe máy cũng dừng lúc đó. Bỗng nghe “Ối!” phía sau, ngoái lại thấy cách hai xe máy cũng đang dừng có một xe máy thứ ba phía sau đổ nghiêng trái ra đường (chắc do đụng bờ vỉa hè hoặc do thắng gấp) và từ ông xe ôm, người độc nhất trên vỉa hè trống vắng vì phía trong của vỉa hè là con mương lớn song song với đường nên không có dãy nhà mặt tiền sát vỉa hè, đang ngồi vắt vẻo trên xe máy dựng  trên vỉa hè ngay chỗ đó vang lên:”Chết cha mày chưa, đi với đứng!”. Tội nghiệp cô bé chủ xe người nhỏ nhắn đang lồm cồm đứng dậy ráng sức dựng chiếc xe tay ga láng coóng nặng nề của mình lên. Ông xe ôm, người duy nhất rảnh tay ở đó, vẫn ngồi vắt vẻo nhổ râu trên xe máy dựng vỉa hè (!).

 

“Lời Chào cao hơn mâm cỗ” (thành ngữ Việt) 

<Thuyết văn giải tự> giải thích chữ Bạo:,照晒。字形采用日、出、収、米四形会义。薄报切

Chữ Bạo nguyên nghĩa là phơi nắng (Chiếu Sái照晒), dám phơi nắng là bạo dạn, phơi nắng ắt khỏe mạnh. Do vậy mà Bạo đã chuyển chú thành nghĩa là Khỏe hay Dạn. Đứa trẻ khỏe tức Bạo thì dùng từ Bạo đã nở thành từ dính Bụ-Bẫm (tiếng Nghệ vẫn thường dùng từ “ Bạo” chỉ sức khỏe, VD hỏi thăm: “Bà hồi ni vẫn bạo chứ?”), đứa bé khỏe thì nó ắt Dạn, Dạn = =Dám nên từ Dám đã phiên thiết thành hai tiếng hàn lâm là Dũng Cảm勇敢 (lướt lại thì “Dũng Cảm勇敢” = Dám (Hán ngữ chỉ mượn một chữ Cảm để biểu đạt ý là Dám). Khỏe đồng nghĩa với Chắc tức “Cứng Dương” = Cường (cứng rắn như mặt Trời).Tiếng Thái gọi Khỏe là “Còn”, vì có khỏe thì mới Còn = Tồn. Người Việt là dân trống đồng tức dân thờ mặt trời , vì là hậu duệ của Đế Minh tức Đế Sáng  = Đế Vàng = Đế Hoàng (mà Hán ngữ gọi ngược là Hoàng Đế). Do vậy người Việt khi gặp nhau (hai người đang cùng một chỗ với nhau, nên đã dùng hai từ đồng nghĩa khỏe là Chắc = Bạo) thì nói câu ước nguyện cho nhau cùng khỏe là “Chắc Bạo!” (ý là cả hai ta đều khỏe), lướt thành “Chắc Bạo” = 1+0 = 1 = Chào! (dấu thanh điệu “không”, “ngã”, “nặng” đều là “0”, dấu “sắc”, “hỏi”, “huyền” đều là “1”), Khi chia tay thì mình ra đi (Đi = Di = Dù = Vù) còn bạn ở lại nên mình đã nói câu “Chúc bạn ở lại Bạo” = (lướt “Chúc Bạo!” = 1+ 0 = 1 = Chào! (mà tiếng Ý thì nói là “Chiao!” chứ không dùng “Bai Bai!” như tiếng Anh). Giống như người Thái khi chia tay nhau nói: “Mừ Còn Nư! Cò Dù Nư!” (tức là: Anh Khỏe Nè! Tôi Vù Nè!).

 Người Việt khi gặp nhau nói: “Chào!”.  NgườiViệt khi  chia tay nhau nói: Chào!”.  Gọn vậy thôi, đều là “Chào!”, nhưng hàm ý hai lời “Chào!” này không hẳn đồng nghĩa nhau, nhưng đều nhân văn như nhau ở chỗ coi con người là quí nhất, và cái quí nhất cho con người là sức khỏe.

Tiếng Nga khi gặp nhau nói: “Khỏe!”, khi chia tay nhau nói: “ Hẹn gặp lại!”

Tiếng Hán khi gặp nhau nói: “Nỉ Hảo你好!” , tức chúc anh luôn khỏe (luôn khỏe là lướt “Hằng Bạo” = 1+ 0 = 1 = Hảo); khi chia tay nhau nói: “Tái Kiến再见!” (Hẹn gặp lại!).  < Thuyết văn giải tự> giải tích chữ Hảo nguyên nghĩa là đẹp (Hảo, Mỹ dã美也 – Hảo là Mỹ), rồi sau đó chữ Hảocũng đã đồng thời chuyển chú chỉ nghĩa Khỏe. Nhìn hội ý chữ Hảo cũng thấy rõ nó ở cổ ngữ đọc là “Con Nái” tức phái nữ (người nước Kinh Sở thời xưa đọc chữ Nữ là “Nái”), là phái đẹp, nói lái (tức phản thiết) thì Con Nái là Cái Non, cái non nào thì cũng đều đẹp và ngon, dù nó là thực vật hay động vật.

Chẳng biết từ khi nào người ta đã đem vào ngôn ngữ  quan phương của tiếng Việt (ví dụ trên VTV hay dùng) câu nói khi chia tay nhau là “Tạm Biệt暂别!” (nghĩa là tạm thời chia ly, ghép câu theo kiểu ngữ pháp Hán, mà cũng chẳng nghe thấy người Hán dùng bao giờ), nghe thật ngậm ngùi, mà dân gian Việt chẳng bao giờ dùng câu ấy, họ chỉ nói “Chào!” (chúc anh Bạo) mà thôi.

 

 

Giải thích chữ Minh Triết (明哲). Nghĩa đen là: Mắt luôn tỉnh (Minh) để Óc phân biệt (Triết)

 

 

1.Chữ Minh(明)như <TVGT> giải thích là Nhật Nguyệt Chiếu Diệu, tức Nhật Chiếu Nguyệt Diệu. Chiếu là cái sáng gay gắt của Mặt Trời, tức “Chói như Thiêu” = Chiếu. Diệu là cái sáng nhẹ nhàng của Mặt Trăng, tức nó chỉ là “Dịu Chiếu” = Diệu. Nghĩa đen của chữ Minh là: Mắt luôn luôn thức cả ban ngày như mặt trời và cả ban đêm như mặt trăng, tức là mắt tỉnh, do lướt “Mắt Tỉnh” = 1 +1 = 0 = Minh (tức mắt luôn luôn thức). Hội ý của chữ Minh như sau: Minh(明) = (ghép hai hành Tinh) =  Mặt Trời (日)+ Mặt Trăng(月) = Mặt Tinh +  Mặt Tinh = ( Mặt + Mặt = 0 + 0 = 1 = Mắt) + (Tinh + Tinh = 0 + 0 = 1 = Tỉnh) =  “Mắt + Tỉnh” = 1 +1 = 0 = Minh

 

 

2.Chữ Triết thì như <TVGT> giải thích là “Tri dã ” (tức  là Biết), <TVGT> hướng dẫn đọc: Trắc Liệt thiết Triết (trúng). Hán ngữ đọc: Zhi Lie thiết Zhie (trật) không thành Zhe. Biết là “Trong óc Nghĩ” = Tri. Tri đồng nghĩa Biết nên có từ đôi Tri Biết , nhiều nữa thì lặp Tri Biết Tri Biết = (Tri +Tri = 0 + 0 = 1 = Trí) + (Biết + Biết = 1 +1 = 0 = Biệt) = “Trí + Biệt” = 1 + 0  = 1 = Triết

 

 

Như vậy nghĩa của Minh Triết明哲 là : Óc biết nhiều nhờ Mắt luôn luôn thức tức mắt tỉnh.

 

 

 

 

Giải thích chữ Minh Triết (明哲). Nghĩa đen là: Mắt luôn tỉnh (Minh) để Óc phân biệt (Triết)

 

1.Chữ Minh(明)như <TVGT> giải thích là Nhật Nguyệt Chiếu Diệu, tức Nhật Chiếu Nguyệt Diệu. Chiếu là cái sáng gay gắt của Mặt Trời, tức “Chói như Thiêu” = Chiếu. Diệu là cái sáng nhẹ nhàng của Mặt Trăng, tức nó chỉ là “Dịu Chiếu” = Diệu. Nghĩa đen của chữ Minh là: Mắt luôn luôn thức cả ban ngày như mặt trời và cả ban đêm như mặt trăng, tức là mắt tỉnh, do lướt “Mắt Tỉnh” = 1 +1 = 0 = Minh (tức mắt luôn luôn thức). Hội ý của chữ Minh như sau: Minh(明) = (ghép hai hành Tinh) =  Mặt Trời (日)+ Mặt Trăng(月) = Mặt Tinh +  Mặt Tinh = ( Mặt + Mặt = 0 + 0 = 1 = Mắt) + (Tinh + Tinh = 0 + 0 = 1 = Tỉnh) =  “Mắt + Tỉnh” = 1 +1 = 0 = Minh

 

2.Chữ Triết 哲thì như <TVGT> giải thích là “Tri dã 知 也” (tức  là Biết), <TVGT> hướng dẫn đọc: Trắc陟 Liệt 列thiết Triết (trúng). Hán ngữ đọc: Zhi 陟Lie列 thiết Zhie (trật) không thành Zhe哲. Biết là “Trong óc Nghĩ” = Tri. Tri đồng nghĩa Biết nên có từ đôi Tri Biết , nhiều nữa thì lặp Tri Biết Tri Biết = (Tri +Tri = 0 + 0 = 1 = Trí) + (Biết + Biết = 1 +1 = 0 = Biệt) = “Trí + Biệt” = 1 + 0  = 1 = Triết

 

Như vậy nghĩa của Minh Triết明哲 là : Óc biết nhiều nhờ Mắt luôn luôn thức tức mắt tỉnh.

 

Bây giờ chúng ta đọc trong <truyện Kiều>:

(qui tắc tạo từ được viết bằng chữ nghiêng)

  15                           Đầu lòng hai ả tố nga

                    Thúy Kiều là chị , em là Thúy Vân

Đây là một cặp sinh đôi (vì cả hai đều là “đầu lòng”. Nay dùng từ “sinh đôi” là chỉ cùng thời điểm ra đời. Xưa dùng từ loán sinh (孿生)là chỉ cùng thời điểm rụng trứng, tức tuổi đời sẽ tính cả thời gian trong bụng mẹ. Loán là do lướt Lưỡng Noãn = Loán. Lưỡng noãn là hai noãn bào cùng rụng một lúc. Nhưng Noãn và Trứng không hoàn toàn đồng nghĩa nhau dù xuất xứ do một. Noãn là do lướt “Nội Hoàn” = Noãn chỉ cái viên tế bào tròn đang ở bên trong, chờ để được thụ tinh. Trứng là cái hình thành sau khi noãn bào đã được thụ tinh, nó hình bầu, chữ nho viết là Đán, mọi quả trứng do một con gà sinh ra đều bằng nhau, từ Đán nở ra từ dính Đều-Đặn. Quan niệm của Mẹ Việt là khi sinh đôi thì đứa ra trước làm em vì khi còn trong bụng mẹ lúc sắp ra đời chỉ có một cửa, chị đã nhường cho em được ưu tiên ra trước, đó là do tư tưởng đạo hiếu đễ đã được mẹ ru dạy cho học từ khi còn trong bụng mẹ, và tuổi đời của con người thì tính cả tuổi mụ.

25                        Vân xem trang trọng khác vời

                   Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang

Nang nghĩa là da trong qui tắc nôi khái niệm (NKN): Da = Giỏ = Vỏ = Mo = Màng  = Nang = Bàng = Bao = Bọc = Bì = Bị  đều là những đồ gói. Mo bọc buồng nụ cau gọi là mo nang. Nang chuyển chú thành cái bao đựng. Nang còn chuyển chú thành từ chỉ cuốn sách tra cứu gọi là cuốn Cẩm Nang. Nang được mượn sang tiếng Mã Lai chuyển chú để chỉ cây cau là “pê nang”, Nang được mượn nguyên vẹn sang tiếng Thái để chỉ da. Bàng là cái bao đựng lớn đan bằng cói. Bị là túi xách nhỏ đân bằng cói. Màng là cái rất “Mỏng Nang” = =Màng = “Màng Bạc” = Mạc (QT lướt). Nở nang nghĩa đen là nở da, da căng mịn, nhìn đẹp mắt. Từ ghép Nở Nang đã được chuyển chú thành nghĩa là tươi tắn (tươi lắm, từ Lắm viết bằng chữ Nhiên , Nhiên = Nhặn, lướt “Tươi Nhặn” = Tắn). Nét ngài nở nang nghĩa là dáng người tươi tắn. Dáng người nhìn tươi tắn vì có vú mông tròn trịa, hình ảnh thực dục “Vú mông tròn trịa” đã được tả bằng cụm từ chuyển chú rất thanh tao là “Khuôn trăng đầy đặn”, đẹp và đầy như trăng tròn vậy, nhưng không dùng từ vầng trăng, vì từ vầng chỉ nêu cái vành sáng trần trụi (Vầng Trăng tiếng Lào gọi là Viêng Chăn, thành tên cho thủ đô Lào), ở đây dùng từ khuôn để nói ý là vú mông đã được khuôn dưới lớp áo váy nền nã và kín đáo thể hiện Vân rất trang trọng (coi trọng trang điểm), khuôn cũng nói lên cái tròn (nếu vuông thì đã dùng từ khung hay khoang), khuôn cũng còn nói lên khuôn phép chỉ ý là con người có giáo dục từ nền nếp gia phong.

51                               Tà tà bóng ngả về tây

                             Chi em Thơ-Thẩn dan tay ra về

Đi chậm là Thả bước [TQ dịch là Mạn bộ 慢步]. Thả nở ra các từ dính Thơ-Thẩn, Thong-Thả, Thủng-Thẳng, Lững-Thững để dùng tùy ngữ cảnh.

63                               Nổi danh tài sắc một thì,

                         Xôn-Xao ngoài cửa hiếm gì yến anh.

Xướng (nói) nở ra từ dính Xôn-Xao (do lướt ‘Xướng Ngôn” = Xôn, lướt  “Xướng ồn Ào” = Xao). Nữ Xướng ngôn viên (ví dụ của BNG)  có thể gọi là “bà Xôn”, bà Xôn nói rất Đúngà Điềm- Đạm (biết nói ngọt nhạt) và rất Đúngà Đĩnh-Đạc (biết nói cương quyết)

81                       Lòng đâu sẵn mối thương tâm

                    Thoắt nghe Kiều đã Đầm Đầm châu sa

Đầm Đầm là từ lặp. Lướt từ lặp “Đầm Đầm” = Đẫm, 1+1=0 (đúng qui luật cộng nhị phân biến đổi dấu thanh điệu)

85                        Phũ –Phàng chi bấy hóa công!

                      Ngày xanh Mòn-Mỏi má hồng phôi pha

Phũ –Phàng [ TQ dịch là Tàn khốc vô tình 残酷无情 ] . Chứng tỏ từ Phũ –Phàng không có trong Hán ngữ. Phũ Phàng là một từ láy, được tạo ra do từ Vũ Phu chỉ hành động thô ác của hạng chồng vũ biền. Vũ Phu lướt ngược là “Phu Vũ” = Phũ, láy thêm bằng cách  lướt  “Phũ với Nàng” = Phàng, thành từ láy Phũ-Phàng.

95                           Lầm dầm khấn vái nhỏ to,

                       Sụp ngồi đặt cỏ trước mồ bước ra.

Lầm dẩm là từ láy: do lướt “Lời nói thầm” = Lầm, lướt “Dặng Thầm” = Dầm. Dặng nghĩa là đánh tiếng. NKN: Văng (nói tục) = Dặng (đánh tiếng) = Dạm (hỏi ướm ý) = Dắngà Dùng-Dắng (đánh tiếng nọ kia) = Đằng hắng (đánh tiếng, tiếng Chăm) = Đèng héng (đánh tiếng, giọng Quảng Nam) = E hèm (đánh tiếng)

101                         Lại càng Mê Mẩn tâm thần

                       Lại càng đứng lặng Tần Ngần chẳng ra

Mê Mẩn là từ láy:Mê và lướt “Mê Thần” = Mẩn, trong câu đã nói rõ thêm là “mê mẩn tâm thần”. Tần Ngần là từ láy, do lướt “Tê Thần” = Tần. lướt “Ngơ Thần” = Ngần [ TQ dịch là Tâm thần biến đắc si mê心神变得痴迷]

169                      Dưới cầu nước chảy trong veo

                       Bên cầu tơ liễu bóng chiều Thướt-Tha

Thân (mình) nở ra các từ dính: Thon-Thả (vóc dáng gọn gàng), Thộn-Thện (béo và xộc xệch vụng về), Thòng-Thượt (dáng lười biếng). Thướt –Tha (dáng đẹp mềm mại)

173                      Gương nga Chênh Chếch dòm song,

                        Vàng gieo ngấn nước cây lồng bóng sân.

Chênh Chếch là từ láy. Cặp đối Âm/Dương = Nghiêng/Ngay = =Chênh/Chính = Chành/Chân= Chậm/Chóng = Móm/Mạnh = 0/1

185                    Chênh Chênh bóng nguyệt xế mành

                         Tựa ngồi bên triện một mình Thiu -Thiu

Chênh Chênh là từ lặp, nghĩa là Nghiêng, nghịch với Chính (là Ngay). Các cặp từ đối1/0 = Ngay/ Nghiêng = Chính/Chênh= =Chân/Chành (hàng Chành là hàng Nhái) . Từ lặp Chênh Chênh mà lướt thì thành lướt từ lặp “Chênh Chênh” = Chếnh, dấu 0+0=1 . Chếnh có nghĩa là nghiêng mạnh hơn, tức lướt lấy dấu “Chênh Lắm” = Chếnh, Chếnh nghĩa là sắp đổ, như người say rượu Chếnh-Choáng. Thiu-Thiu là ngủ gật từ dính nở ra do từ hàn lâm Thùy nghĩa là Ngủ (Ngủ = Nghỉ , Nghỉ là Hiu, mà lướt “Thùy Hiu” = Thiu = Thiu-Thiu), Thùy còn nở ra từ dính Thiêm-Thiếp nghĩa là ngủ mê mệt. Hán mượn chữ nho Thùyvà đọc là [Shùi] nên tiếng Việt mượn lại “Suây” để từ “Suây” nở ra từ dính Say -Sưa nghĩa là ngủ giấc nồng.

 187                     Thoắt đâu thấy một tiểu kiều

                   Có chiều phong vận, có chiều thanh tân

                            Sương in mặt tuyết pha thân

                    Sen vàng Lững-Thững như gần như xa

Từ dính Lững –Thững [đã đươc TQ dịch là Mạn Bộ 漫步(đi chầm chậm)] mà tiếng Việt gọi là Thả bước (đi từ từ từng bước). Động từ Thả đã nở ra các từ dính Thơ-Thẩn, Thong - Thả, Thủng -Thẳng, Lững –Thững diễn tả nhiều sắc thái của nhiều ngữ cảnh.

 191                         Rước mừng đón hởi Dò-La:

                        “Đào nguyên lạc lối đâu mà đến đây?”

Dò-La la từ dính nở phái sinh do từ Dạm (hỏi ướm ý). Dò-La [được TQ dịch là 偏问道 (thiên vấn đạo – nói hỏi nọ kia ngoài rìa ]

 197                             Mấy lòng hạ cố đến nhau

                             Mấy lời hạ tứ ném châu gieo vàng.

Hạ tứ ở đây nghĩa là ban cho kẻ dưới đất, chữ Tứ nghĩa là cho đi, như chữ Tứlà chữ kiểu hội ý, hiểu nghĩa  bằng lướt “Dịch Bối” = Dội, đồng nghĩa với lướt “Tưới Chứ!” = Tứ

217                          Một mình Lường-Lự canh chầy

                              Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh

Canh chầy là canh cuối cùng của đêm (canh đầu gọi là canh Chớm, cặp đối D/ Â = Chớm/Chầy, thời gian đêm Chạy từ Chớm đến Chầy là hết đêm). Cả đêm không ngủ vì Lo. Lo nở ra từ dính Lường-Lự [ được TQ dịch là 思量 tư lượng (nghĩ ngợi và so đo ) ]. Ở đây là do từ Lo nở ra từ dính Lường-Lự, Lường là do lướt “Lòng Tưởng” = =Lường (so đo), Lự là do lướt “Lòng Tư” = Lự (nghĩ ngợi). Những từ lướt nhằm nén thông tin: lướt câu “Lo và Nom” = Lỏm, thành từ  Lo Lỏm nghĩa là lo và dự  kiến làm sao cho đúng.

221                          Nỗi riêng lớp lớp sóng giồi

                            Nghĩ đòi cơn lại Sụt-Sùi đòi cơn

Hình thức động của sóng nước là nó cứ Giáng xuống và Nổi lên liên tục, nên qui tắc lướt đã giúp nén thông tin thành một từ do lướt  “Giáng và Nổi” = Giồi. Hai từ Tiếng Khóc chữ nho viết là Thanh Khốc, cái Thanh ấy trong trường hợp khóc nhỏ tiếng, trong cảnh cô đơn, đã nở ra từ dính Thút-Thít là hình dung từ cho động từ khóc, lắm khi từ dính Thút- Thít cùng dùng chuyển chú thay cho động từ Khóc. Một Thân cô đơn thì cảm thấy thật Tủi phận, nén thông tin bằng lướt “Thân Tủi” = Thủi. Từ Thân là một thân cô đơn đã nở ra từ dính Thui-Thủi diễn tả được thông tin dài là cô đơn và tủi phận buồn. Buồn tiếng hàn lâm là Sầu, Sầu dẫn đến Khóc. Sầu thì tủi nên lướt “Sầu Tủi” = Sùi. Vậy là từ Sầu có cơ duyên mà nở ra từ dính Sụt-Sùi làm hình dung từ cho động từ Khóc, hoặc từ dính Sụt – Sùi cũng được dùng chuyển chú thay cho động từ khóc, nhưng hiểu được là khóc vì sầu tủi (thổ lộ lòng) khác với Thút-Thít (chỉ tả cái  tiếng khóc nhỏ nhẹ : lướt  “Thanh chút Chút” = Thút và lướt “Thanh ít Ít” = Thít). Qua câu này thấy được thời Nguyễn Du đã có chữ quốc ngữ lưu hành trong giáo dân rồi, phụ âm “Gi” và phụ âm “D” phát âm khác nhau, từ “Giáo” dục phát âm khác với gà mẹ “Dáo”-dác (Dõià Dáo-Dác) tìm con. Nên không thể  thay gộp Gi và D thành một Z  cho tiện đánh máy như dự án của GS Bùi Hiển được.  Từ Sóng Giồi rất ngắn[được TQ dịch (quá dài) là “cuồng đào ban dõng khởi狂濤般涌起” (sóng cuồng như dòng nổi)], chứng tỏ ngôn ngữ Việt có tính hiệu quả cao trong diễn đạt, không cần phải nói dài dòng. Những từ dân gian đã làm mầm cho chữ Nho: Biến có sóng gọi là Ba do lướt “Biển hờn như ăn Vạ” = Ba, Luồng Lạch có sóng gọi là Lãng (do lướt “Lạch thì nước lang Thang” = Lãng), Ao có sóng gọi là Đào (do lướt  “Động nước trong Ao” = Đào), chữ nào chỉ sóng cũng đều có bộ thủ nước(氵), dùng từ đôi Ba Lãng波浪, Ba Đào波濤, Lãng Đào浪濤 chỉ ý nhiều sóng. Đòi nghĩa là tưởng tượng, Cơn nghĩa là vận hội, do lướt “Cảnh Lớn” = Cơn, là hoàn cảnh gặp phải: Gặp cơn khốc liệt can qua. Đòi mình ứng xử phải ra thế nào.

 

 

 225                      “Cớ sao Trằn –Trọc canh khuya

                           Màu hoa lê hãy Dầm-Dề giọt mưa?”

Động từ Trở mình đã nở ra từ dính Trằn-Trọc. Do lướt “Trở Lăn” = Trằn (lật phải, lật trái), lướt “Trỏ Dọc” = Trọc (ngồi dậy vẫn không ngủ được lại nằm xuống, rồi lại ngồi dậy). [ TQ dịch động từ Trở mình là 反侧phản trắc (lật nghiêng) và không có từ để dịch nổi hình dung từ Trằn –Trọc nên phải phiên âm bằng cách mượn chữ nho cận âm  là hai chữ 辗转Triển Chuyển, chữ Triểnvỗn nghĩa là xay nghiền, chữ Chuyển là đưa đi, nên chữ Triển Chuyển chuyển chú thành nghĩa là Gián tiếp chuyển đi. Do âm nó giống từ Trằn Trọc của tiếng Việt nên khi dịch đã dùng nó làm hình dung từ cho động từ Phản Trắc (lật nghiêng) thành cụm từ Triển Chuyển Phả Trắc 辗转反侧để dịch mỗi một từ dính tiếng Việt là Trằn-Trọc hay từ Trăn Trở đã chuyển chú thành nghĩa là không ngủ được ]. Dọt nước mắt đọng trên mặt như dọt mưa đọng trên hoa lê. Từ Dọt đã nở ra từ dính Dầm-Dề biểu ý nó còn đẫm trên mặt chứ chưa trôi đi.

239                     Ngoài song Thỏ -Thẻ oanh vàng

                  Nách tường bông liễu bay ngang trước mành

Thốt (hót) nở ra từ dính Thỏ-Thẻ

245                              Chàng Kim từ lại thư song

                      Nỗi nàng Canh-Cánh bên lòng biếng khuây

Canh-Cánh là từ láy của từ Cạnh. Do lướt lấy dấu “Cạnh Bên” = Canh, “Cạnh Bám” = Cánh tạo thành từ láy Canh-Cánh để nhấn mạnh ý là nỗi nhớ nàng luôn cạnh lòng mình

 

 

251                    Tuần trăng khuyết đĩa dầu hao

                   Mặt tơ tưởng mặt, lòng Ngao-Ngán lòng

Người (về tâm trạng) nở ra từ dính Ngao-Ngán: lướt “Người phiền Não” = Ngao, lướt “Người buồn Chán” = Ngán, thành từ Ngao-Ngán [ TQ dịch“Tâm tình rất buồn chán 心情多么烦厌 ”]

259                   Bâng Khuâng nhớ cảnh nhớ người,

                           Nhớ nơi kỳ ngộ vội dời chân đi

Bâng Khuâng là từ láy do lướt “Buồn Dâng” = Bâng, lướt “Khốn Dâng” = Khuâng (tâm trạng buồn và nghĩ khó xử cứ dâng lên vì  nỗi nhớ trong lòng)

265                       Nghề riêng nhớ ít tưởng nhiều

                       Xăm-Xăm đè nẻo Lam kiều lần sang

Đi nho viết bằng chữ Khứ, Hán ngữ mượn chữ nho đọc chữ Khứ là Xuy, mượn lại sang tiếng Việt từ Xuy nở ra từ dính Xăm-Xăm nghĩa là đi nhanh, Lệ-Xệ nghĩa là đi chậm, Cà-Xiểng nghĩa là đi bước thấp bước cao. Lần nghĩa là đi chậm thận trọng, do lướt “Lộ dần Dần” = Lần. Lộ là Lối đi, đã chuyển chú thành thay cho động từ đi, nói Lộ qua nhà anh nghĩa là đi ghé qua nhà anh.

 301                  Tan sương đã thấy bóng người

                    Quanh tường ra ý Tìm-Tòi Ngẩn – Ngơ

Từ dính Tìm –Tòi do nở ra từ chữ Tầm, Hán ngữ đọc chữ Tầm là “Xuýn”. Mượn lại sang tiếng Việt, từ “Xuýn” lại nở ra từ dính Xăm-Xoi đồng nghĩa với Tìm- Tò, tuy sắc thái hơi khác. Từ dính Ngẩn- Ngơ được nở ra do chữ  Ngu [ TQ dịch là Mang Nhiên茫然 ( “máng rán茫然”: mù tịt, không hay biết)  ].

 325                        Xương mai tính đã rũ mòn

                         Lần-Lừa ai biết hãy còn hôm nay

Lâu nở ra từ dính Lần-Lừa (do lướt “Lâu Dần” = Lần và “Lâu Nữa” = Lừa).

 331                    Ngần –Ngừ này mới thưa rằng

                   Thói nhà băng tuyết chất hằng phỉ phong

Lướt “Ngừng Chờ” = Ngợ. Ngợ nở ra từ dính Ngần –Ngừ

  347                      Lặng nghe lời nói như ru

                    Chiều lên dễ khiến nét thu Ngại –Ngùng

Nghi nở ra từ dính Ngại-Ngùng

   359                         Một lời gắn bó tất giao

                       Mé sau dường có Xôn-Xao tiếng người

Nói đồng nghĩa Xướng. Xướng nở ra từ dính Xôn –Xao do lướt “Xướng Ngôn” = Xôn, “Xướng ôn Ào” = Xao [ TQ có mượn dùng chữ Xướng nhưng không nở được từ dính Xôn-Xao, phài dịch từ Xôn-Xao là “Zài shuohuà在说话”- Tại thuyết thoại (đang nói chuyện) ]. Nữ Xướng Ngôn viên BNG có thể gọi là bà Xôn, lời nói bà ta Đúng à Điềm-Đạm ( tức biết nói ngọt nhạt) và Đúng à Đĩnh-Đạc (tức biết nói cương quyết).

 373                    Tưng bừng Sắm-Sửa áo xiêm

                        Biện dâng một lễ xa đem tấc thành

Từ dính Sắm-Sửa là nở ra do từ “Suan穿” của Hán ngữ (nghĩa là mặc quần áo).

  377                            Thời  trân thức thức sẵn bày

                  Gót sen Thoăn-Thoắt dạo ngay mé tường

Thoi (chuyển động rất nhanh) đã nở ra từ dính Thoăn-Thoắt để chỉ tốc độ thao tác. Thoăn –Thoắt lại chuyển chú thành trợ động từ chỉ sự chuyển động nhanh.Thoi còn nở ra từ dính Thấm-Thoắt chỉ tốc độ thời gian trôi nhanh.

379                         Cách hoa sẽ dặng tiếng vàng

                         Dưới hoa đã thấy có chàng đứng trông

Sẽ là Se Sẽ = Khe Khẽ. Dặng nghĩa là đánh tiếng, do NKN: Nói = =Na = Và = Viết = Vân = Van = Văng (nói tục) = Dặng (đánh tiếng) = Dạm (hỏi ướm ý). Dặng = Đằng Hắng (tiếng Chăm) = =Đèng Héng (tiếng Quảng Nam) = E Hèm (đánh tiếng). “Tiếng Việt là mẹ các ngữ”. NKN mặt: Mặt = Miện = Diện = Da = Nạ (tiếng Lào) = Ná (tiếng Tày = Nang (tiếng Thái) = Màng = Mạc = “Mạc Diện” = Mian(tiếng Hán). Tiếng Tày mặt đen là Ná Nhèm, tiếng Việt lại có cụm từ mặt đen Nhẻm. NKN: Nhẻm = Nhèm = Lem = Lọ = Nhọ = Tro. Tro là màu Tro tức đen, chuyển chú thành danh từ Tro chỉ tro bếp.

381                       Trách lòng Hờ -Hững với lòng

                       Lửa hương chốc để Lạnh-Lùng bấy lâu

Dừng nghỉ *Hưu) ở nơi (Nẻo) xa, gọi lướt “Hưu Nẻo” = Hẻo, muốn tránh xa người khác. Hẻo nở ra từ dính Hờ-Hững. Lướt  “Lẩn Tránh” = Lánh, như muốn trốn khỏi người khác. Lánh nở ra từ dính Lạnh-Lùng. Tự trốn riêng ra nơi Hẻo Lánh là thái độ Hờ-Hững và Lạnh-Lùng với cộng đồng.

 

 

   431                       Cửa ngoài vội rủ rèm che

                    Xăm –Xăm băng lối vườn khuya một mình

Chữ Khứ nghĩa là đi, Hán ngữ đọc chữ Khứ là “Xuy”. Xuy sang tiếng Việt nở ra từ dính Xăm-Xăm là đi nhanh, Lệ-Xệ là đi chậm, Cà-Xiểng là đi bước thấp bước cao. Mà “Xuy” trong Hán ngữ không phái sinh ra được  từ nào có phụ âm “X” hay âm vận “Uy” mà mang nghĩa là Khứ cả.

   433                  Nhặt thưa gương giọi đầu cành

                 Ngọn đèn trông lọt trướng huỳnh Hắt-Hiu

NKN đen là: Dơ = Ô = Ố = “Hoen Ô” = Hồ = “Đen Ố” = =Đồ. Hồ nở ra từ dính Hắt-Hiu (chỉ ánh sáng mờ mờ). “Muội Dơ” = =Mơ. Mơ Hồ hay Hồ Đồ đều là những từ đôi chỉ sự đen, không rõ ràng, không minh bạch. Hán ngữ ký âm từ Mơ Hồ là “Múa Hú” viết bằng hai chữ nho cận âm là chữ Mó (sờ nắm) là chữ hình thanh (hình là cái Tay, thanh là chữ Mô tức không có- tiếng Nghệ) và chữ Hồ (chỉ hồ dán làm bằng bột) là chữ hình thanh (hình là chữ Mễ chỉ bột, thanh là chữ Hồ là chữ hội ý chỉ “Cổ Nhục” = Cục và “Nhục Cổ” = Nhô là cái cục nhô dưới cổ con bò còn gọi là yếm bò). Thành ra chữ “Múa Hú模糊” của Hán ngữ dùng chỉ ý không rõ ràng , không minh bạch chỉ là mượn chữ để ký âm na ná từ Việt là từ Mơ Hồ. Từ Hồ Đồ cũng vậy, chỉ là mượn chữ nho cận âm để làm ký âm, chữ Hồ là hồ dán, chữ Đồ là bôi tô màu, thành âm na ná là “Hú Thú糊涂” ký âm hai tiếng Hồ Đồ nghĩa là không rõ ràng.

435                         Sinh vừa tựa án Thiu-Thiu

                     Dở chiều như tỉnh, dở chiều như mê

Chữ Thùy là ngủ nở ra từ dính Thiu-Thiu là ngủ gật [Hán ngữ mượn chữ Thùy dùng với nghĩa là ngủ, nhưng lại không nở được từ dính Thiu-Thiu mang nghĩa ngủ gật. Hán ngữ gọi ngủ gật là “Da Dun打盹”]

 439                   Bâng khuâng đỉnh Giáp non thần

                    Còn ngờ giấc mộng đêm xuân Mơ-Màng

Chữ Mộng nở ra từ dính Mơ-Màng. Bâng Khuâng là từ láy chỉ tâm trang buồn và khó xử: do lướt “Buồn Dâng” = Bâng, lướt  “Khốn Dâng” = Khuâng

 449                      Vầng trăng Vằng-Vặc giữa trời

                       Đinh ninh hai miệng một lời song song

Từ Vàng nở ra từ dính Vằng-Vặc. Màu vàng của trăng rất lâu dài nên đã mượn từ dính Dằng-Dặc (của Dài) để làm thành lướt ”Vàng Dằng”= Văng và lướt “Vàng Dặc” = Vặc

483                  Tiếng khoan như gió thoảng ngoài

                      Tiếng mau Sầm-Sập như trời đổ mưa

Động từ Sa mưa, từ Sa nở ra từ dính Sầm-Sập.

 485                     Ngọn đèn khi tỏ khi mờ

                 Khiến người ngồi đó mà Ngơ-Ngẩn sầu

Ngẫm nở ra từ dính Ngơ-Ngẩn (“Ngẫm Sơ”=Ngơ, “Ngẫm Dần” = =Ngẩn). Ngẫm Sơ cái sầu và Ngẫm Dần cái sầu thành ra Ngơ-Ngẩn sầu [TQ dịch: “chóu chàng惆怅, máng rán茫然”(rầu rĩ, mù tịt)]

 

 

  499                     Sóng tình dường đã xiêu xiêu

                       Xem trong Âu-Yếm có chiều Là-Lơi

Yêu nở ra từ dính Âu-Yếm. Lỏng nở ra từ dính Lả-Lơi (do lướt “Lỏng Rã” = Lả. lướt “Lỏng Rời” = Lơi) [TQ dịch từ Lả-Lơi là Phóng túng - “fàng song放送” (buông lỏng)]

513                       Mây mưa đánh đổ đá vàng

                  Qúa chiều nên đã Chán-Chường yến oanh

Chê nở ra từ dính Chán-Chường [ TQ dịch là 厌倦的心理 ngán quyển đích tâm lý].

 515                  Trong khi chắp cánh liền cành

                       Mà lòng Rẻ-Rúng đã dành một bên

Dễ nở ra từ dính Rẻ Rúng (Khinh thị, Khi dễ)

  517                 Mái tây để lạnh hương nguyền

                 Cho duyên Đằm-Thắm ra duyên Bẽ - Bàng

Đậm nở ra từ dính Đằm-Thắm. Bẽn nở ra từ dính Bẽ-Bàng

 547                       Tai nghe ruột rối Bời-Bời

                Ngập -Ngừng nàng mới giải lời trước sau

Ngôn nở ra từ dính Ngập-Ngừng. Nói mà cứ ‘Ngôn Lấp” = Ngập, “Ngôn Dừng” = Ngừng (lướt) thì gọi là nói Ngập –Ngừng [TQ dịch là Do Dự犹豫  ]

  559                   Dùng-Dằng chưa nỡ rời tay

                  Vừng đông đâu đã đứng ngay nóc nhà

Dở (đang dở câu chuyện) nở ra từ dính Dùng –Dằng

  569                  Nàng còn đứng lặng hiên tây

                        Chín hồi Vấn-Vít như vầy mối tơ

Vướng nở ra từ dính Vấn-Vít

 571                 Trong chừng khói ngất song thưa

                       Hoa trôi dạt thắm. liễu Xơ-Xác vàng

Chữ Tiêu điều萧条Hán ngữ đọc là Xiao (nghia là khô queo). Chuyển sang Việt  từ “Xiao” nở ra từ dính Xơ-Xác

575                    Hàn huyên chưa kịp Dã-Dề

                     Sai nha bỗng thấy bốn bề Xôn-Xao

Dắng (lên tiếng) nở ra từ dính Dã –Dề. Xướng (nói) nở ra từ dính Xôn-Xao.

639                            Đắn-Đo cân sắc cân tài

                       Ép cung câm nguyệt thử bài quạt thơ

Đạc nở ra từ dính Đắn –Đo [TQ dịch là Điểm Lường掂量]

 641                           Mặn nồng một vẻ một ưa

                        Bằng lòng khách mới tùy cơ Dăt-Dìu

Gía (giá trị) nở ra từ dính Dặt – Dìu. Dặt –Dìu lại chuyển chú thành nghĩa là trả giá

  647                     Cò- Kè bớt một thêm hai

                     Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm

Nói = Na = La = Ca = Coỏng (tiếng Quảng Đông, Đài Loan) = Kêu      -Kêu nở ra từ dính Cò-Kè. Cò-Kè chuyển chú thành trả giá bớt một thêm hai, tức lướt “Kêu To” = Cò, lướt “Kêu Bé” = Kè.    Cò- Kè  là từ dính, mọi từ dính đều không thể đảo ngược vị trí hai tiếng, mà tách hẳn hai tiếng ra thì nó mất nghĩa. Cò-Kè không phải là con cò và cái bờ kè.

 697                   Phận rầu dầu vậy cũng dầu

                      Xót lòng Đeo-Đẳng bấy lâu một lời

Đợi nở ra từ dính Đeo-Đẳng

  699                  Công trình kể biết mấy mươi

                   Vì ta Khăng-Khít cho người Dở -Dang

Khép nở ra từ dính Khăng-Khít. Dừng nở ra từ dính Dở- Dang (“Dừng Chờ” = Dở, “Dừng giữa Đàng” = Dang) [TQ dịch là “nhân duyên trung đồ đoạn tống姻缘中途断送”(nhân duyên giữa chừng ngừng đi tiếp)]. Sản phẩm đang trong chu trình gia công gọi là sản phẩm dở dang. Sản phẩm đã gia công xong gọi là thành phẩm.

  701                Thề hoa chứa ráo chén vàng

                     Lỗi thề thôi đã Phụ-Phàng với hoa

Từ láy Phụ-Phàng (lướt “Phụ tình Chàng” = Phàng).Phụ Phàng (phụ tình với chàng).  Khác với Phũ Phàng là do Vũ Phu nói lái là Phũ Vu, tức “Phũ với Nàng”= Phàng, thành từ láy Phũ-Phàng (hành động bạo lực của chồng đối vời vợ).

 711            Nỗi riêng riêng những Bàn Hoàn

               Dầu chong trắng đĩa, lệ tràn thấm khăn

Bàn là nói lướt “Bất An” = Bàn. Bàn Hoàn là bất an hoàn toàn.

  713              Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân

                  Dưới đèn ghé đến ân cần Hỏi Han

Hỏi Han là từ láy. Han là do lướt “ Hỏi huyên Hàn” = Han

  719                 Rằng lòng đương Thổn-Thức đầy

            Tơ duyên còn vướng mối này chưa xong

Thương (mà đau) nở ra từ dính Thổn-Thức [TQ dịch là Uất Muộn ”Yu men郁闷”]

721                Hở môi ra cũng Thẹn -Thùng

                    Để lòng thì phụ tấm lòng với ai

Thẹn -Thùng là từ dính do tâm trạng Thương. Thương cho nên Bẽn, lướt “Thương Bẽn” = Thẹn, vì Thẹn nên muốn lánh không nói đến tức “Thẹn thành ra lạnh Lùng” = Thùng, tạo ra từ Thẹn-Thùng [ TQ là “cán kui惭愧”, xìu kui羞愧” ]

  751              Trăm nghìn gửi lạy tình quân

                Tơ duyên Ngắn-Ngủi có ngần ấy thôi

Từ láy Ngắn-Ngủi, chỉ tâm trạng (lướt “Ngắn và Tủi” = Ngủi). Khác với Ngắn Ngủn , chỉ vật thể (lướt “Ngắn và Lùn” = Ngủn)

  783                 Trời hôm mây kéo tối rầm

            Rầu Rầu ngọn cỏ, Đầm Đầm cành sương

Đêm = Đom = Om= Hom = Hôm – Hôn = Hối = Tối = Túi = Têm = Đêm  = Đêm Hôm. Từ lặp, lướt “Rầu Rầu” = Rẫu, 1+1=0 Phiên thiết Rẫu = Rũ Ấu (héo non). Đầm Đầm” = Đẫm, 1+1 =0

 

 

787                       Ngập –Ngừng thẹn lục e hồng

                   Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen

Ngượng nở ra từ dính Ngập- Ngừng [(TQ dịch là Do Dự犹豫)]

797                        Đã sinh ra số Long-Đong

                  Còn mang lấy liếp má hồng được sao?

Lưu chảynở ra từ dính Long-.Đong [ TQ dịch là Phiêu Bạc 漂泊 (trôi nổi) ]

839                   Mập –Mờ đánh lận con đen

               Bao nhiêu cũng bấy nhiêu tiền mất chi?

 Mù (nghĩa là không minh bạch),  Mù nở ra từ dính Mập - Mờ [TQ phiên thiết đúng từ Mù thành hai tiếng Mó Hú (thiết lại thì như lướt “Mó Hú” = Mù)  nhưng chữ thì mượn hai chữ nho cận âm là chữ Mó Hồ tức tay sờ (chữ Mó) vào hồ dán (chữ Hồ ) không có nghĩa gì với không minh bạch. Mù ( nghĩa là không rõ ràng) tức là  Mơ Hồ ( Mơ là  do lướt “Muội Dơ” = Mơ và Hồ là do lướt “Hoen Ố’ = Hồ. Mơ và Hồ đều có nghĩa là đen, không rõ ràng).  Các từ của NKN đen là: “Đen Ô” = Đồ = Ô = Ố = Dơ = Mơ = Hồ = Hắc= Hôn= Hôm = Hoen = Huyền = Hối = Tối = Muội = Man= Mun = Mực = Mèn = Đen,  đều có nghĩa là đen tức không minh bạch. Ca dao: “Miệng nhà quan có gang có thép. Đồ nhà khó vừa nhọ vừa thâm”. Đồ là đen đã chuyển chú thành từ Đồ chỉ  những cái gì đen, có khi cái Đồ ấy màu nó không đen nhưng  vì nó bị che kín cả ngày lẫn đêm trong bóng tối nên nó cũng thành đen. [TQ mượn cả nghĩa “không minh bạch” của từ Mơ Hồ của tiếng Việt, lẫn mượn cả cái âm “mơ hồ” nhưng lại phát âm lơ lớ là Mó Hú, rồi mượn hai chữ nho cận âm là chữ Mó và chữ Hồ để làm phiên âm, thành ra nghĩa của hai chữ cận âm đó là “Mó tay vào Hồ dán”, đâu phải nghĩa là không minh bạch.Chữ Mó là chữ hình thanh (hình là cái tay, thanh là chữ Mô cận âm), chữ Hồ cũng là chữ hinh thanh (hình là chữ Mễ chỉ bột, thanh là chữ Hồ, chữ Hồ lại là chữ hội ý ( là “Cổ Nhục” = Cục và Nhục Cổ” = Nhô, la cái Cục Nhô bằng da  bèo nhèo bạc nhạc dưới cổ con bò, thường gọi là cái yếm bò ] Người Việt cổ đại ở vùng Hoàng Hà cổ xưa lại dùng chữ Hồ này phiên thiết thành hai tiếng Hung Nô để chỉ dân du mục phương Bắc (lướt hai tiếng lại thì là “Hung Nô” thiết Hồ, chỉ bọn rợ Hồ du mục kém văn minh), thành ngữ cổ: “Nam phương Việt, Bắc phương Hồ南方越, 北方胡

851               Giọt riêng Tầm-Tã tuôn mưa

              Phần căm nỗi khách, phân dơ nỗi mình

Giot riêng là giọt lệ khóc thầm mà tuôn ướt đẫm như trời mưa. Tuôn mưa như Tưới nước. Tưới nở ra từ dính Tầm, -Tã (do lướt “Tưới Đẫm” = Tầm, lướt “Tưới Đã” = Tã). Từ dính Tầm –Tã trở thành hình dung từ cho động từ Tuôn mưa.

857                   Giận duyên, tủi phận Bời Bời

                     Cầm dao nàng đã toan bài quyên sinh

Lớn nhanh như từ lướt “Bốc Hơi” = Bời. Cái tủi cũng bời bời tức lớn nhanh như bốc hơi.

865                   Những là Đo-Đắn ngược xuôi

                     Tiếng gà nghe đã gáy sôi mé tường

Lướt lấy dấu “Đo Nguyên” = Đo,lướt lấy dấu “Đo Ngắn” = Đắn, câu 4 chữ Đo nguyên Đo ngắn chuyển thành câu 2 chữ Đo-Đắn. NKN: Nói = Gọi = Gáy (dùng cho gà) = Gí (tiếng Đài Loan) = Gô (tiếng Nhật Bản- Ni Hon Go日本語) = Ngỏ = Ngữ = Ngôn = Ồn = Âm. Đo- Đắn [TQ dịch: Hăng lượng khinh trọng衡量轻重(cân nhắc năng nhẹ)]

869                      Đoạn trường thay lúc phân kỳ

                Vó câu Khấp –Khểnh bánh xe Gập-Gềnh

Gấp Khúc, Khúc nở ra từ dính Khấp-Khểnh [TQ dịch là “gian nan cử bộ艰难举步” (khó khăn cất bước)  ], Gấp nở ra từ dính Gập –Gềnh [ TQ dịch là Điên Pha “dianbo颠簸”(lắc lư) ]. Những từ dính Khấp-Khểnh và Gập-Gềnh phát âm đều thấy rõ cặp môi  Mấp/Máy = =Đóng/Mở  =  0/1  = Âm/Dương biểu lộ sự chuyển động Thấp/Cao như dao động hình sin.

873                  Ngoài thì chủ khách Dập –Dìu

                      Một nhà huyên với một Kiều ở trong

Động từ Dính nhau nở ra từ dính Dập-Dìu [TQ dịch là Tương Tụ 相聚- tụ họp với nhau].  TụàTúm-Tụm

875                    Nhìn càng Lã-Chã giọt hồng

                    Rỉ tai nàng mới giải lòng thấp cao

Từ dính Lã-Chã do từ Sa nở ra, hình dung sự Sa nước mắt. Giọt nước mắt ngắn thì lướt “Lọt Sa” = Lã, và giọt nước mắt dài thì lướt “Chảy Sa” = Chã . Hình dung từ Lã –Chã chuyển chú thành động từ, chỉ cần nói Lã Chã là biết đang khóc giọt ngắn giọt dài, giọt ngắn (Lã), giọt dài (Chã) [TQ không có từ nào tương đương với từ đã được gia công kỹ như từ Lã Chã nên chỉ dịch là Lưu Lệ 流泪(chảy nước mắt)]. Cùng là dùng chỉcó  hai âm tiết nhưng Lã Chã (của tiếng Việt) cho hiệu quả của câu nói nhiều hơn là Lưu Lệ (Hán ngữ).

 

 

 881                     Xem Gương trong bấy nhiêu ngày

                        Thân con chẳng kẻo mắc tay Bợm già

Một từ Gương ngắn gọn đã dùng chuyển chú để thay cho cả một câu dài: Thấy qua hành động cư xử mà lộ ra tính cách quái đản của Mã Giám Sinh. Từ Bợm là Bịp-Bợm à chữ Biển (lừa gạt). Bợm [ TQ dịch là Khi Biển欺騙 ].

 883                           Khi về bỏ vắng trong nhà

                          Khi vào Dùng-Dắng khi ra Vội – Vàng

Câu này điển hình cho ngữ pháp VN là trong câu chỉ có Đề và Thuyết, không hề có chủ ngữ (theo Cao Xuân Hạo), Câu 1 thì Đề là “Khi về”, Thuyết là “Bỏ vắng trong nhà”, trong mệnh đề Thuyết không nêu ra mà vẫn hiểu được là có hai chủ ngữ: Kiều thì bị Bỏ trong nhà, Mã thì Vắng nhà. Câu 2 thì Đề là Khi vào, Khi ra; Thuyết là hành động của Mã. Dùng-Dắng là từ dính do Dặng (đánh tiếng) thể hiện thái độ cuống quýt hoảng hốt lớn dần lên của kẻ có ý đồ gian [TQ dịch là “ hoảng lý hoảng trưởng” 慌里慌长 (cái hoảng trong lòng lớn dần) ]. Vội Vàng là từ láy: Vàng là do lướt “Vội và Màng” = Vàng. Chẳng màng là không bận tâm đến, Màng = Mang nghĩa là Bận đa mang多忙: bận nhiều.

  885                           Khi ăn thì nói Lỡ-Làng

                       Khi thầy khi tớ xem thường xem khinh

Lỗi nở ra từ dính Lỡ-Làng [ TQ dịch từ Lỡ-Làng: “căn bản nói không nổi một tí nào cái cao quí của Nho Nhã”. Như vậy TQ cũng công nhận văn Nho của Nhã ngữ là hay nhất]. Câu 2 không nêu chủ ngữ mà vẫn hiểu được khi Mã và đám đầy tớ với nhau thì Mã bị đám đầy tớ xem thường xem khinh [TQ dịch là: “đến bọn nô bộc dịch trong nhà cũng chê nó thô bỉ chứ chẳng được như Đường tục”. Như vậy TQ công nhận phong tục của người Thoòng (Đường nhân – người Việt Thường từ thời Đường Nghiêu) là văn minh, lối sống thanh tao]

 897                      Chút thân liễu yếu thơ đào

                      Dớp nhà Đến-Đỗi giấn vào tôi người

Dớp là do lướt từ đôi “Dơ Nhớp” = Dớp, Dớp chuyển chú thay cho chỉ sự cố hoạn nạn của nhà. Đến-Đỗi là từ láy (lướt “Đến Nỗi” = =Đỗi, Đỗi dùng láy cho Đến thành từ láy Đến-Đỗi). Giấn là do lướt lấy dấu “Dẫn Đến” = Giấn ( do nhấn mạnh nên kéo dài D à Gi). Tôi Ngươi là làm tôi tớ cho người ta, lướt lấy dấu “Người Ta” = Ngươi. Lướt lấy âm vận và lướt lấy dấu nhằm tạo ra từ mới đơn âm từ hai từ đơn âm hay một câu dài bằng lướt từ đầu câu với từ cuối câu. Cách này làm cho câu văn Việt rút ngắn mà hiệu quả cao (nén thông tin nội dung). Ví dụ đi học bình dân thanh toán nạn mù chữ gọi bằng dùng chuyển chú là đi học “a-bê-xê” vì đó là ba chữ đầu của bẳng Alphabet, dùng chuyển chú chỉ trình độ sơ khai. Nhưng dân gian không gọi vậy mà gọi là đi học “i – tờ” vì chữ I và chữ T có thể lướt “T- I” = Tí và lướt “I - T” = Ít (học một tí ít thôi lúc mới bắt đầu đi học). Nói trình độ “a-bê-xê” thì tính hình dung không mạnh bằng nói trình độ “I-Tờ”. Câu 2 cũng chỉ rõ thời Nguyễn Du viết Kiều thì chữ quốc ngữ đã có lưu hành chí ít là trong công giáo, chữ Gi và chữ D là phát âm khác nhau và tiếp như vậy đến nay, như câu “Con nhà có Giáo dục” phát âm khác với câu “Con gà mẹ Dáo-Dác tìm gà con” (Dõià Dáo-Dác, NKN:Nhìn = Nhãn = Nhòm = Dòm = Dõi = =Diểu (nhìn xa)). Không đến nỗi GS Bùi Hiển phải làm dự án gộp Gi và D thành một  Z cho tiện đánh máy. Ngay từ Giời (tiếng Hà Nội) cũng là do lướt “Giàng Trời” = Giời. Còn kẻ cho “Giời gửi sáng vào Trăng” = Giăng, nên có câu ca dao: Giời bao nhiêu tuổi Giời già. Giăng bao nhiêu tuổi gọi là Giăng non

 

 

899                          Từ đây góc bể chân trời

                       Nắng mưa Thui-Thủi quê người một thân

Thui-Thủi là từ láy, do lướt “Thân Tủi” = Thủi

  909                      Trông vời gạt lệ phân tay

                Góc trời Thăm –Thẳm ngày ngày Đăm-Đăm

Thâm (sâu) nở ra từ dính Thăm-Thẳm .  Đăm Đăm là từ lăp do lướt “Đờ đẫn mà Ngắm” = Đăm, khác với “Chăm chú mà Ngắm” = Chằm Chằm

  911                Nàng thì dặm khách Xa-Xăm

                    Bạc phau cầu giá, đen rầm ngàn mây

 Xa Xăm là từ láy Xa và “Xa Lắm”= Xăm.

  923                        Thoắt trông Lờn –Lợt màu da

                           Ăn gì cao lớn Đẫy-Đà làm sao

 Lạt nở ra từ dính Lờn-Lợt. Đầy nở ra từ dính Đẫy-Đà

1035                       Bốn bề Bát Ngát xa trông

                      Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia

Để diễn tả cái rộng của mặt phẳng, thì từ Mặt nở ra từ dính Mênh-Mông (do lướt “Mặt Rộng” = Mông, “Mặt thênh Thênh” = Mênh). Kèm thêm từ Bát là con số 8 trên bản đồ Dịch lý chỉ phương Đông là biển rộng mênh mông, do vậy chữ Bát chuyển chú chỉ sự rộng (biển Đông còn gọi là Bát hải). Bốn bề Ngang đều rộng là “Ngang Bát” = Ngát, do vậy mà từ láy Bát Ngát nghĩa là vô cùng rộng, thành câu Rộng bát ngát, hay rộng mênh mông bát ngát. Câu có 6 chữ “Bốn bề bát ngát xa trông” [TQ phải dịch là: Hướng tứ chu viễn diểu, mãn nhãn thị nhất phiến liêu khoát đích向四周远眺,满眼是一片辽阔的] thành ra 13 chữ, dài gấp đôi câu Việt tức hiệu quả của câu chỉ bằng nửa của Việt, riêng chữ Liêu Khoát là rộng, phải thêm trợ từ Mãn Nhãn  cũng chưa cảm thấy rộng bằng Bát Ngát

1057                    Ngậm-Ngùi rủ bức rèm châu

                     Cách lầu nghe có tiếng đâu họa vần

Ngậm-Ngùi là từ dính nở ra do từ Người (có tâm sự buồn), do lướt “Người dấu lòng Thầm” = Ngậm, lướt “Người dấu lòng Tủi” = Ngùi, thành từ dính Ngậm-Ngùi [TQ dịch là Vọng cảnh thương hoài望景伤怀]

1077                     Những là Lần-Lữa nắng mưa

                       Kiêp phong trần biết bào giờ là thôi?

Lâu nở ra từ dính Lần-Lữa, do lướt “ Lâu Dần” = Lần và lướt
“Lâu Nữa” = Lữa. Từ 5 chữ “Lâu dần và lâu nữa” rút xuống còn 2 chữ “Lần-Lữa”, đấy là cách nén thông tin trong câu Việt.

1129                       Hóa nhi thật có nỡ lòng

                         Làm chi giày tía vò hồng lắm nau!

Tác giả đã dùng lướt “Nỗi Đau” = Nau

1133                      Tú bà tốc thẳng đến nơi

                       Hăm Hăm áp điệu một hơi về nhà

Chữ nho Dọa Hù吓唬 là chữ ký âm phương ngữ (dùng bộ khẩu chỉ ý là từ khẩu ngữ của phương ngữ, mượn âm chữ Hạ và chữ Hổ), Dọa Hù là một từ đôi, Dọa cũng là Hù (làm cho người khác sợ). Dọa láy thành Dọa Dẫm (lướt “Dọa Lắm” = Dẫm). Hủ nở ra từ dính Hằm-Hè. Phiên thiết Hằm = Hăm Hăm (dấu thanh điệu: 1= 0+0). Hăm Hăm cũng có nghĩa như Dọa-Dẫm, nhưng Hăm Hăm mạnh ý hơn, tốc độ hơn vì nó cận âm với Xăm Xăm (là đi nhanh).

1189                 Buồng riêng riêng những  Sụt-Sùi

                     Nghĩ thân mà lại Ngậm-Ngùi cho thân

Chữ riêng đầu là riêng của buồng, chữ riêng sau là riêng của nỗi mình đang Sa nước mắt. Sa nở ra từ dính Sụt –Sùi (do lướt “Sa như lụt” = Sụt, lướt “Sa như Vùi” = Sùi). Ngượng nỏ ra từ dính Ngậm-Ngùi (do lướt “Ngượng Thầm” = Ngậm, lướt “Ngượng Tủi” = Ngùi). Nếu là Buồn Tủi và Ngượng Tủi thì lướt thành Bùi Ngùi.

1219                  Những nghe nói đã Thẹn-Thùng

                      Nước đời lắm nỗi Lạ-Lùng Khắt-Khe

Lạ-Lùng là từ láy. Lạ và “Lạ Hung” = Lùng. Từ Khế (契约khế ước) nở ra từ dính Khắt-Khe

1299                      Miệt- Mài trong cuộc truy hoan

                       Càng quen thuộc nết càng Dan-Díu tình

Miết nở ra từ dính Miệt Mài. Dính nở ra từ dính Dan-Díu

1335                        Bình khang Nấn-Ná bấy lâu,

                        Yêu hoa yêu được một màu điểm trang

Nại 耐(nhẫn nạinở ra từ dính Nấn-Ná

1473                             Mảng vui rượu sớm cờ trưa,

                             Đào đà phai thắm, sen vừa nẩy xanh

Mảng do lướt “Mải Đang” = Mảng

1543                       Lại còn Bưng-Bít giấu quanh,

                         Làm chi những thói trẻ ranh nực cười

Chữ Bế nở ra từ dính Bưng-Bít

1565                   Buồng đào khuya sớm Thảnh-Thơi

 

                         Ra vào một mực nói cười như không

Chữ Thư (thư dãn) nở ra từ dính Thảnh-Thơi

 

 

1717                      Bàng Hoàng dở tỉnh dở say

                  Sảnh đường mảng tiếng đòi ngay lên lầu

Bàng Hoàng là từ láy: do lướt “Bất Đang”= Bàng (đang lúc không ngờ), lướt “Hốt Đang” = Hoàng (đang lúc bỗng chợt).Lướt này đã chuyển khoăng khắc thời gian thành tâm trạng con người là  Bàng Hoàng. [TQ dịch là: “Không ngờ cô ta chợt tỉnh lại mở to đôi mắt”不料她忽然醒过来睁开两眼bất liệu tha hốt nhiên tỉnh qua lai tranh khai lưỡng nhãn]. Mảng là do lướt tiếng “Mắng Vang” = Mảng, mắng la thúc giục ai đó mà vang tiếng lên, gọi là “Mắng Vang”= =Mảng. Câu không nêu chủ ngữ, nhưng trong ngữ cảnh này hiểu được là chủ đang mắng gọi đầy tớ.

1719                       Ả hoàn trên dưới giục nhau

                     Hãi hùng nàng mới theo sau một người

Hãi Hùng là từ láy: Hãi và “Hãi Hung” = Hùng, ghép lại thành Hãi Hùng chỉ cái hãi xuất hiện và vụt lớn nhanh, đó là Hãi Hùng [TQ dịch là: Tha cực độ hoảng trương 她极度慌张 Hãi Hùng có 2 chữ, Cực Độ Hoảng Trương mất 4 chữ]

1725                    Gạn-Gùng ngọn hỏi ngành tra

                        Sự mình nàng phải cứ mà gửi thưa

Gạn Gùng là từ láy cho từ Gạn. Từ Gạn đã là một nén thông tin khá lớn do lướt “Gợi và hỏi Vặn” = Gạn, thường dùng khi tra xét hỏi cung, mở lớn lùng sục xoi mói hơn nữa là lướt “Gạn Lùng” = Gùng, thành ra câu 5 chữ “Gạn và Gạn lùng” qua thủ thuật lướt mà chì còn 2 chữ Gạn-Gùng, nén đủ nội dung thông tin dài. [TQ dịch từ Gạn- Gùng là: Truy căn cứu để phản phúc bàn vấn 追根究底反复盘问 (hỏi tính toán lật đi lật lại, đuổi gốc moi rễ)]

1725                      Bất tình nổi trận mây mưa

                 Mắng rằng: “Những giống bơ thờ quen thân

                            Con này chẳng phải thiện nhân

                  Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng”

Bơ Thờ là tác giả nói tắt câu thành ngữ  sống “cù bất cù bơ thân nhờ thân gửi”. Cù Bất nghĩa là côi cút (Cù) không nơi nương tựa (Bất) Cù Bơ dùng láy cho Cù Bất. Thân Nhờ Thân Gửi nghĩa là đem than đi sống nhờ sống gửi nhà người. Tác giả đã dùng qui tắc nói vo, gạt nbor đầu đuôi chỉ lấy khúc giữa là Bơ và Thân Nhờ (đồng thời lướt “Thấn sống Nhờ” = Thờ, thành ra câu thành ngữ chỉ còn là hai tiếng Bơ Thờ. “Những giống bơ thờ “ là những giống sống cù bất cù bơ than nhờ than gửi. Hai câu 1727 và 1728 [TQ dịch là:Nị quyết bất thị lương gia nữ tử. Nị thị dã nữ nhân, quán ư tứ xứ du đãng nị bất thị đào tỳ dã thị cá khỉ phu tái giá đich bà nương你决不是良家女子。你是野女人, 惯于四处游荡,你不是逃婢也是个弃 夫再嫁的婆娘(mày chẳng phải con nhà tử tế, chỉ là đồ quen sống trôi dạt, mày không là kẻ nô tỳ trốn chạy thì cũng là kẻ gái già bỏ chồng tái giá)]. Tác giả chỉ dùng có hai động từ “trốn và “lộn” đã nói đủ hết tư cách gian xảo của cái ‘con này” trong câu lục bát có 14 chữ (bản dịch đã dùng 34 chữ). ]

1733                     Đã đem mình bán cửa tao

                    Lại còn Khủng-Khỉnh làm cao thế này!

Chữ Khánh chỉ cái Khánh bằng đá hay bằng ngọc là vật trang trí cao quí, từ Khánh còn chuyển chú để chỉ sự vui mừng. Từ Khánh nở ra từ dính Khủng-Khỉnh nói ý làm cao, ra giá, do từ dính gồm hai tiếng âm dương nên Khủng-Khỉnh hàm ý thách giá thấp cao.

 

 

1763                    Phận sao bạc chẳng vừa thôi

                 Khăng khăng buộc mãi lấy người hồng nhan

Khăng Khăng là từ láy cho từ Khép (buộc chặt), do từ Khép Thằng nghĩa là dây thừng để trói, đã được lướt “Khép Thằng” = Khăng, thành từ láy Khăng Khăng ý nói buộc rất chặt không gỡ ra được.

1779                     Lĩnh lời nàng mới lựa dây

                     Nỉ-Non Thánh-Thót dễ say lòng người

Dây đàn nó Nói nở ra từ dính Nỉ-Non, dây đàn nó Thốt nở ra từ dính Thánh-Thót.

1783                  Cửa người đày đọa chút thân,

                     Sớm Năn-Nỉ bóng, đêm ân hận lòng

Năn-Nỉ là từ dính do Nói nở ra: nói nhiều là lướt ‘Nói Nhặn” = Năn, nói xin là lướt “Nói Kì” = Nỉ (Kì đảo祈祷nghĩa là xin cầu cho được), thành từ dính Năn-Nỉ. Ân Hận là từ láy, lướt “Úc Hận” = Ân, Úc Hận nghĩa là Hận sâu, rồi lại còn Hận nữa, nên láy thành từ Ân Hân.     Ăn Năn khác xa nghĩa Ân Hận, nhưng do cận âm nên nhiều người thường lầm lộn, đáng lý cần nói Ăn Năn thì lại lầm sang dùng từ Ân Hận.[ TQ dịch: Úc hận và ai oán懊恨与哀怨  ]

1789                 Lần Lần tháng trọn ngày mưa

                    Nỗi gần nào biết đường xa thế này

Thủ thuật lướt “Lâu Dần” “Lâu Dần” = Lần Lần (4 chữ còn 2 chữ)

1851                    Nàng đà tán hoán tê mê,

                    Vâng lời ra trước bình the vặn đàn

Lướt “Hồn Loạn”= Hoán, Tán Hoán nghĩa như Mất Hồn hay gọi là Choáng Váng. Tê Mê là đứng sững mê mẩn [TQdịch: Tâm lý nhất phiến mê võng心里更觉一片迷惘].

1867                 Lòng riêng Tấp-Tểnh mừng thầm

                       Vui này đã bõ đau ngầm xưa nay

Chữ Tẩu 走(đinở ra từ dính Tấp-Tểnh (bắt đầu bước nhen nhúm lòng hứng  khởi)

1959                Chút than Quằn –Quại vũng lầy

                   Sống thừa còn tưởng đến rày nữa sao?

Cong nở ra từ dính Quằn-Quại

3235                     Một nhà phúc lộc gồm hai

                 Nghìn năm Dằng-Dặc quan giai Lần-Lần

Dài nở ra từ dính Dằng-Dặc. Lướt “Lâu Dần”’Lâu Dần” = Lần Lần

Bây giờ chúng ta đọc trong <truyện Kiều>:

(qui tắc tạo từ được viết bằng chữ nghiêng)

  15                           Đầu lòng hai ả tố nga

                    Thúy Kiều là chị , em là Thúy Vân

Đây là một cặp sinh đôi (vì cả hai đều là “đầu lòng”. Nay dùng từ “sinh đôi” là chỉ cùng thời điểm ra đời. Xưa dùng từ loán sinh (孿生)là chỉ cùng thời điểm rụng trứng, tức tuổi đời sẽ tính cả thời gian trong bụng mẹ. Loán là do lướt Lưỡng Noãn = Loán. Lưỡng noãn là hai noãn bào cùng rụng một lúc. Nhưng Noãn và Trứng không hoàn toàn đồng nghĩa nhau dù xuất xứ do một. Noãn là do lướt “Nội Hoàn” = Noãn 卵chỉ cái viên tế bào tròn đang ở bên trong, chờ để được thụ tinh. Trứng là cái hình thành sau khi noãn bào đã được thụ tinh, nó hình bầu, chữ nho viết là Đán蛋, mọi quả trứng do một con gà sinh ra đều bằng nhau, từ Đán nở ra từ dính Đều-Đặn. Quan niệm của Mẹ Việt là khi sinh đôi thì đứa ra trước làm em vì khi còn trong bụng mẹ lúc sắp ra đời chỉ có một cửa, chị đã nhường cho em được ưu tiên ra trước, đó là do tư tưởng đạo hiếu đễ đã được mẹ ru dạy cho học từ khi còn trong bụng mẹ, và tuổi đời của con người thì tính cả tuổi mụ.

25                        Vân xem trang trọng khác vời

                   Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang

Nang nghĩa là da trong qui tắc nôi khái niệm (NKN): Da = Giỏ = Vỏ = Mo = Màng  = Nang = Bàng = Bao = Bọc = Bì = Bị  đều là những đồ gói. Mo bọc buồng nụ cau gọi là mo nang. Nang chuyển chú thành cái bao đựng. Nang còn chuyển chú thành từ chỉ cuốn sách tra cứu gọi là cuốn Cẩm Nang. Nang được mượn sang tiếng Mã Lai chuyển chú để chỉ cây cau là “pê nang”, Nang được mượn nguyên vẹn sang tiếng Thái để chỉ da. Bàng là cái bao đựng lớn đan bằng cói. Bị là túi xách nhỏ đân bằng cói. Màng là cái rất “Mỏng Nang” = =Màng = “Màng Bạc薄” = Mạc 幕 (QT lướt). Nở nang nghĩa đen là nở da, da căng mịn, nhìn đẹp mắt. Từ ghép Nở Nang đã được chuyển chú thành nghĩa là tươi tắn (tươi lắm, từ Lắm viết bằng chữ Nhiên 然, Nhiên = Nhặn, lướt “Tươi Nhặn” = Tắn). Nét ngài nở nang nghĩa là dáng người tươi tắn. Dáng người nhìn tươi tắn vì có vú mông tròn trịa, hình ảnh thực dục “Vú mông tròn trịa” đã được tả bằng cụm từ chuyển chú rất thanh tao là “Khuôn trăng đầy đặn”, đẹp và đầy như trăng tròn vậy, nhưng không dùng từ vầng trăng, vì từ vầng chỉ nêu cái vành sáng trần trụi (Vầng Trăng tiếng Lào gọi là Viêng Chăn, thành tên cho thủ đô Lào), ở đây dùng từ khuôn để nói ý là vú mông đã được khuôn dưới lớp áo váy nền nã và kín đáo thể hiện Vân rất trang trọng (coi trọng trang điểm), khuôn cũng nói lên cái tròn (nếu vuông thì đã dùng từ khung hay khoang), khuôn cũng còn nói lên khuôn phép chỉ ý là con người có giáo dục từ nền nếp gia phong.

51                               Tà tà bóng ngả về tây

                             Chi em Thơ-Thẩn dan tay ra về

Đi chậm là Thả bước [TQ dịch là Mạn bộ 慢步]. Thả nở ra các từ dính Thơ-Thẩn, Thong-Thả, Thủng-Thẳng, Lững-Thững để dùng tùy ngữ cảnh.

63                               Nổi danh tài sắc một thì,

                         Xôn-Xao ngoài cửa hiếm gì yến anh.

Xướng (nói) nở ra từ dính Xôn-Xao (do lướt ‘Xướng Ngôn” = Xôn, lướt  “Xướng ồn Ào” = Xao). Nữ Xướng ngôn viên (ví dụ của BNG)  có thể gọi là “bà Xôn”, bà Xôn nói rất Đúngà Điềm- Đạm (biết nói ngọt nhạt) và rất Đúngà Đĩnh-Đạc (biết nói cương quyết)

81                       Lòng đâu sẵn mối thương tâm

                    Thoắt nghe Kiều đã Đầm Đầm châu sa

Đầm Đầm là từ lặp. Lướt từ lặp “Đầm Đầm” = Đẫm, 1+1=0 (đúng qui luật cộng nhị phân biến đổi dấu thanh điệu)

85                        Phũ –Phàng chi bấy hóa công!

                      Ngày xanh Mòn-Mỏi má hồng phôi pha

Phũ –Phàng [ TQ dịch là Tàn khốc vô tình 残酷无情 ] . Chứng tỏ từ Phũ –Phàng không có trong Hán ngữ. Phũ Phàng là một từ láy, được tạo ra do từ Vũ Phu chỉ hành động thô ác của hạng chồng vũ biền. Vũ Phu lướt ngược là “Phu Vũ” = Phũ, láy thêm bằng cách  lướt  “Phũ với Nàng” = Phàng, thành từ láy Phũ-Phàng.

95                           Lầm dầm khấn vái nhỏ to,

                       Sụp ngồi đặt cỏ trước mồ bước ra.

Lầm dẩm là từ láy: do lướt “Lời nói thầm” = Lầm, lướt “Dặng Thầm” = Dầm. Dặng nghĩa là đánh tiếng. NKN: Văng (nói tục) = Dặng (đánh tiếng) = Dạm (hỏi ướm ý) = Dắngà Dùng-Dắng (đánh tiếng nọ kia) = Đằng hắng (đánh tiếng, tiếng Chăm) = Đèng héng (đánh tiếng, giọng Quảng Nam) = E hèm (đánh tiếng)

101                         Lại càng Mê Mẩn tâm thần

                       Lại càng đứng lặng Tần Ngần chẳng ra

Mê Mẩn là từ láy:Mê và lướt “Mê Thần” = Mẩn, trong câu đã nói rõ thêm là “mê mẩn tâm thần”. Tần Ngần là từ láy, do lướt “Tê Thần” = Tần. lướt “Ngơ Thần” = Ngần [ TQ dịch là Tâm thần biến đắc si mê心神变得痴迷]

169                      Dưới cầu nước chảy trong veo

                       Bên cầu tơ liễu bóng chiều Thướt-Tha

Thân (mình) nở ra các từ dính: Thon-Thả (vóc dáng gọn gàng), Thộn-Thện (béo và xộc xệch vụng về), Thòng-Thượt (dáng lười biếng). Thướt –Tha (dáng đẹp mềm mại)

173                      Gương nga Chênh Chếch dòm song,

                        Vàng gieo ngấn nước cây lồng bóng sân.

Chênh Chếch là từ láy. Cặp đối Âm/Dương = Nghiêng/Ngay = =Chênh/Chính = Chành/Chân= Chậm/Chóng = Móm/Mạnh = 0/1

185                    Chênh Chênh bóng nguyệt xế mành

                         Tựa ngồi bên triện một mình Thiu -Thiu

Chênh Chênh là từ lặp, nghĩa là Nghiêng, nghịch với Chính (là Ngay). Các cặp từ đối1/0 = Ngay/ Nghiêng = Chính/Chênh= =Chân/Chành (hàng Chành là hàng Nhái) . Từ lặp Chênh Chênh mà lướt thì thành lướt từ lặp “Chênh Chênh” = Chếnh, dấu 0+0=1 . Chếnh có nghĩa là nghiêng mạnh hơn, tức lướt lấy dấu “Chênh Lắm” = Chếnh, Chếnh nghĩa là sắp đổ, như người say rượu Chếnh-Choáng. Thiu-Thiu là ngủ gật, từ dính nở ra do từ hàn lâm Thùy 睡nghĩa là Ngủ (Ngủ = Nghỉ , Nghỉ là Hiu, mà lướt “Thùy 睡Hiu休” = Thiu = Thiu-Thiu), Thùy 睡còn nở ra từ dính Thiêm-Thiếp nghĩa là ngủ mê mệt. Hán mượn chữ nho Thùy睡và đọc là [Shùi] nên tiếng Việt mượn lại “Suây” để từ “Suây” nở ra từ dính Say -Sưa nghĩa là ngủ giấc nồng.

 187                     Thoắt đâu thấy một tiểu kiều

                   Có chiều phong vận, có chiều thanh tân

                            Sương in mặt tuyết pha thân

                    Sen vàng Lững-Thững như gần như xa

Từ dính Lững –Thững [đã đươc TQ dịch là Mạn Bộ 漫步(đi chầm chậm)] mà tiếng Việt gọi là Thả bước (đi từ từ từng bước). Động từ Thả đã nở ra các từ dính Thơ-Thẩn, Thong - Thả, Thủng -Thẳng, Lững –Thững diễn tả nhiều sắc thái của nhiều ngữ cảnh.

 191                         Rước mừng đón hởi Dò-La:

                        “Đào nguyên lạc lối đâu mà đến đây?”

Dò-La la từ dính nở phái sinh do từ Dạm (hỏi ướm ý). Dò-La [được TQ dịch là 偏问道 (thiên vấn đạo – nói hỏi nọ kia ngoài rìa ]

 197                             Mấy lòng hạ cố đến nhau

                             Mấy lời hạ tứ ném châu gieo vàng.

Hạ tứ ở đây nghĩa là ban cho kẻ dưới đất, chữ Tứ 賜nghĩa là cho đi, như chữ Tứ賜là chữ kiểu hội ý, hiểu nghĩa  bằng lướt “Dịch 易Bối貝” = Dội, đồng nghĩa với lướt “Tưới Chứ!” = Tứ

217                          Một mình Lường-Lự canh chầy

                              Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh

Canh chầy là canh cuối cùng của đêm (canh đầu gọi là canh Chớm, cặp đối D/ Â = Chớm/Chầy, thời gian đêm Chạy từ Chớm đến Chầy là hết đêm). Cả đêm không ngủ vì Lo. Lo nở ra từ dính Lường-Lự [ được TQ dịch là 思量 tư lượng (nghĩ ngợi và so đo ) ]. Ở đây là do từ Lo nở ra từ dính Lường-Lự, Lường là do lướt “Lòng Tưởng” = =Lường (so đo), Lự là do lướt “Lòng Tư” = Lự (nghĩ ngợi). Những từ lướt nhằm nén thông tin: lướt câu “Lo và Nom” = Lỏm, thành từ  Lo Lỏm nghĩa là lo và dự  kiến làm sao cho đúng.

221                          Nỗi riêng lớp lớp sóng giồi

                            Nghĩ đòi cơn lại Sụt-Sùi đòi cơn

Hình thức động của sóng nước là nó cứ Giáng xuống và Nổi lên liên tục, nên qui tắc lướt đã giúp nén thông tin thành một từ do lướt  “Giáng và Nổi” = Giồi. Hai từ Tiếng Khóc chữ nho viết là Thanh Khốc, cái Thanh ấy trong trường hợp khóc nhỏ tiếng, trong cảnh cô đơn, đã nở ra từ dính Thút-Thít là hình dung từ cho động từ khóc, lắm khi từ dính Thút- Thít cùng dùng chuyển chú thay cho động từ Khóc. Một Thân cô đơn thì cảm thấy thật Tủi phận, nén thông tin bằng lướt “Thân Tủi” = Thủi. Từ Thân là một thân cô đơn đã nở ra từ dính Thui-Thủi diễn tả được thông tin dài là cô đơn và tủi phận buồn. Buồn tiếng hàn lâm là Sầu愁, Sầu dẫn đến Khóc. Sầu thì tủi nên lướt “Sầu Tủi” = Sùi. Vậy là từ Sầu có cơ duyên mà nở ra từ dính Sụt-Sùi làm hình dung từ cho động từ Khóc, hoặc từ dính Sụt – Sùi cũng được dùng chuyển chú thay cho động từ khóc, nhưng hiểu được là khóc vì sầu tủi (thổ lộ lòng) khác với Thút-Thít (chỉ tả cái  tiếng khóc nhỏ nhẹ : lướt  “Thanh chút Chút” = Thút và lướt “Thanh ít Ít” = Thít). Qua câu này thấy được thời Nguyễn Du đã có chữ quốc ngữ lưu hành trong giáo dân rồi, phụ âm “Gi” và phụ âm “D” phát âm khác nhau, từ “Giáo” dục phát âm khác với gà mẹ “Dáo”-dác (Dõià Dáo-Dác) tìm con. Nên không thể  thay gộp Gi và D thành một Z  cho tiện đánh máy như dự án của GS Bùi Hiển được.  Từ Sóng Giồi (rất ngắn)[được TQ dịch (quá dài) là “cuồng đào ban dõng khởi狂濤般涌起” (sóng cuồng như dòng nổi)], chứng tỏ ngôn ngữ Việt có tính hiệu quả cao trong diễn đạt, không cần phải nói dài dòng. Những từ dân gian đã làm mầm cho chữ Nho: Biến có sóng gọi là Ba 波 (do lướt “Biển hờn như ăn Vạ” = Ba), Luồng Lạch có sóng gọi là Lãng浪 (do lướt “Lạch thì nước lang Thang” = Lãng), Ao có sóng gọi là Đào濤 (do lướt  “Động nước trong Ao” = Đào), chữ nào chỉ sóng cũng đều có bộ thủ nước(氵), dùng từ đôi Ba Lãng波浪, Ba Đào波濤, Lãng Đào浪濤 chỉ ý nhiều sóng. Đòi nghĩa là tưởng tượng, Cơn nghĩa là vận hội, do lướt “Cảnh Lớn” = Cơn, là hoàn cảnh gặp phải: Gặp cơn khốc liệt can qua. Đòi mình ứng xử phải ra thế nào.

 

 225                      “Cớ sao Trằn –Trọc canh khuya

                           Màu hoa lê hãy Dầm-Dề giọt mưa?”

Động từ Trở mình đã nở ra từ dính Trằn-Trọc. Do lướt “Trở Lăn” = Trằn (lật phải, lật trái), lướt “Trỏ Dọc” = Trọc (ngồi dậy vẫn không ngủ được lại nằm xuống, rồi lại ngồi dậy). [ TQ dịch động từ Trở mình là 反侧phản trắc (lật nghiêng) và không có từ để dịch nổi hình dung từ Trằn –Trọc nên phải phiên âm bằng cách mượn chữ nho cận âm  là hai chữ 辗转Triển Chuyển, chữ Triển辗vỗn nghĩa là xay nghiền, chữ Chuyển 转là đưa đi, nên chữ Triển Chuyển chuyển chú thành nghĩa là Gián tiếp chuyển đi. Do âm nó giống từ Trằn Trọc của tiếng Việt nên khi dịch đã dùng nó làm hình dung từ cho động từ Phản Trắc (lật nghiêng) thành cụm từ Triển Chuyển Phả Trắc 辗转反侧để dịch mỗi một từ dính tiếng Việt là Trằn-Trọc hay từ Trăn Trở đã chuyển chú thành nghĩa là không ngủ được ]. Dọt nước mắt đọng trên mặt như dọt mưa đọng trên hoa lê. Từ Dọt đã nở ra từ dính Dầm-Dề biểu ý nó còn đẫm trên mặt chứ chưa trôi đi.

239                     Ngoài song Thỏ -Thẻ oanh vàng

                  Nách tường bông liễu bay ngang trước mành

Thốt (hót) nở ra từ dính Thỏ-Thẻ

245                              Chàng Kim từ lại thư song

                      Nỗi nàng Canh-Cánh bên lòng biếng khuây

Canh-Cánh là từ láy của từ Cạnh. Do lướt lấy dấu “Cạnh Bên” = Canh, “Cạnh Bám” = Cánh tạo thành từ láy Canh-Cánh để nhấn mạnh ý là nỗi nhớ nàng luôn cạnh lòng mình

 

251                    Tuần trăng khuyết đĩa dầu hao

                   Mặt tơ tưởng mặt, lòng Ngao-Ngán lòng

Người (về tâm trạng) nở ra từ dính Ngao-Ngán: lướt “Người phiền Não” = Ngao, lướt “Người buồn Chán” = Ngán, thành từ Ngao-Ngán [ TQ dịch“Tâm tình rất buồn chán 心情多么烦厌 ”]

259                   Bâng Khuâng nhớ cảnh nhớ người,

                           Nhớ nơi kỳ ngộ vội dời chân đi

Bâng Khuâng là từ láy do lướt “Buồn Dâng” = Bâng, lướt “Khốn Dâng” = Khuâng (tâm trạng buồn và nghĩ khó xử cứ dâng lên vì  nỗi nhớ trong lòng)

265                       Nghề riêng nhớ ít tưởng nhiều

                       Xăm-Xăm đè nẻo Lam kiều lần sang

Đi nho viết bằng chữ Khứ去, Hán ngữ mượn chữ nho đọc chữ Khứ 去là Xuy, mượn lại sang tiếng Việt từ Xuy nở ra từ dính Xăm-Xăm nghĩa là đi nhanh, Lệ-Xệ nghĩa là đi chậm, Cà-Xiểng nghĩa là đi bước thấp bước cao. Lần nghĩa là đi chậm thận trọng, do lướt “Lộ dần Dần” = Lần. Lộ là Lối đi, đã chuyển chú thành thay cho động từ đi, nói Lộ qua nhà anh nghĩa là đi ghé qua nhà anh.

 301                  Tan sương đã thấy bóng người

                    Quanh tường ra ý Tìm-Tòi Ngẩn – Ngơ

Từ dính Tìm –Tòi do nở ra từ chữ Tầm尋, Hán ngữ đọc chữ Tầm尋 là “Xuýn尋”. Mượn lại sang tiếng Việt, từ “Xuýn” lại nở ra từ dính Xăm-Xoi đồng nghĩa với Tìm- Tò, tuy sắc thái hơi khác. Từ dính Ngẩn- Ngơ được nở ra do chữ  Ngu愚 [ TQ dịch là Mang Nhiên茫然 ( “máng rán茫然”: mù tịt, không hay biết)  ].

 325                        Xương mai tính đã rũ mòn

                         Lần-Lừa ai biết hãy còn hôm nay

Lâu nở ra từ dính Lần-Lừa (do lướt “Lâu Dần” = Lần và “Lâu Nữa” = Lừa).

 331                    Ngần –Ngừ này mới thưa rằng

                   Thói nhà băng tuyết chất hằng phỉ phong

Lướt “Ngừng Chờ” = Ngợ. Ngợ nở ra từ dính Ngần –Ngừ

  347                      Lặng nghe lời nói như ru

                    Chiều lên dễ khiến nét thu Ngại –Ngùng

Nghi nở ra từ dính Ngại-Ngùng

   359                         Một lời gắn bó tất giao

                       Mé sau dường có Xôn-Xao tiếng người

Nói đồng nghĩa Xướng唱. Xướng nở ra từ dính Xôn –Xao do lướt “Xướng Ngôn” = Xôn, “Xướng ôn Ào” = Xao [ TQ có mượn dùng chữ Xướng 唱nhưng không nở được từ dính Xôn-Xao, phài dịch từ Xôn-Xao là “Zài shuohuà在说话”- Tại thuyết thoại (đang nói chuyện) ]. Nữ Xướng Ngôn viên BNG có thể gọi là bà Xôn, lời nói bà ta Đúng à Điềm-Đạm ( tức biết nói ngọt nhạt) và Đúng à Đĩnh-Đạc (tức biết nói cương quyết).

 373                    Tưng bừng Sắm-Sửa áo xiêm

                        Biện dâng một lễ xa đem tấc thành

Từ dính Sắm-Sửa là nở ra do từ “Suan穿” của Hán ngữ (nghĩa là mặc quần áo).

  377                            Thời  trân thức thức sẵn bày

                  Gót sen Thoăn-Thoắt dạo ngay mé tường

Thoi (chuyển động rất nhanh) đã nở ra từ dính Thoăn-Thoắt để chỉ tốc độ thao tác. Thoăn –Thoắt lại chuyển chú thành trợ động từ chỉ sự chuyển động nhanh.Thoi còn nở ra từ dính Thấm-Thoắt chỉ tốc độ thời gian trôi nhanh.

379                         Cách hoa sẽ dặng tiếng vàng

                         Dưới hoa đã thấy có chàng đứng trông

Sẽ là Se Sẽ = Khe Khẽ. Dặng nghĩa là đánh tiếng, do NKN: Nói = =Na = Và 话 = Viết曰 = Vân 云 = Van = Văng (nói tục) = Dặng (đánh tiếng) = Dạm (hỏi ướm ý). Dặng = Đằng Hắng (tiếng Chăm) = =Đèng Héng (tiếng Quảng Nam) = E Hèm (đánh tiếng). “Tiếng Việt là mẹ các ngữ”. NKN mặt: Mặt = Miện = Diện 面 = Da = Nạ (tiếng Lào) = Ná (tiếng Tày = Nang (tiếng Thái) = Màng = Mạc幕 = “Mạc Diện” = Mian面(tiếng Hán). Tiếng Tày mặt đen là Ná Nhèm, tiếng Việt lại có cụm từ mặt đen Nhẻm. NKN: Nhẻm = Nhèm = Lem = Lọ = Nhọ = Tro. Tro là màu Tro tức đen, chuyển chú thành danh từ Tro chỉ tro bếp.

381                       Trách lòng Hờ -Hững với lòng

                       Lửa hương chốc để Lạnh-Lùng bấy lâu

Dừng nghỉ *Hưu) ở nơi (Nẻo) xa, gọi lướt “Hưu Nẻo” = Hẻo, muốn tránh xa người khác. Hẻo nở ra từ dính Hờ-Hững. Lướt  “Lẩn Tránh” = Lánh, như muốn trốn khỏi người khác. Lánh nở ra từ dính Lạnh-Lùng. Tự trốn riêng ra nơi Hẻo Lánh là thái độ Hờ-Hững và Lạnh-Lùng với cộng đồng.

 

   431                       Cửa ngoài vội rủ rèm che

                    Xăm –Xăm băng lối vườn khuya một mình

Chữ Khứ 去nghĩa là đi, Hán ngữ đọc chữ Khứ là “Xuy去”. Xuy sang tiếng Việt nở ra từ dính Xăm-Xăm là đi nhanh, Lệ-Xệ là đi chậm, Cà-Xiểng là đi bước thấp bước cao. Mà “Xuy去” trong Hán ngữ không phái sinh ra được  từ nào có phụ âm “X” hay âm vận “Uy” mà mang nghĩa là Khứ cả.

   433                  Nhặt thưa gương giọi đầu cành

                 Ngọn đèn trông lọt trướng huỳnh Hắt-Hiu

NKN đen là: Dơ = Ô乌 = Ố污 = “Hoen Ô污” = Hồ = “Đen Ố乌” = =Đồ. Hồ nở ra từ dính Hắt-Hiu (chỉ ánh sáng mờ mờ). “Muội Dơ” = =Mơ. Mơ Hồ hay Hồ Đồ đều là những từ đôi chỉ sự đen, không rõ ràng, không minh bạch. Hán ngữ ký âm từ Mơ Hồ là “Múa Hú” viết bằng hai chữ nho cận âm là chữ Mó摸 (sờ nắm) là chữ hình thanh (hình là cái Tay扌, thanh là chữ Mô 莫tức không có- tiếng Nghệ) và chữ Hồ 糊(chỉ hồ dán làm bằng bột) là chữ hình thanh (hình là chữ Mễ 米chỉ bột, thanh là chữ Hồ 胡là chữ hội ý chỉ “Cổ 古Nhục肉” = Cục và “Nhục 肉Cổ古” = Nhô là cái cục nhô dưới cổ con bò còn gọi là yếm bò). Thành ra chữ “Múa Hú模糊” của Hán ngữ dùng chỉ ý không rõ ràng , không minh bạch chỉ là mượn chữ để ký âm na ná từ Việt là từ Mơ Hồ. Từ Hồ Đồ cũng vậy, chỉ là mượn chữ nho cận âm để làm ký âm, chữ Hồ 糊là hồ dán, chữ Đồ 涂là bôi tô màu, thành âm na ná là “Hú Thú糊涂” ký âm hai tiếng Hồ Đồ nghĩa là không rõ ràng.

435                         Sinh vừa tựa án Thiu-Thiu

                     Dở chiều như tỉnh, dở chiều như mê

Chữ Thùy 睡là ngủ nở ra từ dính Thiu-Thiu là ngủ gật [Hán ngữ mượn chữ Thùy睡 dùng với nghĩa là ngủ, nhưng lại không nở được từ dính Thiu-Thiu mang nghĩa ngủ gật. Hán ngữ gọi ngủ gật là “Da Dun打盹”]

 439                   Bâng khuâng đỉnh Giáp non thần

                    Còn ngờ giấc mộng đêm xuân Mơ-Màng

Chữ Mộng夢 nở ra từ dính Mơ-Màng. Bâng Khuâng là từ láy chỉ tâm trang buồn và khó xử: do lướt “Buồn Dâng” = Bâng, lướt  “Khốn Dâng” = Khuâng

 449                      Vầng trăng Vằng-Vặc giữa trời

                       Đinh ninh hai miệng một lời song song

Từ Vàng nở ra từ dính Vằng-Vặc. Màu vàng của trăng rất lâu dài nên đã mượn từ dính Dằng-Dặc (của Dài) để làm thành lướt ”Vàng Dằng”= Văng và lướt “Vàng Dặc” = Vặc

483                  Tiếng khoan như gió thoảng ngoài

                      Tiếng mau Sầm-Sập như trời đổ mưa

Động từ Sa mưa, từ Sa nở ra từ dính Sầm-Sập.

 485                     Ngọn đèn khi tỏ khi mờ

                 Khiến người ngồi đó mà Ngơ-Ngẩn sầu

Ngẫm nở ra từ dính Ngơ-Ngẩn (“Ngẫm Sơ”=Ngơ, “Ngẫm Dần” = =Ngẩn). Ngẫm Sơ cái sầu và Ngẫm Dần cái sầu thành ra Ngơ-Ngẩn sầu [TQ dịch: “chóu chàng惆怅, máng rán茫然”(rầu rĩ, mù tịt)]

 

  499                     Sóng tình dường đã xiêu xiêu

                       Xem trong Âu-Yếm có chiều Là-Lơi

Yêu nở ra từ dính Âu-Yếm. Lỏng nở ra từ dính Lả-Lơi (do lướt “Lỏng Rã” = Lả. lướt “Lỏng Rời” = Lơi) [TQ dịch từ Lả-Lơi là Phóng túng - “fàng song放送” (buông lỏng)]

513                       Mây mưa đánh đổ đá vàng

                  Qúa chiều nên đã Chán-Chường yến oanh

Chê nở ra từ dính Chán-Chường [ TQ dịch là 厌倦的心理 ngán quyển đích tâm lý].

 515                  Trong khi chắp cánh liền cành

                       Mà lòng Rẻ-Rúng đã dành một bên

Dễ nở ra từ dính Rẻ Rúng (Khinh thị, Khi dễ)

  517                 Mái tây để lạnh hương nguyền

                 Cho duyên Đằm-Thắm ra duyên Bẽ - Bàng

Đậm nở ra từ dính Đằm-Thắm. Bẽn nở ra từ dính Bẽ-Bàng

 547                       Tai nghe ruột rối Bời-Bời

                Ngập -Ngừng nàng mới giải lời trước sau

Ngôn nở ra từ dính Ngập-Ngừng. Nói mà cứ ‘Ngôn Lấp” = Ngập, “Ngôn Dừng” = Ngừng (lướt) thì gọi là nói Ngập –Ngừng [TQ dịch là Do Dự犹豫  ]

  559                   Dùng-Dằng chưa nỡ rời tay

                  Vừng đông đâu đã đứng ngay nóc nhà

Dở (đang dở câu chuyện) nở ra từ dính Dùng –Dằng

  569                  Nàng còn đứng lặng hiên tây

                        Chín hồi Vấn-Vít như vầy mối tơ

Vướng nở ra từ dính Vấn-Vít

 571                 Trong chừng khói ngất song thưa

                       Hoa trôi dạt thắm. liễu Xơ-Xác vàng

Chữ Tiêu điều萧条Hán ngữ đọc là Xiao (nghia là khô queo). Chuyển sang Việt  từ “Xiao” nở ra từ dính Xơ-Xác

575                    Hàn huyên chưa kịp Dã-Dề

                     Sai nha bỗng thấy bốn bề Xôn-Xao

Dắng (lên tiếng) nở ra từ dính Dã –Dề. Xướng (nói) nở ra từ dính Xôn-Xao.

639                            Đắn-Đo cân sắc cân tài

                       Ép cung câm nguyệt thử bài quạt thơ

Đạc nở ra từ dính Đắn –Đo [TQ dịch là Điểm Lường掂量]

 641                           Mặn nồng một vẻ một ưa

                        Bằng lòng khách mới tùy cơ Dăt-Dìu

Gía (giá trị) nở ra từ dính Dặt – Dìu. Dặt –Dìu lại chuyển chú thành nghĩa là trả giá

  647                     Cò- Kè bớt một thêm hai

                     Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm

Nói = Na = La = Ca = Coỏng (tiếng Quảng Đông, Đài Loan) = Kêu      -Kêu nở ra từ dính Cò-Kè. Cò-Kè chuyển chú thành trả giá bớt một thêm hai, tức lướt “Kêu To” = Cò, lướt “Kêu Bé” = Kè.    Cò- Kè  là từ dính, mọi từ dính đều không thể đảo ngược vị trí hai tiếng, mà tách hẳn hai tiếng ra thì nó mất nghĩa. Cò-Kè không phải là con cò và cái bờ kè.

 697                   Phận rầu dầu vậy cũng dầu

                      Xót lòng Đeo-Đẳng bấy lâu một lời

Đợi nở ra từ dính Đeo-Đẳng

  699                  Công trình kể biết mấy mươi

                   Vì ta Khăng-Khít cho người Dở -Dang

Khép nở ra từ dính Khăng-Khít. Dừng nở ra từ dính Dở- Dang (“Dừng Chờ” = Dở, “Dừng giữa Đàng” = Dang) [TQ dịch là “nhân duyên trung đồ đoạn tống姻缘中途断送”(nhân duyên giữa chừng ngừng đi tiếp)]. Sản phẩm đang trong chu trình gia công gọi là sản phẩm dở dang. Sản phẩm đã gia công xong gọi là thành phẩm.

  701                Thề hoa chứa ráo chén vàng

                     Lỗi thề thôi đã Phụ-Phàng với hoa

Từ láy Phụ-Phàng (lướt “Phụ tình Chàng” = Phàng).Phụ Phàng (phụ tình với chàng).  Khác với Phũ Phàng là do Vũ Phu nói lái là Phũ Vu, tức “Phũ với Nàng”= Phàng, thành từ láy Phũ-Phàng (hành động bạo lực của chồng đối vời vợ).

 711            Nỗi riêng riêng những Bàn Hoàn

               Dầu chong trắng đĩa, lệ tràn thấm khăn

Bàn là nói lướt “Bất An” = Bàn. Bàn Hoàn là bất an hoàn toàn.

  713              Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân

                  Dưới đèn ghé đến ân cần Hỏi Han

Hỏi Han là từ láy. Han là do lướt “ Hỏi huyên Hàn” = Han

  719                 Rằng lòng đương Thổn-Thức đầy

            Tơ duyên còn vướng mối này chưa xong

Thương (mà đau) nở ra từ dính Thổn-Thức [TQ dịch là Uất Muộn ”Yu men郁闷”]

721                Hở môi ra cũng Thẹn -Thùng

                    Để lòng thì phụ tấm lòng với ai

Thẹn -Thùng là từ dính do tâm trạng Thương. Thương cho nên Bẽn, lướt “Thương Bẽn” = Thẹn, vì Thẹn nên muốn lánh không nói đến tức “Thẹn thành ra lạnh Lùng” = Thùng, tạo ra từ Thẹn-Thùng [ TQ là “cán kui惭愧”, xìu kui羞愧” ]

  751              Trăm nghìn gửi lạy tình quân

                Tơ duyên Ngắn-Ngủi có ngần ấy thôi

Từ láy Ngắn-Ngủi, chỉ tâm trạng (lướt “Ngắn và Tủi” = Ngủi). Khác với Ngắn Ngủn , chỉ vật thể (lướt “Ngắn và Lùn” = Ngủn)

  783                 Trời hôm mây kéo tối rầm

            Rầu Rầu ngọn cỏ, Đầm Đầm cành sương

Đêm = Đom = Om= Hom = Hôm – Hôn 昏 = Hối 晦 = Tối = Túi = Têm = Đêm  = Đêm Hôm. Từ lặp, lướt “Rầu Rầu” = Rẫu, 1+1=0 。Phiên thiết Rẫu = Rũ Ấu (héo non). Đầm Đầm” = Đẫm, 1+1 =0

 

787                       Ngập –Ngừng thẹn lục e hồng

                   Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen

Ngượng nở ra từ dính Ngập- Ngừng [(TQ dịch là Do Dự犹豫)]

797                        Đã sinh ra số Long-Đong

                  Còn mang lấy liếp má hồng được sao?

Lưu 流 (chảy)nở ra từ dính Long-.Đong [ TQ dịch là Phiêu Bạc 漂泊 (trôi nổi) ]

839                   Mập –Mờ đánh lận con đen

               Bao nhiêu cũng bấy nhiêu tiền mất chi?

 Mù (nghĩa là không minh bạch),  Mù nở ra từ dính Mập - Mờ [TQ phiên thiết đúng từ Mù thành hai tiếng Mó Hú (thiết lại thì như lướt “Mó Hú” = Mù)  nhưng chữ thì mượn hai chữ nho cận âm là chữ Mó 模Hồ 糊tức tay sờ (chữ Mó模) vào hồ dán (chữ Hồ 糊) không có nghĩa gì với không minh bạch. Mù ( nghĩa là không rõ ràng) tức là  Mơ Hồ ( Mơ là  do lướt “Muội Dơ” = Mơ và Hồ là do lướt “Hoen Ố’ = Hồ. Mơ và Hồ đều có nghĩa là đen, không rõ ràng).  Các từ của NKN đen là: “Đen Ô” = Đồ = Ô乌 = Ố 污 = Dơ = Mơ = Hồ = Hắc黑= Hôn昏= Hôm = Hoen = Huyền 玄= Hối 晦 = Tối = Muội 昧= Man蛮= Mun = Mực = Mèn = Đen,  đều có nghĩa là đen tức không minh bạch. Ca dao: “Miệng nhà quan có gang có thép. Đồ nhà khó vừa nhọ vừa thâm”. Đồ là đen đã chuyển chú thành từ Đồ chỉ  những cái gì đen, có khi cái Đồ ấy màu nó không đen nhưng  vì nó bị che kín cả ngày lẫn đêm trong bóng tối nên nó cũng thành đen. [TQ mượn cả nghĩa “không minh bạch” của từ Mơ Hồ của tiếng Việt, lẫn mượn cả cái âm “mơ hồ” nhưng lại phát âm lơ lớ là Mó Hú, rồi mượn hai chữ nho cận âm là chữ Mó摸 và chữ Hồ 糊để làm phiên âm, thành ra nghĩa của hai chữ cận âm đó là “Mó 摸tay vào Hồ 糊dán”, đâu phải nghĩa là không minh bạch.Chữ Mó 摸là chữ hình thanh (hình là cái tay扌, thanh là chữ Mô 莫cận âm), chữ Hồ 糊cũng là chữ hinh thanh (hình là chữ Mễ 米chỉ bột, thanh là chữ Hồ胡, chữ Hồ 胡lại là chữ hội ý ( là “Cổ 古Nhục肉” = Cục và “Nhục 肉Cổ古” = Nhô, la cái Cục Nhô bằng da  bèo nhèo bạc nhạc dưới cổ con bò, thường gọi là cái yếm bò ] Người Việt cổ đại ở vùng Hoàng Hà cổ xưa lại dùng chữ Hồ 胡này phiên thiết thành hai tiếng Hung Nô để chỉ dân du mục phương Bắc (lướt hai tiếng lại thì là “Hung Nô” thiết Hồ, chỉ bọn rợ Hồ 胡du mục kém văn minh), thành ngữ cổ: “Nam phương Việt, Bắc phương Hồ南方越, 北方胡”

851               Giọt riêng Tầm-Tã tuôn mưa

              Phần căm nỗi khách, phân dơ nỗi mình

Giot riêng là giọt lệ khóc thầm mà tuôn ướt đẫm như trời mưa. Tuôn mưa như Tưới nước. Tưới nở ra từ dính Tầm, -Tã (do lướt “Tưới Đẫm” = Tầm, lướt “Tưới Đã” = Tã). Từ dính Tầm –Tã trở thành hình dung từ cho động từ Tuôn mưa.

857                   Giận duyên, tủi phận Bời Bời

                     Cầm dao nàng đã toan bài quyên sinh

Lớn nhanh như từ lướt “Bốc Hơi” = Bời. Cái tủi cũng bời bời tức lớn nhanh như bốc hơi.

865                   Những là Đo-Đắn ngược xuôi

                     Tiếng gà nghe đã gáy sôi mé tường

Lướt lấy dấu “Đo Nguyên” = Đo,lướt lấy dấu “Đo Ngắn” = Đắn, câu 4 chữ Đo nguyên Đo ngắn chuyển thành câu 2 chữ Đo-Đắn. NKN: Nói = Gọi = Gáy (dùng cho gà) = Gí 語 (tiếng Đài Loan) = Gô 語 (tiếng Nhật Bản- Ni Hon Go日本語) = Ngỏ = Ngữ 語 = Ngôn 言= Ồn = Âm音. Đo- Đắn [TQ dịch: Hăng lượng khinh trọng衡量轻重(cân nhắc năng nhẹ)]

869                      Đoạn trường thay lúc phân kỳ

                Vó câu Khấp –Khểnh bánh xe Gập-Gềnh

Gấp Khúc, Khúc nở ra từ dính Khấp-Khểnh [TQ dịch là “gian nan cử bộ艰难举步” (khó khăn cất bước)  ], Gấp nở ra từ dính Gập –Gềnh [ TQ dịch là Điên Pha “dianbo颠簸”(lắc lư) ]. Những từ dính Khấp-Khểnh và Gập-Gềnh phát âm đều thấy rõ cặp môi  Mấp/Máy = =Đóng/Mở  =  0/1  = Âm/Dương biểu lộ sự chuyển động Thấp/Cao như dao động hình sin.

873                  Ngoài thì chủ khách Dập –Dìu

                      Một nhà huyên với một Kiều ở trong

Động từ Dính nhau nở ra từ dính Dập-Dìu [TQ dịch là Tương Tụ 相聚- tụ họp với nhau].  Tụ聚àTúm-Tụm

875                    Nhìn càng Lã-Chã giọt hồng

                    Rỉ tai nàng mới giải lòng thấp cao

Từ dính Lã-Chã do từ Sa nở ra, hình dung sự Sa nước mắt. Giọt nước mắt ngắn thì lướt “Lọt Sa” = Lã, và giọt nước mắt dài thì lướt “Chảy Sa” = Chã . Hình dung từ Lã –Chã chuyển chú thành động từ, chỉ cần nói Lã Chã là biết đang khóc giọt ngắn giọt dài, giọt ngắn (Lã), giọt dài (Chã) [TQ không có từ nào tương đương với từ đã được gia công kỹ như từ Lã Chã nên chỉ dịch là Lưu Lệ 流泪(chảy nước mắt)]. Cùng là dùng chỉcó  hai âm tiết nhưng Lã Chã (của tiếng Việt) cho hiệu quả của câu nói nhiều hơn là Lưu Lệ (Hán ngữ).

 

 881                     Xem Gương trong bấy nhiêu ngày

                        Thân con chẳng kẻo mắc tay Bợm già

Một từ Gương ngắn gọn đã dùng chuyển chú để thay cho cả một câu dài: Thấy qua hành động cư xử mà lộ ra tính cách quái đản của Mã Giám Sinh. Từ Bợm là Bịp-Bợm à chữ Biển騙 (lừa gạt). Bợm [ TQ dịch là Khi Biển欺騙 ].

 883                           Khi về bỏ vắng trong nhà

                          Khi vào Dùng-Dắng khi ra Vội – Vàng

Câu này điển hình cho ngữ pháp VN là trong câu chỉ có Đề và Thuyết, không hề có chủ ngữ (theo Cao Xuân Hạo), Câu 1 thì Đề là “Khi về”, Thuyết là “Bỏ vắng trong nhà”, trong mệnh đề Thuyết không nêu ra mà vẫn hiểu được là có hai chủ ngữ: Kiều thì bị Bỏ trong nhà, Mã thì Vắng nhà. Câu 2 thì Đề là Khi vào, Khi ra; Thuyết là hành động của Mã. Dùng-Dắng là từ dính do Dặng (đánh tiếng) thể hiện thái độ cuống quýt hoảng hốt lớn dần lên của kẻ có ý đồ gian [TQ dịch là “ hoảng lý hoảng trưởng” 慌里慌长 (cái hoảng trong lòng lớn dần) ]. Vội Vàng là từ láy: Vàng là do lướt “Vội và Màng” = Vàng. Chẳng màng là không bận tâm đến, Màng 忙 = Mang 忙nghĩa là Bận (đa mang多忙: bận nhiều).

  885                           Khi ăn thì nói Lỡ-Làng

                       Khi thầy khi tớ xem thường xem khinh

Lỗi nở ra từ dính Lỡ-Làng [ TQ dịch từ Lỡ-Làng: “căn bản nói không nổi một tí nào cái cao quí của Nho Nhã”. Như vậy TQ cũng công nhận văn Nho của Nhã ngữ là hay nhất]. Câu 2 không nêu chủ ngữ mà vẫn hiểu được khi Mã và đám đầy tớ với nhau thì Mã bị đám đầy tớ xem thường xem khinh [TQ dịch là: “đến bọn nô bộc dịch trong nhà cũng chê nó thô bỉ chứ chẳng được như Đường tục”. Như vậy TQ công nhận phong tục của người Thoòng (Đường nhân – người Việt Thường từ thời Đường Nghiêu) là văn minh, lối sống thanh tao]

 897                      Chút thân liễu yếu thơ đào

                      Dớp nhà Đến-Đỗi giấn vào tôi người

Dớp là do lướt từ đôi “Dơ Nhớp” = Dớp, Dớp chuyển chú thay cho chỉ sự cố hoạn nạn của nhà. Đến-Đỗi là từ láy (lướt “Đến Nỗi” = =Đỗi, Đỗi dùng láy cho Đến thành từ láy Đến-Đỗi). Giấn là do lướt lấy dấu “Dẫn Đến” = Giấn ( do nhấn mạnh nên kéo dài D à Gi). Tôi Ngươi là làm tôi tớ cho người ta, lướt lấy dấu “Người Ta” = Ngươi. Lướt lấy âm vận và lướt lấy dấu nhằm tạo ra từ mới đơn âm từ hai từ đơn âm hay một câu dài bằng lướt từ đầu câu với từ cuối câu. Cách này làm cho câu văn Việt rút ngắn mà hiệu quả cao (nén thông tin nội dung). Ví dụ đi học bình dân thanh toán nạn mù chữ gọi bằng dùng chuyển chú là đi học “a-bê-xê” vì đó là ba chữ đầu của bẳng Alphabet, dùng chuyển chú chỉ trình độ sơ khai. Nhưng dân gian không gọi vậy mà gọi là đi học “i – tờ” vì chữ I và chữ T có thể lướt “T- I” = Tí và lướt “I - T” = Ít (học một tí ít thôi lúc mới bắt đầu đi học). Nói trình độ “a-bê-xê” thì tính hình dung không mạnh bằng nói trình độ “I-Tờ”. Câu 2 cũng chỉ rõ thời Nguyễn Du viết Kiều thì chữ quốc ngữ đã có lưu hành chí ít là trong công giáo, chữ Gi và chữ D là phát âm khác nhau và tiếp như vậy đến nay, như câu “Con nhà có Giáo dục” phát âm khác với câu “Con gà mẹ Dáo-Dác tìm gà con” (Dõià Dáo-Dác, NKN:Nhìn = Nhãn眼 = Nhòm = Dòm = Dõi = =Diểu 眺(nhìn xa)). Không đến nỗi GS Bùi Hiển phải làm dự án gộp Gi và D thành một  Z cho tiện đánh máy. Ngay từ Giời (tiếng Hà Nội) cũng là do lướt “Giàng Trời” = Giời. Còn kẻ cho “Giời gửi sáng vào Trăng” = Giăng, nên có câu ca dao: Giời bao nhiêu tuổi Giời già. Giăng bao nhiêu tuổi gọi là Giăng non

 

899                          Từ đây góc bể chân trời

                       Nắng mưa Thui-Thủi quê người một thân

Thui-Thủi là từ láy, do lướt “Thân Tủi” = Thủi

  909                      Trông vời gạt lệ phân tay

                Góc trời Thăm –Thẳm ngày ngày Đăm-Đăm

Thâm (sâu) nở ra từ dính Thăm-Thẳm .  Đăm Đăm là từ lăp do lướt “Đờ đẫn mà Ngắm” = Đăm, khác với “Chăm chú mà Ngắm” = Chằm Chằm

  911                Nàng thì dặm khách Xa-Xăm

                    Bạc phau cầu giá, đen rầm ngàn mây

 Xa Xăm là từ láy Xa và “Xa Lắm”= Xăm.

  923                        Thoắt trông Lờn –Lợt màu da

                           Ăn gì cao lớn Đẫy-Đà làm sao

 Lạt nở ra từ dính Lờn-Lợt. Đầy nở ra từ dính Đẫy-Đà

1035                       Bốn bề Bát Ngát xa trông

                      Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia

Để diễn tả cái rộng của mặt phẳng, thì từ Mặt nở ra từ dính Mênh-Mông (do lướt “Mặt Rộng” = Mông, “Mặt thênh Thênh” = Mênh). Kèm thêm từ Bát là con số 8 trên bản đồ Dịch lý chỉ phương Đông là biển rộng mênh mông, do vậy chữ Bát chuyển chú chỉ sự rộng (biển Đông còn gọi là Bát hải). Bốn bề Ngang đều rộng là “Ngang Bát” = Ngát, do vậy mà từ láy Bát Ngát nghĩa là vô cùng rộng, thành câu Rộng bát ngát, hay rộng mênh mông bát ngát. Câu có 6 chữ “Bốn bề bát ngát xa trông” [TQ phải dịch là: Hướng tứ chu viễn diểu, mãn nhãn thị nhất phiến liêu khoát đích向四周远眺,满眼是一片辽阔的] thành ra 13 chữ, dài gấp đôi câu Việt tức hiệu quả của câu chỉ bằng nửa của Việt, riêng chữ Liêu Khoát là rộng, phải thêm trợ từ Mãn Nhãn  cũng chưa cảm thấy rộng bằng Bát Ngát

1057                    Ngậm-Ngùi rủ bức rèm châu

                     Cách lầu nghe có tiếng đâu họa vần

Ngậm-Ngùi là từ dính nở ra do từ Người (có tâm sự buồn), do lướt “Người dấu lòng Thầm” = Ngậm, lướt “Người dấu lòng Tủi” = Ngùi, thành từ dính Ngậm-Ngùi [TQ dịch là Vọng cảnh thương hoài望景伤怀]

1077                     Những là Lần-Lữa nắng mưa

                       Kiêp phong trần biết bào giờ là thôi?

Lâu nở ra từ dính Lần-Lữa, do lướt “ Lâu Dần” = Lần và lướt
“Lâu Nữa” = Lữa. Từ 5 chữ “Lâu dần và lâu nữa” rút xuống còn 2 chữ “Lần-Lữa”, đấy là cách nén thông tin trong câu Việt.

1129                       Hóa nhi thật có nỡ lòng

                         Làm chi giày tía vò hồng lắm nau!

Tác giả đã dùng lướt “Nỗi Đau” = Nau

1133                      Tú bà tốc thẳng đến nơi

                       Hăm Hăm áp điệu một hơi về nhà

Chữ nho Dọa Hù吓唬 là chữ ký âm phương ngữ (dùng bộ khẩu 口chỉ ý là từ khẩu ngữ của phương ngữ, mượn âm chữ Hạ 下và chữ Hổ虎), Dọa Hù là một từ đôi, Dọa cũng là Hù (làm cho người khác sợ). Dọa láy thành Dọa Dẫm (lướt “Dọa Lắm” = Dẫm). Hủ nở ra từ dính Hằm-Hè. Phiên thiết Hằm = Hăm Hăm (dấu thanh điệu: 1= 0+0). Hăm Hăm cũng có nghĩa như Dọa-Dẫm, nhưng Hăm Hăm mạnh ý hơn, tốc độ hơn vì nó cận âm với Xăm Xăm (là đi nhanh).

1189                 Buồng riêng riêng những  Sụt-Sùi

                     Nghĩ thân mà lại Ngậm-Ngùi cho thân

Chữ riêng đầu là riêng của buồng, chữ riêng sau là riêng của nỗi mình đang Sa nước mắt. Sa nở ra từ dính Sụt –Sùi (do lướt “Sa như lụt” = Sụt, lướt “Sa như Vùi” = Sùi). Ngượng nỏ ra từ dính Ngậm-Ngùi (do lướt “Ngượng Thầm” = Ngậm, lướt “Ngượng Tủi” = Ngùi). Nếu là Buồn Tủi và Ngượng Tủi thì lướt thành Bùi Ngùi.

1219                  Những nghe nói đã Thẹn-Thùng

                      Nước đời lắm nỗi Lạ-Lùng Khắt-Khe

Lạ-Lùng là từ láy. Lạ và “Lạ Hung” = Lùng. Từ Khế (契约khế ước) nở ra từ dính Khắt-Khe

1299                      Miệt- Mài trong cuộc truy hoan

                       Càng quen thuộc nết càng Dan-Díu tình

Miết nở ra từ dính Miệt Mài. Dính nở ra từ dính Dan-Díu

1335                        Bình khang Nấn-Ná bấy lâu,

                        Yêu hoa yêu được một màu điểm trang

Nại 耐(nhẫn nại)nở ra từ dính Nấn-Ná

1473                             Mảng vui rượu sớm cờ trưa,

                             Đào đà phai thắm, sen vừa nẩy xanh

Mảng do lướt “Mải Đang” = Mảng

1543                       Lại còn Bưng-Bít giấu quanh,

                         Làm chi những thói trẻ ranh nực cười

Chữ Bế 閉nở ra từ dính Bưng-Bít

1565                   Buồng đào khuya sớm Thảnh-Thơi

                         Ra vào một mực nói cười như không

Chữ Thư (thư dãn) nở ra từ dính Thảnh-Thơi

 

1717                      Bàng Hoàng dở tỉnh dở say

                  Sảnh đường mảng tiếng đòi ngay lên lầu

Bàng Hoàng là từ láy: do lướt “Bất Đang”= Bàng (đang lúc không ngờ), lướt “Hốt Đang” = Hoàng (đang lúc bỗng chợt).Lướt này đã chuyển khoăng khắc thời gian thành tâm trạng con người là  Bàng Hoàng. [TQ dịch là: “Không ngờ cô ta chợt tỉnh lại mở to đôi mắt”不料她忽然醒过来睁开两眼bất liệu tha hốt nhiên tỉnh qua lai tranh khai lưỡng nhãn]. Mảng là do lướt tiếng “Mắng Vang” = Mảng, mắng la thúc giục ai đó mà vang tiếng lên, gọi là “Mắng Vang”= =Mảng. Câu không nêu chủ ngữ, nhưng trong ngữ cảnh này hiểu được là chủ đang mắng gọi đầy tớ.

1719                       Ả hoàn trên dưới giục nhau

                     Hãi hùng nàng mới theo sau một người

Hãi Hùng là từ láy: Hãi và “Hãi Hung” = Hùng, ghép lại thành Hãi Hùng chỉ cái hãi xuất hiện và vụt lớn nhanh, đó là Hãi Hùng [TQ dịch là: Tha cực độ hoảng trương 她极度慌张 (Hãi Hùng có 2 chữ, Cực Độ Hoảng Trương mất 4 chữ)]

1725                    Gạn-Gùng ngọn hỏi ngành tra

                        Sự mình nàng phải cứ mà gửi thưa

Gạn Gùng là từ láy cho từ Gạn. Từ Gạn đã là một nén thông tin khá lớn do lướt “Gợi và hỏi Vặn” = Gạn, thường dùng khi tra xét hỏi cung, mở lớn lùng sục xoi mói hơn nữa là lướt “Gạn Lùng” = Gùng, thành ra câu 5 chữ “Gạn và Gạn lùng” qua thủ thuật lướt mà chì còn 2 chữ Gạn-Gùng, nén đủ nội dung thông tin dài. [TQ dịch từ Gạn- Gùng là: Truy căn cứu để phản phúc bàn vấn 追根究底反复盘问 (hỏi tính toán lật đi lật lại, đuổi gốc moi rễ)]

1725                      Bất tình nổi trận mây mưa

                 Mắng rằng: “Những giống bơ thờ quen thân

                            Con này chẳng phải thiện nhân

                  Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng”

Bơ Thờ là tác giả nói tắt câu thành ngữ  sống “cù bất cù bơ thân nhờ thân gửi”. Cù Bất nghĩa là côi cút (Cù) không nơi nương tựa (Bất) Cù Bơ dùng láy cho Cù Bất. Thân Nhờ Thân Gửi nghĩa là đem than đi sống nhờ sống gửi nhà người. Tác giả đã dùng qui tắc nói vo, gạt nbor đầu đuôi chỉ lấy khúc giữa là Bơ và Thân Nhờ (đồng thời lướt “Thấn sống Nhờ” = Thờ, thành ra câu thành ngữ chỉ còn là hai tiếng Bơ Thờ. “Những giống bơ thờ “ là những giống sống cù bất cù bơ than nhờ than gửi. Hai câu 1727 và 1728 [TQ dịch là:Nị quyết bất thị lương gia nữ tử. Nị thị dã nữ nhân, quán ư tứ xứ du đãng, nị bất thị đào tỳ dã thị cá khỉ phu tái giá đich bà nương你决不是良家女子。你是野女人, 惯于四处游荡,你不是逃婢也是个弃 夫再嫁的婆娘(mày chẳng phải con nhà tử tế, chỉ là đồ quen sống trôi dạt, mày không là kẻ nô tỳ trốn chạy thì cũng là kẻ gái già bỏ chồng tái giá)]. Tác giả chỉ dùng có hai động từ “trốn và “lộn” đã nói đủ hết tư cách gian xảo của cái ‘con này” trong câu lục bát có 14 chữ (bản dịch đã dùng 34 chữ). ]

1733                     Đã đem mình bán cửa tao

                    Lại còn Khủng-Khỉnh làm cao thế này!

Chữ Khánh chỉ cái Khánh bằng đá hay bằng ngọc là vật trang trí cao quí, từ Khánh còn chuyển chú để chỉ sự vui mừng. Từ Khánh nở ra từ dính Khủng-Khỉnh nói ý làm cao, ra giá, do từ dính gồm hai tiếng âm dương nên Khủng-Khỉnh hàm ý thách giá thấp cao.

 

1763                    Phận sao bạc chẳng vừa thôi

                 Khăng khăng buộc mãi lấy người hồng nhan

Khăng Khăng là từ láy cho từ Khép (buộc chặt), do từ Khép Thằng nghĩa là dây thừng để trói, đã được lướt “Khép Thằng” = Khăng, thành từ láy Khăng Khăng ý nói buộc rất chặt không gỡ ra được.

1779                     Lĩnh lời nàng mới lựa dây

                     Nỉ-Non Thánh-Thót dễ say lòng người

Dây đàn nó Nói nở ra từ dính Nỉ-Non, dây đàn nó Thốt nở ra từ dính Thánh-Thót.

1783                  Cửa người đày đọa chút thân,

                     Sớm Năn-Nỉ bóng, đêm ân hận lòng

Năn-Nỉ là từ dính do Nói nở ra: nói nhiều là lướt ‘Nói Nhặn” = Năn, nói xin là lướt “Nói Kì” = Nỉ (Kì đảo祈祷nghĩa là xin cầu cho được), thành từ dính Năn-Nỉ. Ân Hận là từ láy, lướt “Úc Hận” = Ân, Úc Hận nghĩa là Hận sâu, rồi lại còn Hận nữa, nên láy thành từ Ân Hân.     Ăn Năn khác xa nghĩa Ân Hận, nhưng do cận âm nên nhiều người thường lầm lộn, đáng lý cần nói Ăn Năn thì lại lầm sang dùng từ Ân Hận.[ TQ dịch: Úc hận và ai oán懊恨与哀怨  ]

1789                 Lần Lần tháng trọn ngày mưa

                    Nỗi gần nào biết đường xa thế này

Thủ thuật lướt “Lâu Dần” “Lâu Dần” = Lần Lần (4 chữ còn 2 chữ)

1851                    Nàng đà tán hoán tê mê,

                    Vâng lời ra trước bình the vặn đàn

Lướt “Hồn Loạn”= Hoán, Tán Hoán nghĩa như Mất Hồn hay gọi là Choáng Váng. Tê Mê là đứng sững mê mẩn [TQdịch: Tâm lý nhất phiến mê võng心里更觉一片迷惘].

1867                 Lòng riêng Tấp-Tểnh mừng thầm

                       Vui này đã bõ đau ngầm xưa nay

Chữ Tẩu 走(đi)nở ra từ dính Tấp-Tểnh (bắt đầu bước nhen nhúm lòng hứng  khởi)

1959                Chút than Quằn –Quại vũng lầy

                   Sống thừa còn tưởng đến rày nữa sao?

Cong nở ra từ dính Quằn-Quại

3235                     Một nhà phúc lộc gồm hai

                 Nghìn năm Dằng-Dặc quan giai Lần-Lần

Dài nở ra từ dính Dằng-Dặc. Lướt “Lâu Dần”’Lâu Dần” = Lần Lần

 

Biển Đông – La Hải

Hoành phi bốn chữ

 

 

                    LA PHỤNG HIỆP LONG

         羅鳳協龍

Giải nghĩa:

Ý nghĩa 1:

 

Lớp học gồm đông thành viên (một thầy giáo và nhiều học trò) cùng hiệp lực với nhau (giúp đỡ nhau) thì tất cả đều hóa rồng.

Giải thích:

 LA nghĩa là bao la, ám chỉ sự rộng lớn (đông đúc) của vũ trụ (vũ trụ gồm Ba thành tố là Thiên, Địa, Nhân. Từ Ba (của con số 3) phiên thiết thành Bao La, hay nói ngược lại là Bao La thiết Ba (tức nói lướt “Bao La” = Ba), nên ta thường nói vũ trụ bao la, bầu trời bao la, chỉ không gian ba chiều. Còn Mặt phẳng (theo 2 trục Tung và Hoành) thì từ Mặt đã theo Dịch lý (nhất nguyên sinh nhị nguyên) mà tách đôi thành từ dính hai tiếng cùng chung “M” của từ gốc “Mặt” là từ Mênh-Mông làm hình dung từ cho danh từ Mặt, nên ta phải nói là “Mặt biển  Mênh Mông” hoặc “Mặt cánh đồng Mênh Mông”. Con cò đang bay là nó bay trong không gian ba chiều nên phải nói là “con cò bay lả bay la” như ca dao nói, mà không thể nói là “con cò bay mênh mông” (thành ngố tiếng Việt chứ không phải là thạo tiếng Việt).

PHỤNG là giống chim Phượng cũng rất đông đúc, là loài chim hiền, là totem của các tộc người Đông Nam Á chuyên về nông nghiệp. Không giống như các tộc phương Bắc chuyên về du mục có totem là chim diều hâu săn mồi (tiếng TQ gọi phái hiếu chiến là “ưng phái” tức phải diều hâu, gọi phái ôn hòa là “hạc phái” tức phái chim hiền).

HIỆP là đồng tâm hiệp lực giúp đỡ nhau (chữ HIỆP gồm một chữ Tâmvà ba chữ Lực, ý nói đồng tâm (nhất tâm) thì “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, đông sức góp lại thì thành sức mạnh lớn).

Bốn từ LA PHỤNG HIỆP LONG nói lên sự kết nối vì: LA PHỤNG cũng là LA PHƯỢNG, nói lái thành Lương Phà tức cái phà hiền lành nối đôi bờ con sông. HIỆP LONG cũng là HỢP LONG, mà Hợp Long nghĩa là lắp ghép các nhịp cầu để nối đôi bờ con sông.

Hai chữ đầu và cuối là LA LONG, nói lái thành Lòng Lả, tức trái tim có lửa là nhiệt huyết của mỗi con người trong tập thể này.

Chữ HIỆP còn có thể hiểu ngầm thành chữ HIỆT (trong từ Hiệt Kiệt 黠杰tức người ưu tú có nhiệt huyết) vì chữ nho có cho phép dùng từ cận âm thay cho từ cần viết (gọi là phép “giả tá” tức mượn chữ cận âm). Mà chữ HIỆT (黠)gồm chữ Hắc( 黑)chỉ chất xám tức trí tuệ và chữ Cát (吉) tức lòng tốt, có chất xám rồi nhưng còn phải kèm có  lòng tốt nữa thì mới HIỆP tác với nhau chân thành được. (Ví dụ về phép giả tá là mượn chữ cận âm thì NV đã sưu tầm được hai tư liệu là bài <Quan thánh đế giáng bút chân kinh> tại chùa Ông  ở Thủ Dầu Một, và bài <Văn tế Tướng công TS  Nguyễn Xuân Ôn khởi nghĩa Cẩn Vương> tại Nghệ An, trong đó đều đã dùng chữ Long, nghĩa đen là con rồng, thay cho từ Lòng là tấm lòng)

Hai chữ giữa là PHỤNG HIỆP (nhiều địa phương, huyện, xã ở VN hay lấy tên này). Phản thiết tức nói lướt ngược thì là “Hiệp Phụng” = Hùng, là chỉ tộc Hùng của các Hùng Vương (Đúng qui tắc biến dấu thanh điệu: Hiệp + Phụng  = 0 + 0 = 1 = Hùng

PHỤNG HIỆP còn có thể viết giả tá là PHỤNG HIỆT, nói lái thì PHỤNG HIỆT thành Phiệt Hùng, nghĩa là nhà tài phiệt (財 閥)tên là Hùng (雄).

Ý nghĩa 2:

 

Các dân tộc Đông Nam Á (tộc La) hòa bình (chim Phượng)  hiệp lực hợp tác (Hiệp) thì ASEAN sẽ hóa rồng (Long).

Giải thích:

LA là phương La, tức phương quẻ Ly tượng Lửa trong Dịch học, Ly = Lửa = Lả = La = Tá = Hà= Hỏa, quẻ Ly màu đỏ Xich chỉ xứ nóng, chỉ vùng ĐNÁ, gần xích đạo, xưa gọi là đất Hồng hay Đào lướt “Quẻ Ly” = Qủi, lại màu đỏ theo Dịch lý, nên xứ nóng gọi là xứ Xích Qủi (赤鬼) dân vùng này xưa gọi là tộc Đại La, là dân đàu tiên đã chế ra cái La bàn có kim chỉ hướng khi đi trên biển, gọi là cái La – Canh (hướng đuôi kim là hướng La ( La = Lả = Lửa = Ly của Quẻ Ly tượng lửa, xứ nóng); hướng mũi kim là hướng Canh (Lạnh = Canh = Căm Căm = Nặm = Nước = Nam = Khảm của Quẻ Khảm tượng Nước trong Dịch học, xứ lạnh). Tiếng Hán cổ đã dịch đúng nghĩa tên của “cái La-Canh” của người La thành  “cái Kim chỉ Nam” (mũi kim chỉ đúng hướng Khảm của Dịch lý tức hướng Nam = Nước = North, mà ngày nay hướng Nam ấy lại bị gọi là hướng Bắc ?).  Đại tộc La cũng là người từng dựng nên đô thành Đại La, là tiền thân của Thăng Long về sau. Người Canh tức người Kinh ở vùng á nhiệt đới là người làm ra giống lúa tẻ đầu tiên, mà cổ thư Hán ngữ gọi gạo tẻ là Canh Mễ粳米 hay Kinh Mễ粳米 và còn cho rằng “rượu Giao Chỉ là thứ rượu thơm trong tốt nhất để ngâm dược liệu Đông y, vì nó được chế bằng Canh Mễ và ủ bằng men làm bằng các thứ lá rừng và vỏ trấu”

PHỤNG là chim Phượng, tượng trưng cho hiền hòa.

Theo âm dương thì Âm = 0, Dương = 1, cho nên ta có:

LA = 1. PHỤNG = 0, HIỆP = 0, LONG = 1, nên bốn chữ:

               ( LA + PHỤNG) + (HIỆP + LONG) =

          =   ( 1   +      0       ) + ( 0      +     1     ) =

         =            1                 +           1              =   0,  Là một số Âm , tượng trưng chất xám.

Người Việt gọi xứ sở mình là Đất Nước (gồm đất liền và biển Đông). Cổ đại Biển Đông còn có tên là La Hải (biển của tộc ĐaỊ La), do vậy thấy rõ rành rành là Trung Quốc không hề có một tí gì gọi là “chủ quyền lịch sử” ở Biển Đông – La Hải!

 

Biển Đông – La Hải

Hoành phi nội dung BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC

 

                    LA PHỤNG HIỆP LONG

                               羅鳳協龍

Giải nghĩa:

Ý nghĩa 1:

Lớp học gồm đông thành viên (một thầy giáo và nhiều học trò) cùng hiệp lực với nhau (giúp đỡ nhau) thì tất cả đều hóa rồng.

Giải thích:

 LA nghĩa là bao la, ám chỉ sự rộng lớn (đông đúc) của vũ trụ (vũ trụ gồm Ba thành tố là Thiên, Địa, Nhân. Từ Ba (của con số 3) phiên thiết thành Bao La, hay nói ngược lại là Bao La thiết Ba (tức nói lướt “Bao La” = Ba), nên ta thường nói vũ trụ bao la, bầu trời bao la, chỉ không gian ba chiều. Còn Mặt phẳng (theo 2 trục Tung và Hoành) thì từ Mặt đã theo Dịch lý (nhất nguyên sinh nhị nguyên) mà tách đôi thành từ dính hai tiếng cùng chung “M” của từ gốc “Mặt” là từ Mênh-Mông làm hình dung từ cho danh từ Mặt, nên ta phải nói là “Mặt biển  Mênh Mông” hoặc “Mặt cánh đồng Mênh Mông”. Con cò đang bay là nó bay trong không gian ba chiều nên phải nói là “con cò bay lả bay la” như ca dao nói, mà không thể nói là “con cò bay mênh mông” (thành ngố tiếng Việt chứ không phải là thạo tiếng Việt).

PHỤNG là giống chim Phượng cũng rất đông đúc, là loài chim hiền, là totem của các tộc người Đông Nam Á chuyên về nông nghiệp. Không giống như các tộc phương Bắc chuyên về du mục có totem là chim diều hâu săn mồi (tiếng TQ gọi phái hiếu chiến là “ưng phái” tức phải diều hâu, gọi phái ôn hòa là “hạc phái” tức phái chim hiền).

HIỆP là đồng tâm hiệp lực giúp đỡ nhau (chữ HIỆP 協 gồm một chữ Tâm 忄và ba chữ Lực 力, ý nói đồng tâm (nhất tâm) thì “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, đông sức góp lại thì thành sức mạnh lớn).

Bốn từ LA PHỤNG HIỆP LONG nói lên sự kết nối vì: LA PHỤNG cũng là LA PHƯỢNG, nói lái thành Lương Phà tức cái phà hiền lành nối đôi bờ con sông. HIỆP LONG cũng là HỢP LONG, mà Hợp Long nghĩa là lắp ghép các nhịp cầu để nối đôi bờ con sông.

Hai chữ đầu và cuối là LA LONG, nói lái thành Lòng Lả, tức trái tim có lửa là nhiệt huyết của mỗi con người trong tập thể này.

Chữ HIỆP còn có thể hiểu ngầm thành chữ HIỆT (trong từ Hiệt Kiệt  黠杰 tức người ưu tú có nhiệt huyết) vì chữ nho có cho phép dùng từ cận âm thay cho từ cần viết (gọi là phép “giả tá” tức mượn chữ cận âm). Mà chữ HIỆT (黠)gồm chữ Hắc( 黑)chỉ chất xám tức trí tuệ và chữ Cát (吉) tức lòng tốt, có chất xám rồi nhưng còn phải kèm có  lòng tốt nữa thì mới HIỆP tác với nhau chân thành được. (Ví dụ về phép giả tá là mượn chữ cận âm thì NV đã sưu tầm được hai tư liệu là bài <Quan thánh đế giáng bút chân kinh> tại chùa Ông  ở Thủ Dầu Một, và bài <Văn tế Tướng công TS  Nguyễn Xuân Ôn khởi nghĩa Cẩn Vương> tại Nghệ An, trong đó đều đã dùng chữ Long 龍, nghĩa đen là con rồng, thay cho từ Lòng là tấm lòng)

Hai chữ giữa là PHỤNG HIỆP (nhiều địa phương, huyện, xã ở VN hay lấy tên này). Phản thiết tức nói lướt ngược thì là “Hiệp Phụng” = Hùng, là chỉ tộc Hùng của các Hùng Vương (Đúng qui tắc biến dấu thanh điệu: Hiệp + Phụng  = 0 + 0 = 1 = Hùng

PHỤNG HIỆP còn có thể viết giả tá là PHỤNG HIỆT, nói lái thì PHỤNG HIỆT thành Phiệt Hùng, nghĩa là nhà tài phiệt (財 閥) tên là Hùng (雄).

Ý nghĩa 2:

Các dân tộc Đông Nam Á (tộc La) hòa bình (chim Phượng)  hiệp lực hợp tác (Hiệp) thì ASEAN sẽ hóa rồng (Long).

Giải thích:

LA là phương La, tức phương quẻ Ly tượng Lửa trong Dịch học, Ly = Lửa = Lả = La = Tá = Hà 霞 = Hỏa 火, quẻ Ly màu đỏ (Xich 赤 )chỉ xứ nóng, chỉ vùng ĐNÁ, gần xích đạo, xưa gọi là đất Hồng hay Đào (lướt “Quẻ Ly” = Qủi, lại màu đỏ theo Dịch lý, nên xứ nóng gọi là xứ Xích Qủi (赤鬼) dân vùng này xưa gọi là tộc Đại La, là dân đàu tiên đã chế ra cái La bàn có kim chỉ hướng khi đi trên biển, gọi là cái La – Canh (hướng đuôi kim là hướng La ( La = Lả = Lửa = Ly của Quẻ Ly tượng lửa, xứ nóng); hướng mũi kim là hướng Canh (Lạnh = Canh = Căm Căm = Nặm = Nước = Nam = Khảm của Quẻ Khảm tượng Nước trong Dịch học, xứ lạnh). Tiếng Hán cổ đã dịch đúng nghĩa tên của “cái La-Canh” của người La thành  “cái Kim chỉ Nam” (mũi kim chỉ đúng hướng Khảm của Dịch lý tức hướng Nam = Nước = North, mà ngày nay hướng Nam ấy lại bị gọi là hướng Bắc ?).  Đại tộc La cũng là người từng dựng nên đô thành Đại La, là tiền thân của Thăng Long về sau. Người Canh tức người Kinh ở vùng á nhiệt đới là người làm ra giống lúa tẻ đầu tiên, mà cổ thư Hán ngữ gọi gạo tẻ là Canh Mễ(粳米) hay Kinh Mễ(粳米) và còn cho rằng “rượu Giao Chỉ là thứ rượu thơm trong tốt nhất để ngâm dược liệu Đông y, vì nó được chế bằng Canh Mễ và ủ bằng men làm bằng các thứ lá rừng và vỏ trấu”

PHỤNG là chim Phượng, tượng trưng cho hiền hòa.

Theo âm dương thì Âm = 0, Dương = 1, cho nên ta có:

LA = 1. PHỤNG = 0, HIỆP = 0, LONG = 1, nên bốn chữ:

               ( LA + PHỤNG) + (HIỆP + LONG) =

          =   ( 1   +      0       ) + ( 0      +     1     ) =

         =            1                 +           1              =   0,  Là một số Âm , tượng trưng chất xám.

Người Việt gọi xứ sở mình là Đất Nước (gồm đất liền và biển Đông). Cổ đại Biển Đông còn có tên là La Hải (biển của tộc ĐaỊ La), do vậy thấy rõ rành rành là Trung Quốc không hề có một tí gì gọi là “chủ quyền lịch sử” ở Biển Đông – La Hải!

Chú thích:

1/ Trong cuốn sách <Hải ngoại ký sự> của hòa thượng Thích Đại Sán được Chúa Nguyễn mời từ Quẩng Đông sang thỉnh giảng ở Đàng Trong có viết: " Thuyền đi vừa qua khỏi đảo Hải Nam là đến biển La Hải của nước Đại Việt"

2/ Xem lễ hội làng Triều Khúc (Hà Nội) thờ Đế Đại La là Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng (bài của Nguyễn Đức Tố Lưu)

 

Hoành phi nội dung BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

 

 

                        TẾ THƯƠNG SINH

          濟蒼生

Ý nghĩa 1: Cứu tế màu xanh cuộc sống

Ý nghĩa 2: Cứu tế muôn dân (chủ là chữ THƯƠNG ở giữa)

Giải thích:

TẾ () nghĩa là Cứu Tế (救濟)

THƯƠNG () nghĩa đen là màu xanh của bầu trời, như từ hay dùng là Thương Thiên (蒼天) chỉ bầu trời xanh, ám chỉ vũ trụ trong lành.

SINH () nghĩa là Sinh Mệnh (生命), chỉ kiếp sống muôn loài nói chung.

THƯƠNG SINH (蒼生) nghĩa đen là màu xanh cuộc sống nhưng đã được chuyển chú chỉ muôn dân. Như tiếng Việt xưa gọi bệnh viện là “Nhà Thương” tức nơi chữa bệnh cho muôn dân (không phân biệt đẳng cấp, giàu nghèo). Như bác sĩ Lý Văn Lượng (李文亮)của Vũ Hán đã nói: “Tôi chỉ vì muốn cứu cho Thương Sinh (蒼生) nên đã cảnh báo ngay lập tức sự thật khoa học là con vi rút này (Covid-19) lây nhiễm được từ người sang người !”.

TẾ ghép với THƯƠNG làm một thì như nói lướt “Tế Thương” = Tương (tức Tế Thương thiết Tương). Tương + Sinh là Tương Sinh(相生) nghĩa là Sống Cùng nhau. TẾ ghép với SINH làm một thì như nói lướt “Tế Sinh” = Tình (tức Tế Sinh thiết Tình). Tương Tình (相情 ) nghĩa là có Tình với Nhau gọi  là Tình Thương. TẾ THƯƠNG SINH có thêm hàm ý là: Sống cùng nhau phải bằng Tình thương, tức Sống có Tình (sống biết Thương nhau là Tế Sinh = Tình). Đúng như người xưa quan niệm muôn loài cùng sống chung trong một môi trường Xanh: Màu xanh của bầu trời thật là dễ Thương ()! Ngày nay xin đừng làm ô nhiễm mà gây hại làm chọc thủng bầu trời, phải bảo vệ sinh thái chung là môi trường Xanh!

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (như là khẩu hiệu 4 chữ nhắc nhở con người), thay khẩu hiệu ấy bằng 3 chữ nho TẾ THƯƠNG SINH ( là một hình thái khác của biểu hiện văn hóa), nhưng hình thái biểu hiện này có hàm ý súc tích hơn (tức độ nén thông tin nhiều hơn). Hoặc khẩu hiệu 4 chữ trên cũng có thể thay bằng chỉ 1 chữ nho là chữ TRẠCH 澤 (nghĩa đen là ơn Trời tức ơn bà mẹ thiên nhiên).

Chữ Trạch 澤 là lướt “Trong Sạch” = Trạch .  Chữ Trạch 澤 có cấu tạo Âm Dương cân bằng, ám chỉ hai tố mà mẹ thiên nhiên ban tặng miễn phí cho sự sống là Nước và Nắng (đều là Năng lượng, như cái Nôi nuôi dưỡng sự sống, đều là vần “N”) : Âm là  Nước (bộ Thủy  ), chỉ ý trong suốt không hề ô nhiễm;  Dương là Nắng, chỉ ý sạch không hề ô nhiễm (do lướt “Tứ 罒 Hạnh” = Tạnh, chỉ Nắng, 4 mùa đều có Nắng thì đó là Hạnh phúc, và lướt “Hạnh Tứ” = Hư, chỉ cái Năng lượng không sờ nắm được, Hư = Hổng = Không, cũng còn chỉ ý là không hề ô nhiễm).

Ngoài  nghĩa đen là trong sạch, chữ Trạch 澤 trong khi dùng còn được chuyển chú thành nhiều nghĩa khác :

-       Trạch (trong sạch) chuyển chú chỉ ơn Trời (sự ban ơn vô tư không vụ lợi).

-       Trạch (nước trong) chuyển chú chỉ ao, đầm.

-       Trạch (trong suốt) chuyển chú chỉ ý sáng láng trơn tru (như <Thuyết Văn Giải Tự > giải thích). <TVGT> còn hướng dẫn đọc chữ Trạch là Trượng 丈 伯 thiết Tra  (logic thì phải  là “Trong sạch như nước Lã” = Tra, “Trong Sạch” = Trạch = nhấn “Trạch Ạ!” = = “Trạch 澤 Dã 也 ! = Tra).

Một chữ Trạch 澤 mà đủ răn phương châm sống: Biết ơn bà mẹ thiên nhiên. Biết xử sự minh bạch như thành ngữ “trời quang mây (thì) Tạnh”. Biết sống tử tế như tục ngữ “đói cho Sạch, rách cho thơm”.

 

 

Phát triển của ngôn từ Việt

Ngôn từ Việt ban đầu là đa âm tiết và không có dấu thanh điệu. Nó đã đơn âm hóa bằng cách mỗi từ đa âm tiêt (của chính tiếng Việt hoặc của mượn từ tiếng ngoại lai) đều bị lược bỏ (rụng) đầu và đuôi còn lại một âm tiết lõi (gọi là Qui tắc Vo để vò rụng đầu và đuôi, chỉ “Trọi Còn” = Tròn là cái lõi giữa, “trọi còn” là nói đảo của “còn trơ trọi” mỗi cái lõi giữa, theo Qui tắc Lướt: “Trọi Còn” = 0+1 = 1 = Tròn, con số chỉ sự biến âm của dấu thanh điệu theo số học nhị phân). Thành đơn âm ( lợi thế là một thông tin bằng nhiều tiếng được nén thành còn một tiếng, tức có hiệu suất lớn trong chuyển tải thông tin). Cách nén thông tin của tiếng Việt còn thể hiện trong Qui tắc Lướt ( lướt hai tiếng thành một tiếng hoặc lướt cả câu bằng lướt tiếng đầu và tiếng đuôi của câu đó thành một tiếng). Đơn âm hóa xong rồi thì để có nhiều từ lại buộc phải xuất hiện thanh điệu, thành ra tiếng Việt có 6 dấu thanh điệu để phân biệt thành 6 nghĩa khác nhau của một âm vận. Các dấu thanh điệu chia theo Dịch lý thành hai nhóm Âm và Dương. Nhóm thanh điệu thuộc Âm ( Âm = 0, theo sô học nhị phân của công nghệ thông tin) là các dấu “Không”, “Ngã”, “Nặng”; Nhóm thanh điệu thuộc Dương (Dương = 1, theo số học nhị phân của công nghệ thông tin)) là các dấu “Sắc”, “Hỏi”, “Huyền”. Khi lướt hai tiếng thì dấu thanh điệu của hai tiếng đó như hai con số nhị phân cộng với nhau theo qui tắc số học nhị phân mà thành dấu thanh điệu của tiếng kết quả thứ ba. Mỗi từ đơn âm lại có thế tách đôi thành hai tiếng khác nhau bằng hai cách: (1) là phiên thiết thành hai tiếng sao cho khi lướt hai tiếng đó lại hoàn nguyên chính nó. Ví dụ Ba (chỉ ba chiều lập thể) phiên thiết thành Bao La, để khi lướt lại “Bao La” = Ba. Do vậy không gian ba chiều như bầu trời gọi là bầu trời bao la. (2) là tách thành hai tiếng (có chung phụ âm đầu hoặc chung vắng phụ âm đầu với tiếng gốc), dính nhau, không thể đảo ngược vị trí, gọi là từ dính (viết nên có gạch nối giữa chúng). Ví dụ Mặt (chỉ mặt phẳng có hai chiều là trục Tung và trục Hoành) đã nở ra từ dính là Mênh-Mông, do đó mà có từ biển rộng mênh mông hoặc đồng lúa rộng mênh mông để nói về cái Mặt phẳng đó.

 

 

Ví dụ về đơn âm hóa một từ đa âm tiết:

 

 

1/ Tiếng Nhật có từ bản địa “xacana” (chỉ con Cá), tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Ca thành từ đơn âm tiết là Cá (chỉ con cá), chuyển sang tiếng Thái Lào thành Pá (chỉ con cá). Hoặc tiếng Việt chiếm cái lõi giữa là Can thành từ đơn âm tiết là Cần = Cờn = Còng chỉ nơi cửa sông, bến cá như Cần Giờ, Cần Thơ, cửa Cờn (Nghệ An), chợ Còng (Thanh Hóa).

 

 

2/ Tiếng Ân Độ có từ bản địa “Palamitra” (chỉ cây Mít), tiếng Hán mượn bằng cách phiên âm thành “Puoluomi”, tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Mít. Rồi phát triển thêm: quả Mít như là một Mẹ ắt phải có nhiều Con bên trong nó. Do vậy từ Mít nở ra từ dính Múi-Món, rõ ràng trong quả Mít có nhiều Múi, mỗi Múi như là một “Mít Con” = Món (đó là chuyện có từ cổ đại). Những năm gần đây nông dân An Giang nhập giống mịt ngoại có trái tròn như trái banh, nên gọi nó là giống “Mít trái Tròn” = “Mít Tròn” = 1+1=0 = Mon, gọi thành mặt hàng là trái Mon.

Phát triển của ngôn từ Việt

Ngôn từ Việt ban đầu là đa âm tiết và không có dấu thanh điệu. Nó đã đơn âm hóa bằng cách mỗi từ đa âm tiêt (của chính tiếng Việt hoặc của mượn từ tiếng ngoại lai) đều bị lược bỏ (rụng) đầu và đuôi còn lại một âm tiết lõi (gọi là Qui tắc Vo để vò rụng đầu và đuôi, chỉ “Trọi Còn” = Tròn là cái lõi giữa, “trọi còn” là nói đảo của “còn trơ trọi” mỗi cái lõi giữa, theo Qui tắc Lướt: “Trọi Còn” = 0+1 = 1 = Tròn, con số chỉ sự biến âm của dấu thanh điệu theo số học nhị phân). Thành đơn âm ( lợi thế là một thông tin bằng nhiều tiếng được nén thành còn một tiếng, tức có hiệu suất lớn trong chuyển tải thông tin). Cách nén thông tin của tiếng Việt còn thể hiện trong Qui tắc Lướt ( lướt hai tiếng thành một tiếng hoặc lướt cả câu bằng lướt tiếng đầu và tiếng đuôi của câu đó thành một tiếng). Đơn âm hóa xong rồi thì để có nhiều từ lại buộc phải xuất hiện thanh điệu, thành ra tiếng Việt có 6 dấu thanh điệu để phân biệt thành 6 nghĩa khác nhau của một âm vận. Các dấu thanh điệu chia theo Dịch lý thành hai nhóm Âm và Dương. Nhóm thanh điệu thuộc Âm ( Âm = 0, theo sô học nhị phân của công nghệ thông tin) là các dấu “Không”, “Ngã”, “Nặng”; Nhóm thanh điệu thuộc Dương (Dương = 1, theo số học nhị phân của công nghệ thông tin)) là các dấu “Sắc”, “Hỏi”, “Huyền”. Khi lướt hai tiếng thì dấu thanh điệu của hai tiếng đó như hai con số nhị phân cộng với nhau theo qui tắc số học nhị phân mà thành dấu thanh điệu của tiếng kết quả thứ ba. Mỗi từ đơn âm lại có thế tách đôi thành hai tiếng khác nhau bằng hai cách: (1) là phiên thiết thành hai tiếng sao cho khi lướt hai tiếng đó lại hoàn nguyên chính nó. Ví dụ Ba (chỉ ba chiều lập thể) phiên thiết thành Bao La, để khi lướt lại “Bao La” = Ba. Do vậy không gian ba chiều như bầu trời gọi là bầu trời bao la. (2) là tách thành hai tiếng (có chung phụ âm đầu hoặc chung vắng phụ âm đầu với tiếng gốc), dính nhau, không thể đảo ngược vị trí, gọi là từ dính (viết nên có gạch nối giữa chúng). Ví dụ Mặt (chỉ mặt phẳng có hai chiều là trục Tung và trục Hoành) đã nở ra từ dính là Mênh-Mông, do đó mà có từ biển rộng mênh mông hoặc đồng lúa rộng mênh mông để nói về cái Mặt phẳng đó.

 

Ví dụ về đơn âm hóa một từ đa âm tiết:

 

1/ Tiếng Nhật có từ bản địa “xacana” (chỉ con Cá), tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Ca thành từ đơn âm tiết là Cá (chỉ con cá), chuyển sang tiếng Thái Lào thành Pá (chỉ con cá). Hoặc tiếng Việt chiếm cái lõi giữa là Can thành từ đơn âm tiết là Cần = Cờn = Còng chỉ nơi cửa sông, bến cá như Cần Giờ, Cần Thơ, cửa Cờn (Nghệ An), chợ Còng (Thanh Hóa).

 

2/ Tiếng Ân Độ có từ bản địa “Palamitra” (chỉ cây Mít), tiếng Hán mượn bằng cách phiên âm thành “Puoluomi”, tiếng Việt chỉ cần đơn âm hóa bằng chiếm cái lõi giữa là Mít. Rồi phát triển thêm: quả Mít như là một Mẹ ắt phải có nhiều Con bên trong nó. Do vậy từ Mít nở ra từ dính Múi-Món, rõ ràng trong quả Mít có nhiều Múi, mỗi Múi như là một “Mít Con” = Món (đó là chuyện có từ cổ đại). Những năm gần đây nông dân An Giang nhập giống mịt ngoại có trái tròn như trái banh, nên gọi nó là giống “Mít trái Tròn” = “Mít Tròn” = 1+1=0 = Mon, gọi thành mặt hàng là trái Mon.

 

                  Chống Covid càng ơn Y Dược

                  Ngồi ngẫm sâu minh triết từng lời

                     Hiểu thêm cái lý xưa vời

         Tiên nhân từng đã rạng ngời phương Đông

 

 

 

 

 

 

Bốn chữ ÂN TỨ NINH GIA  thấy có treo trong  nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh Bác Hồ ở làng Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An

1 (sưu tầm)

                                      ÂN TỨ NINH GIA

                             恩賜寧家 

 Dịch nghĩa:             Sống chung giữ vững nếp nhà  

                              Ban ơn nhau trước, sau là biết ơn.

Chú thích: Trong một căn nhà thì các bộ phận đều là ban ơn cho nhau và biết ơn nhau nên cái khung nhà giữ được yên ổn, chắc chắn. Trong một gia đình (hay làng, nước) mỗi thành viên đều ban ơn cho nhau và biết ơn nhau thì gia đình (hay làng xóm, quốc gia) sẽ vững bền.

Giảng nghĩa:

 Sống thuận thiên theo Qui Luật Vũ Trụ (chữ ÂN ). Ân tức Ân Trạch恩澤 (Ơn Trời), Trời thì luôn luôn Trong và Sạch, lướt “Trong Sạch” = Trạch , Trong là trong suốt không ô nhiễm như Nước ( ), Sạch là sạch không ô nhiễm như Nắng ( Nắng biểu ý bằng từ Tạnh, do lướt xuôi “Tư Hạnh = Tạnh. Nắng là cái Năng lượng vô hình biểu ý bằng từ Hư, do lướt ngược “Hạnh”= Hư, tức hư không đồng nghĩa vô hình. Tất cả những ý tứ là thông tin này đều được nén trong chữ vuông Trạch, là một trong những “vuông Chứa Nho nhỏ” = “vuông Chữ Nho nhỏ” mà gọi Vo cho rụng đầu (“vuông”) và rụng đuôi (“nhỏ”) còn cái lõi giữa là (“Chữ Nho”) nên chữ vuông còn gọi là chữ nho. Vũ Trụ ban cho (chữ TỨ) sự an lành (chữ NINH) đến mọi Nước và mọi Người (chữ GIA).

 Chú giải:

 Nghĩa đen của câu Ân Tứ Ninh Gia là: sự ban ơn và biết ơn (chữ Ân) của các bộ phận cột, kèo, rui, mè, dứng, vách giằng néo cho nhau (chữ Tứ ) làm nên sự vững chãi (chữ Ninh) của cái nhà (chữ Gia). Ngụ ý là những người trong một nhà hay một quốc gia cũng phải như vậy, ban ơn và biết ơn với nhau. Rộng ra thì là ân trạch của Vũ Trụ cho sự sống, sống là phải biết ơn Vũ Trụ. Vũ Trụ là cái NÔI lớn của sự sống, là cái ổ (chữ Ô) gồm tố âm (chữ N, tức Negative) và tố dương (chữ I, tức Innegative), là cái Chứa Nhiều = Chữ Nhiều = Trữ Nhiều lắm = TựNhan nhản = Tự Nhiên [ Hệ đếm ngũ phân của tiếng Khơme: Muôi (1) –Tê (2) – Bây (3) – Buôn (4) – Prăm (5), đến 5 là nhiều nhất, rồi quay vòng lại Prăm Muôi (6). Do vậy mà Prăm = Năm (tiếng Việt) = Lắm (tiếng Việt) = Rắm (tiếng Việt: rối rắm nghĩa là rối nhiều), Rắm = Rán (tiếng Hoa) = Nhan nhản = Nhiên = Nhiêu = Nhiều (tiếng Việt)]. Sống theo Tự Nhiên là cái Đạo, tức cái “ Đi  + Đầu = Đạo (lướt “Đi Đầu” = Đạo) của loài người. Sống theo Tự Nhiên, chết trả về với Tự Nhiên gọi là Tiên (Tự Nhiên thiết Tiên, tức lướt “TựNhiên ” = Tiên). Hán ngữ dùng chữ Tự Nhiên đọc là Zi Ran , dùng chữ Tiên đọc là Xian . Nhưng Zi Ran thiết Zan, trật, không thành Xian. Tiên là mục đích của Đạo, mục đích của Cụ Lâu = Cụ Lão = Tử Lão   à Lão Tử (chánh quả đắc Đạo thành Tiên). Không ai biết Cụ Lâu sống thời nào, <Đạo đức Kinh> của cụ là do người đời sau chép lại, chỉ biết rằng Đạo giáo có trước Phật giáo. < Đạo đức Kinh > nôm na là: Đi bằng Đầu (chữ Đạo ) Đầy ắp (chữ Đức ) của Con người (chữ Kinh , gồm Đầu + Mình + Túc , “Túc Nhiều” = Tiểu), tức hành động bằng cái đầu có tư duy bao la của con người, cái mà thời nay gọi là “kinh tế tri thức”. Cổ đại chữ Dịch Kinh 易京hay Đạo Đức Kinh道德京đều viết bằng chữ Kinh này (nguồn: theo đọc trên mạng của TQ, “Dịch Kinh易京” phải hiểu theo cú pháp Việt đề trước thuyết sau là “thuyết Biến đổi (Dịch) của tác giả là loài Người (Kinh ). Chữ Đức có nghĩa là đầy ắp và lan tỏa như giọt nước (ám chỉ cái đồ hình âm dương), như một giọt nước mưa rớt xuống đất nó cũng lan tỏa đi ngay ti tỉ phương, Nước = Nác = Đác = Đức, “Đầy Ức” = Đức, chữ Ức nghĩa là đầy hương thơm của rượu (thơm nức, mùi sực nức), thơm như thế nên chủ một nước cũng gọi là Đức (như Đức Ngài), chủ một giáo lý cũng gọi là Đức (như Đức Phật) dù không “Xức” nước hoa Sài Gòn (xoa đầy thơm tức lướt “Xoa đầy Ức ” = Xức). Biểu ý của chữ Đức một mình nó (chữ Nhất ) tâm nguyện (chữ Tâm ) đi (chữ Hành) mười phương (chữ Thập ) bốn biển (chữ Tứ ) nghĩa là tự nó lan tỏa “hữu xạ tự nhiên hương” như Phật giáo lan tỏa. Lâu về phía quá khứ thì càng xưa càng lâu hơn, “Lâu Hơn” = Luôn. Lâu về phía tương lai thì càng tới lâu càng muộn, “Lâu Muộn” = Luôn. Còn Đạo thì Luôn Luôn tồn tại ở cả ba thì quá khứ, hiện tại, tương lai. Nhưng hiện tại chỉ như một khoảnh khắc của lịch sử cho nên chỉ có tồn tại (vấn đề tồn tại) mà không cần chữ Luôn (khác với vấn đề Luôn Luôn tồn tại, là vấn đề đó kéo dài sự tồn tại suốt cả ba thì). Ví dụ nói: Hiện nay tôi Thường đi bộ và cả đời tôi là Luôn Luôn đi bộ. Đạo  là cái lý luận luôn luôn tồn tại. Chả thế mà đến tận bây giờ thế giới vẫn phải lo “đối phó với biến đổi khí hậu” là cái hậu quả do loài người gây ra, mà trách nhiệm đầu tiên là ở người Lãnh Đạo. Lãnh là “Lấy sạch sành Sanh” = Lãnh, như Lãnh lương vậy, là không bỏ sót một đồng nào, sau đó mới chi gì thì chi. Hán ngữ dùng chữ Lão Lão chỉ ý Luôn Luôn, nhưng chỉ có ý nghĩa cho quá khứ: Ngã lão thuyết 我老說 (tôi đã luôn nói ), Ngã thuyết trước 我說著 (tôi đang nói), Ngã tương thuyết 我將說 (tôi sẽ nói).

 Chữ Ninh nghĩa là an lành. An lành như Con nằm trong Nôi. “Nôi của Mình” = Ninh , đọc từ trên xuống là: Mái ( ) Ấm ( ) Đựng () Người (). Rõ ràng là người Việt đã đặt ra cái chữ Nho gọi là Ninh này, gồm đủ các bộ phận như kê trên, cả tiếng lẫn biểu ý. Cái gọi là “Lục thư tá âm” chỉ là cách gọi về sau nhà Tần thừa kế chữ Nho. Tần Thủy Hoàng phải “đốt sách, chôn nhà nho” để bắt gọi chữ Nho là Hán tự một cách triệt để. “Nôi của Con” = (lướt) “Nôi của Kinh” = Ninh. Đó là cái tiếng được tạo nên đọc là “Ninh”. Con người là Kinh , đẻ ra con người tức lướt “Đẻ ra Kinh= Đinh , nên từ Đinh chỉ con người, không phân biệt giới tính. Mỗi con người muốn an lành thì phải có được một Mái (chữ Miên) Ấm (chữ Tâm ; Tâm thuộc Tá = Lả = Hỏa , trong khi Thận thuộc Nậm = Thâm = Thủy , theo đông y). Mái ấm ấy là cái “Ổ Đựng” = =Ứng (đáp ứng nhu cầu) Ứng = Hứng =  Nưng = “Nưng Tôi” = Nôi của con người, là cái “Nôi Hứng” = Nưng, để “Nưng cái nhỏ Xíu” = =Niu, nên Nôi là cái để Nưng Niu con người. Cái ổ đựng gọi là Nôi ấy hình dáng như cái Máng = Mủng = Minh (chúa Giê Su sinh ra trong máng cỏ). Chữ Ninh là chữ nho Việt, hội ý của nó là: Mái Ấm Đựng Người (về nghĩa) và là “Nôi đựng Kinh” = Ninh (về thanh). Cái yên lành như nằm trong nôi gọi là “ninh”.

 Chữ Ân có gốc ở từ Ăn. Ăn = Ơn = Ân. “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Ăn là ban ơn cho cái dạ dày đang réo kêu đói, nhưng Ăn lại là mang ơn cái thực phẩm và người làm ra nó. Nhớ ghi là làm thành vết Hằn, Hằn = Ăn = Ấn = In = Kin = Khin khít = Khin = Khảm vào trong tâm, gọi là Tâm Khảm hay “Tâm In” = Tin. Nhớ cái gì là do Tin vào cái ấy. Biết ơn như cái dấu Ấn ở trong lòng. Người có Nhân Tâm thì mới biết ơn, nên chữ Ân viết biểu ý là Nhân + Tâm. Nhân là người, là Nhân Đạo人道; Nhân là Nhân Nghĩa 仁義; Nhân cũng là Nguyên Nhân, là cái Lõi = Lý. Nhân các loại hột có loại nhân ăn được, có loại nhân ăn độc chết người, bởi vậy phải biết phân biệt cái nguyên nhân . Bởi vậy chữ Ân = Nhân + Tâm  khuyên người ta phải tỉnh táo để mà nhận cái ban ơn là vô tư hay là dụ dỗ “củ cà rốt”, kẻo mang ơn mắc lỡm cảnh “theo voi hít bã mía”. Đương nhiên nếu ăn phải cái nhân độc mà chưa kịp chết thì cũng biết ơn cái được rút kinh nghiệm “miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời”. Nhớ = Nhiễm (nhiễm hơi là nhớ hơi, nhiễm mùi là nhớ mùi). Nhớ = Nhiễm = Niệm . Nhưng “Niệm cái cú ngộ độc do Ăn” = Năn, nên mới phải Ăn Năn, Hối Hận với sai lầm đã mắc phải.

 Chữ Tứ là “Ta cho người Chứ!” = Tứ , chữ Tứ có bộ thủ “Báu của Tôi” = Bối , cho người thì cho cái báu. Vì Bối là của quí nên chữ Bối (hình tượng nó là cái Bòi, nói lướt “Bòi Tôi” = Bối) được chuyển chú thành từ chỉ chung các loài nhuyễn thể, là thức ăn có chất đạm chủ yếu quí nhất của người nguyên thủy, nên mới gọi là “Báu của Tôi” = Bối , thành chữ Nho là Bảo Bối 寶貝. (Của quí nhất là cái dương thực khí để gieo giống, nên nói lướt “Bòi Tau” = =Báu, “Bòi Tao” = Bảo). Vỏ Bối vứt quanh đống lửa , bị nung nóng , dội nước cho nguội ai ngờ nó nhuyễn ra thành “Vữa của Bối” = Vôi, sau biết dùng vỏ bối hoặc dùng đá nung vôi, rồi mới biết ăn trầu. Chữ Tứ là động từ người cho (lướt nhấn “Ta cho người Chứ!” = =Tứ), đó là cho ngang hàng. Còn trời cho thì là cho từ trên xuống, tức trời buông rót xuống mà người không biết. Buông Rót viết bằng chữ “Phóng Chú ” = Phú (trời cho thì trời cũng nói là cho cái “Báu của Tôi” = Bối, nên chữ Phú cũng có bộ Bối, cái cho của Trời là cái Trời bỏ vội, diễn ra rất nhanh trong khoảnh khắc, ví dụ sực nảy ra sáng kiến gì, đó là do Trời phú, nên chữ Phúđã biểu ý đúng là: “Bối ”= Bỏ và “Võ Bối” = Vội), mới có từ  gọi là Trời Phú, trời phú cho anh ta cái trí thông minh, trời phú cho chị ta cái sắc đẹp. Quan tự coi mình quyền thế như trời nên quan cũng chiếm dụng động từ Phúvề mình. Như tù cải tạo Hoàn Lương được tha thì quan ngục tuyên: “Phú cho con mẹ Hàng Lươn. Được tha ra khỏi án đường khổ sai!”.

Chữ Gia không đồng nghĩa với từ Nhà. Nhà chỉ là cái vỏ đựng người, chỉ vật thể kiến trúc. Cái âm chính của Nhà là “A” có trong các từ chỉ nhà của nhiều ngôn ngữ, vì phát âm mở của “A” nó nói lên sự thoải mái, tự do khi mình ở nhà mình, A = An, “An cư lạc nghiệp”, “Ta về ta tắm ao ta”, “Ao Ta” = A. A = Ao = Áng = Ang, đều là tên những cái đựng, Áng viết bằng chữ Đàng. Nhà tiếng Indonexia là Tangga, tức  Đàng Gia堂家hay Gia Đàng家堂của tiếng Việt. Nhà tiếng Hán gọi “Jia” là do dùng chữ Gia của Việt nho, tiếng Pháp là Ga (nhà ga), tiếng Nga cũng bắt đầu là âm tiết Ga -, kể cả từ Nhà Nước là Gaxudarstvo. Từ Nhà và từ Gia của tiếng Việt nếu đồng nghĩa như Từ Điển Tiếng Việt và Từ Điển Hán Việt giải thích thì viết Nhà Nước =  Gia Quốc = Nhà Quốc = Gia Nước chắc là không sai ngữ pháp (?). từ Nhà chỉ giúp hình dung được cái vỏ, bởi gốc của từ Nhà chính là từ Vỏ như logic mềm hóa phát âm: Vỏ (như vỏ con ốc, nên chữ Ốc để chỉ cái nhà, tiếng Việt Đông cũng đọc là “ốc”), Vỏ = Giỏ (giỏ đựng trái cây) = Da (bộ da đựng cơ thể) = Nhà, phát âm của giọng Hà Nội là mềm mại chải chuốt nhất (“Nghe em giọng Bắc êm êm. Bà con hàng xóm đến xem chật Nhà. “Răng chưa sang nhởi Nhà choa? Bà o đã nhốt con ga trong truồng” – thơ Nguyễn Bùi Vợi), vì Nhà là cái Vỏ nên “Nhà Nước”  thành ra Vỏ đựng Nước, “Vỏ Chứa” = Vựa, vựa đựng nước để bán . từ Gia mới giúp hình dung được cái quan hệ liên kết, vì nguồn gốc của Gia là từ Giằng, mà “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp Nhà là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Nhà. Gia Đàng là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Đàng (Tangga). Nhưng Gia Đình là nói Mối quan hệ của nhiều người ruột thịt. Vì “bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt” mà người ta đã hắt hủi tiếng Việt hàn lâm, ví dụ từ Quốc Gia, ra khỏi tiếng Việt để thay bằng từ Nhà Nước, nửa thế kỷ rồi, bây giờ lại quay lại có Đại học “Quốc Gia” Hà Nội (?). Gia là chỉ quan hệ của những người ruột thịt cùng sống chung dưới một mái Nhà, như chữ Gia biểu ý: Mái nhà (bộ thủ Miên) + Thịt = lướt nhấn “Thịt Chi !” = Thỉ (bộ thủ Thỉ), bộ Miên () đại diện cho toàn bộ cấu trúc vỏ, bộ Thỉ () đại diện cho sự sống trong cái vỏ đó, đó là dương âm, cứng mềm tạo nên cái “quan hệ tương tác giữa cứng với nhau, giữa mềm với nhau và giữa cứng với mềm”, gọi là Gia. Quan hệ ấy là sự Giằng níu chặt chẽ giữa các bộ phận cấu trúc cái nhà với nhau, giữa những người sống trong ngôi nhà với nhau và giữa người và vật dụng với nhau, Giằng = Giường = Trường, là một môi trường sinh thái, nên từ Giằng biểu thị quan hệ chặt chẽ ấy mới nhấn lướt là “Giằng Ạ!” = Gia. Dùng từ Quốc Gia thì hình dung được xã hội, chế độ (tức các mối quan hệ trong một nước), còn dùng từ Nhà Nước thì không hình dung được quan hệ liên kết ở trong cái “Nhà” của “Nước” ấy. Nhân tiện, giải thích thêm: chữ Quốc không đồng nghĩa với từ Nước. Chữ Quốc biểu ý chỉ vùng Đất (vuông ) trong đó có các vùng nhỏ (vuông con    ) +  con người (kẻ )  +  nền sản xuất (qua ), như Thái Quốc 泰國 là Thái Land. Tiếng Việt gọi Đất Nước VN, tức gồm Đất liền và Biển Đông ( lãnh Thổ và lãnh Hải). Chữ Hải mới là chữ được chuyển chú thay cho từ Nước, đồng bào Hải nội là đồng bào ở trong Nước, đồng bào Hải ngoại là đồng bảo ở Nước ngoài. Biển Đông chữ nho viết là La Hải 羅海 (biển của tộc Đại La. La = Lả = Lửa, tức của Viêm Bang, La = phương Quẻ Ly tượng Lửa của Dịch học), Biển Đông còn viết là Nam Hải 南海 (biển của người Nam, người Nam là người Canh tức người Kinh), ở đầu Lạnh của cái “Kim chỉ Nam” của cái La – Canh (cái la bàn chỉ hướng). Lạnh = Canh = Căm Căm = Nặm (tiếng Lào) = Nậm (tiếng Tày) = Nước = North = Nam (tiếng Thái Lan) = Khảm = phương Quẻ Khảm tượng Nước của Dịch học). Chữ Nam gồm vòng ngoài là bộ Cung, ôm lấy chữ Hạnh, đọc là Cung Hạnh thiết Canh, chỉ người Canh (Kinh) ở hướng Canh. Ngược lại , hướng La là hướng Nóng = Nực = Bức = Bục = Sục = South. Xưa đọc chữ Bức là Bạc Mực thiết Bức (<Thuyết Văn Giai Tự說文解字>). Phương hướng ngày nay đã bị đổi ngược tên gọi, chưa rõ vì lý do gì (?)

Giằng níu nở ra các từ dính Dập-Dìu (quan hệ sôi động), Dắc-Díu (quan hệ lớn bé, già trẻ), Dan-Díu (quan hệ tình dục), Dan = Gian = =Dâm. Cái quan hệ là Giằng = Gia ấy nhiều tầng nhiều lớp (tam đại , tứ đại đồng đường), gọi là “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp là quan hệ ruột thịt người với người trong một cái Nhà, gọi là Dớp Nhà. Quan hệ tức là hoàn cảnh, Dớp Nhà còn gọi là hoàn cảnh Nhà. Lướt “Dớp Nhà” = Gia, Gia là cái quan hệ, Hán ngữ gọi là Gia Cảnh. Gia là các mối quan hệ ruột thịt, nếu là của nhiều người tức nhiều Đinh, mà nhiều Đinh là “Đinh Nhiều” = 0 + 1 = 1 = Đình (lướt lấy dấu) hay lướt từ lặp “Đinh Đinh” = 0 + 0 = 1 = Đình, thì gọi là Gia Đình. (không phải theo chữ Gia là cái nhà, Đình là cái đình, Gia Đình là cái nhà và cái đình ? ) Gia Đình là mối quan hệ nhiều người ruột thịt. Xây dựng gia đình là xây dựng quan hệ nhiều người nối ruột, không phải là xây dựng cái nhà và cái đình. Lướt “Gia Đình” = =Dinh, Dinh là mối quan hệ nhiều người thân, nếu thêm cho nó cái vỏ kiến trúc tương đương cái nhà thì phải gọi là Dinh Cơ, Dinh Cư, Dinh Thự, Dinh Lũy. Lí ngựa ô:  “Anh đưa nàng về Dinh” nghĩa là anh đưa nàng về với các mối quan hệ phía bên anh, dù cái Nhà, cái Cơ, cái Thự của anh có là túp lều cũng vẫn sướng. Truyện Kiều: “Dớp Nhà nhờ lượng người thương daám nài” nghĩa là Các mối quan hệ rắc rối éo le (hoàn cảnh)  - Dớp – trong ngôi nhà này – Nhà – nhờ người thương xót mà giải quyết cho, không dám nói dài. “Nói Dài” = Nài, “Nài Chi!” = Nỉ, Nài Nỉ là nói dài nhằm xin xỏ thuyết phục. Từ Daám được nói dài như thế để thành nghĩa ngược lại là Không Dám (như gạch dương thì dài mà gạch âm thì ngắn trong Quẻ Dịch). Trẻ con nói: “Tao thách mày đánh tao đấy, daám!” có nghĩa là  “Tao thách mày đánh tao đấy, hổng dám đâu !”. Lướt “Dớp Nhà” = Gia, nhưng nếu chỉ dùng một chữ Gia thì vẫn ý đó (các mối quan hệ -hoàn cảnh) nhưng không cảm thấy kể lể chi li của cái giọng đang nài nỉ thuyết phục người nghe, nên phải dùng hai tiếng là Dớp Nhà cho nó dài hơn.

2 (sưu tầm)

                              德流光

                                     ĐỨC LƯU QUANG

Đức (ĐỨC) là dòng chảy (LƯU) xuyên suốt các thế hệ đem lại sáng láng văn minh (QUANG) cho con người.

(Vì là bức hoành phi nên đọc ngược lại vẫn cho ý nghĩa đẹp: Có sáng trí (QUANG) thì mới sinh ra (LƯU) có đức (ĐỨC), nếu vô học ngu tối thì cũng không có đức).

3 (sưu tầm)

                           藥可通神先後聖

                 DƯỢC KHẢ THÔNG THẦN TIÊN HẬU THÁNH

Thầy thuốc mà thông hiểu dược như thần thì trước sau đều giỏi như thánh.

(Cũng hàm ý nữa: Thuốc mà có thể thông đến tận thần kinh thì trước sau gì cũng có công hiệu)

4 (sưu tầm)

                                       四海兄弟

                                      TỨ HẢI HUYNH ĐỆ

Bốn biển năm châu đều là anh em

 

5 (sưu tầm)

醫國有名存古錄

Y QUỖC HỮU DANH TỒN CỔ LỤC

Nước giỏi nghề y này đã nổi tiếng từ xưa, cổ thư từng ghi nhận vẫn đang còn.

仁能及物古今師

NHÂN NĂNG CẬP VẬT CỔ KIM SƯ

Thầy thuốc xưa nay vẫn lấy lòng nhân đạo mà quán xét sự vật.

                           醫國有名存古錄

       仁能及物古今師              6 (sưu tầm)

醫德刻心聲神藥

Y ĐỨC KHĂC TÂM THANH THẦN DƯỢC

Lòng luôn luôn có y đức thì mới làm được nổi tiếng thuốc tốt của mình

同人致敬表心丹

ĐỒNG NHÂN CHÍ KÍNH BIỂU TÂM ĐAN

Hết lòng kính trọng bệnh nhân cũng như kính trọng mọi người  là thể hiện viên thuốc của mình chính là trái tim của mình.

                                  醫德刻心聲神藥                  

         同人致敬表心丹

7 (sưu tầm)

奎斗精英騰北地

KHUÊ ĐẨU TINH ANH ĐẰNG BẮC ĐỊA

Thông minh sáng suốt như sao khuê sao đẩu làm xôn xao cả đất Bắc

聖師妙藥振南邦

THÁNH SƯ DIỆU DƯỢC CHẤN NAM BANG

Thầy giỏi, thuốc tốt làm sôi động cả nước Nam.

                             奎斗精英騰北地

       聖師妙藥振南邦

8 (tự viết)

醫德恒心聲神藥

Y ĐỨC HẰNG TÂM THANH THẦN DƯỢC

Có đạo đức ngành y luôn luôn trong tâm thì làm được thuốc nổi danh như thần.

懶翁濟世盛精華

LẪN ÔNG TẾ THẾ THỊNH TINH HOA

Lãn Ông cứu giúp người đời bằng đầy ắp trí tuệ

(Cũng hàm ý nữa: có học được tư cách như của Lãn Ông thì mới trau dồi được tài năng cho chính mình)

      醫德恒心聲神藥

      懶翁濟世盛精華

9 (sưu tầm)

武烈炳颩黎莫際

VŨ LIỆT BÍNH ĐIÊU LÊ MẠC TẾ

Công lao chiến trận còn khắc rõ trong thời Lê – Mạc.

英聲赫濯水山間

ANH THANH HÁCH  TRẠC THỦY SƠN GIAN

Tiếng tăm anh tài còn hiển hách lan tỏa giữa núi sông

(Câu đối này có lẽ nói về hai giai đoạn cuộc đời Hải Thượng Lãn Ông, thủa đầu là tài về võ, thủa sau là tài về làm thuốc y trị).

                       武烈炳颩黎莫際

       英聲赫濯水山間

 

10 (sưu tầm)

                                        培慈樹德

                                      BỒI TỪ THỤ ĐỨC

Bồi đắp nhân từ vun trồng đức độ  (Vì là hoành phi nên đọc ngược lại vẫn là ý đẹp: Đức như cây lớn mãi nhân giống rộng ra mọi miền, hiền từ cứ bồi đắp mãi càng bồi càng to lớn).

11 (sưu tầm)

五福臨門

NGŨ PHÚC LÂM MÔN

Nhiều phúc đến nhà

(Câu này có xuất xứ từ TQ, ở VN ngày xưa không có câu này, ngày nay HN mua của TQ sản xuất bằng giấy đỏ về dán cửa, ngồi lười mà mơ phúc đến. Câu này không phải là viết theo kiểu hoành phi, vì đọc ngược lại thì không ra ý gì, mà nói lái thì lại càng phạm, không đẹp, Ngũ Phúc nói lái là Ngục Phủ, Lâm Môn nói lái là Lộn Mầm. Mà thiết cả câu thì “Ngũ… Môn” thiết Ngôn, “Môn… Ngũ” thiết Mù, ngôn mù hay mù ngôn đều không đẹp . Vậy mà các trọc phú  ở HN khi khánh thành nhà mới là nhà nào cũng mua câu này của Tàu về dán cửa. Bởi vậy câu này nên bỏ đi, không nên dùng treo trong bảo tàng hay dán cửa nhà ở).

Nều muốn treo câu hoành phi ý đẹp và hợp thì nên treo câu của Việt nho dưới đây

12 (sưu tầm)

                                    天地君親師

                            THIÊN ĐỊA QUÂN THÂN SƯ

Câu này trong Nam còn thấy nhiều gia đình thường treo, kể cả trong các hội quán của đồng bào Hoa cũng có treo, ngoài Bắc không còn thấy vì bị đốt hết hồi CCRĐ rồi, có lẽ do hiểu chữ Quân là vua tức phong kiến, thực ra Con = Cán = Quân, con bài cũng là quân bài, con làm ở bộ phận riêng gọi là cán bộ, xưng “Quân” cũng là xưng con.

Ý nghĩa bức hoành phi này là nhắc nhở làm bất cứ nghề gì cũng phải tôn trọng Âm Dương Ngũ Hành, cũng như tôn trọng Năm vị là: tôn trọng Trời (THIÊN), tôn trọng Đất (ĐỊA), tôn trọng Mình (QUÂN), tôn trọng Dân (THÂN), tôn trọng Thầy (SƯ). Nếu dựng đứng bức hoành phi thì đứng giữa là Mình (tức nhà DN là QUÂN) nhìn lên THIÊN là biết tôn trọng pháp luật nhà nước, nhìn lên ĐỊA là biết bảo vệ môi trường và ủng hộ nhân dân địa phương nơi mình có nhà máy, nhìn xuống thấy THÂN là biết coi người làm như thân nhân của mình, nhìn xuống thấy Sư là biết chức trách mình phải như thầy giáo dục kèm cặp nhân viên của mình. Hoành phi này đọc ngược thì là Thầy thuốc (SƯ) thương kính (THÂN) con dân (QUÂN, “Con Dân” thiết Quân) bởi thầy thuốc có lòng nhân từ mênh mông như mặt đất (ĐỊA) và kiến thức bao la như bầu trời (THIÊN). Hoành phi hay câu đối thường dùng từ theo lối ước lệ (mượn từ qui ước để nói lên một ví dụ cụ thể. Bởi vậy nó hàm nhiều nghĩa. Thuyết minh  phải dịch rõ cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng hay ẩn ý. Đây là đặc điểm của chữ vuông của người Việt chủ nhân của nền văn minh Trung Hoa thời cổ đại (nén nhiều thông tin vào một vuông qui ước nhỏ xíu) gọi là “vuông Trữ Nho nhỏ” tức “vuông Chữ Nho nhỏ”, nói tắt bằng vo bỏ đầu (“vuông”) bỏ đuôi (“nhỏ”) đi, còn lấy lõi giữa là “Chữ Nho”. Ví dụ người Nhật xưng ngôi một là “wa-Ta-xi” thì Việt chỉ xưng là “Ta”, Nhật gọi  “xa-Ka-na” thì Việt gọi là Cá (Lào, Thái gọi là Pá), v.v. vô cùng nhiều, đó là ngôn ngữ của Đại Tộc Việt có xuất xứ ĐNÁ cổ đại, trở thành ngôn ngữ Bách Việt mà về sau là các nước Ngô, Sở, Việt hơn 1000 năm trước công nguyên, đều toàn là dân Bách Việt, từng làm chủ 18 tỉnh thuộc TQ ngày nay.

13 (sưu tầm)

                                       東壁圖書

                                  ĐÔNG BÍCH ĐỒ THƯ

Chữ viết trên tranh ở bức tường phía đông  (Ẩn ý là nền văn minh phương Đông đồ sộ như bức tường, ai cũng thấy rõ, cả những ký hiệu và cả văn tự)

14 (sưu tầm)

先尋聖藥

TIÊN TẦM THÁNH DƯỢC

Trước tiên phải nghiên cứu tìm tòi cho ra thuốc tốt (rồi mới có thể nói đến chữa được bệnh)

欲惠生民

DỤC HUỆ SINH DÂN

Ham muốn với lòng tốt đem lại sự sống cho con người

                                    先尋聖藥

         欲惠生民

15 (sưu tầm)

一方切宜辨

Y PHƯƠNG THIẾT NGHI BIỆN

Phác đồ điều trị cần thiết phải phản biện kỹ càng

藥性須要詳

DƯỢC TÍNH TU YẾU TƯỜNG

Dược tính phải được hiểu rõ ràng

                                     一方切宜辨

          藥性須要詳          16 (sưu tầm)

和氣一家樂

HÒA KHÍ NHẤT GIA LẠC

Mọi người phải chan hòa hợp tác thì đó là điều sung sướng nhất

德重人壽長

ĐỨC TRỌNG NHÂN THỌ TRƯỜNG

Người biết trọng đức là người sẽ sống lâu

                                和氣一家樂

        德重人壽長

17 (sưu tầm)

萬事水流水

VẠN SỰ THỦY LƯU THỦY

Mọi sự đều làm trôi chảy  như nước  (làm ơn không cần đợi báo đáp)

百年心語心

BÁCH NIÊN TÂM NGỮ TÂM

Lòng luôn tự nhủ lòng (luôn luôn sống thực với chính mình )

                                    萬事水流水

          百年心語心

18 (sưu tầm)   

救病如救火

CỨU BỆNH NHƯ CỨU HỎA

Cứu người bệnh cũng gấp như cứu hỏa tai

用藥比用兵

DỤNG DƯỢC TỶ DỤNG BINH

Dùng thuốc cũng phải khéo như dùng lính xung trận

                                   救病如救火

         用藥比用兵

19 (sưu tầm)

                                         止仰山

                                  CHỈ NGƯỠNG SƠN

Đứng im mà ngắm xem núi lớn như thế nào (Nhắc nhở: Đừng có mơ tưởng cao xa, hãy làm gấp những việc cần làm ngay)

20 (sưu tầm)

           欲惠生民

                                   DỤC HUỆ SINH DÂN

Lòng tốt ham muốn đem lại sự sống cho con người

21 (sưu tầm)                    先找聖藥

                               TIÊN TRẢO THÁNH DƯỢC

   Trước tiên phải tìm được thuốc tốt

 

 

22 (sưu tầm)

醫方失治責在庸誤緩遲

Y PHUONG THẤT TRỊ TRÁCH TẠI DUNG NGỘ HOÃN TRỆ

Phác đồ điều trị mà không trị nổi bệnh là bởi tại do dự, sai lầm, lừng khừng, chậm trễ

藥應有功責乎栽收制儲

DƯỢC ỨNG HỮU CÔNG QUÍ HỒ TÀI THU CHẾ TRỪ

Thuốc đáp ứng công dụng là do biết cách cắt thu chế biến để dành

               醫方失治責在庸誤緩遲

    藥應有功責乎栽收製儲

23 (sưu tầm)

醫方失治責在庸誤緩遲

Y PHUONG THẤT TRỊ TRÁCH TẠI DUNG NGỘ HOÃN TRỆ

Phác đồ điều trị mà không trị nổi bệnh là bởi tại do dự, sai lầm, lừng khừng, chậm trễ

藥應有功貴乎樹取泡制

DƯỢC ỨNG HỮU CÔNG QUÍ HỒ THỤ THỦ  CHẾ BÀO

Thuốc dùng có công hiệu là do ở cây lấy đem bào chế

                   醫方失治責在庸誤緩遲

     藥應有功貴乎樹取製泡

24 (tự viết)

Bức hoành phi đơn giản nhất dưới đây, nói lên cái lý cân bằng âm dương của người Việt, là khi  làm cho cơ thể con người được cân bằng âm dương thì sẽ khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

                                  天下公平

                                THIÊN HẠ CÔNG BẰNG

Đây là đạo lý để đời của người Việt cả trong y trị lẫn trong chính trị.

 Bốn chữ này là BỐN = BỔN = VỐN, là bốn Ven của cái lỗ đồng tiền Việt. Ven + Ven =  0 + 0 = 1 = Vèn, về dấu thanh điệu thì như  0 + 0 = 1 (dấu “không”, “ngã”, “nặng” thuộc nhóm Âm = 0; dấu “huyền”, “sắc”, “hỏi” thuộc nhóm Dương = 1).

Vèn là hai ven, nhưng Vèn còn gọi là Bẹn, và Bẹn = Bên = Biên. (Các bà nông dân Bắc Bộ chửi con: “Mày không chịu đi làm cứ ở nhà mà ăn “vèn” lồn mẹ mày mãi à?”), đó chính là tiền đề của câu thành ngữ “ăn quẩn cối xay”, giống như các nhà qui hoạch  ngày nay chỉ ăn sẵn đất ruộng mật bờ xôi của nông dân để làm đủ loại “dự án”. Nhưng Vèn + Vèn = 1 + 1 = 0 = Vẹn (dấu thanh điệu là 1+1=0). Đồng tiền xưa đúc bằng đồng, gồm hình Tròn ngoài (hình tròn tượng trời) và 4 Ven ở trong (hình vuông tượng đất) là Tròn Vẹn. Tròn Vẹn thiết Trọn, Trọn có nghĩa là Tất Cả (universal – vũ trụ). Nhưng Tất Cả thiết Ta (Ta = Ngã = Người, là con người – chứng tỏ cấu tạo cơ thể cùng với tinh thần của mỗi con người là một tiểu vũ trụ). Ngược lại Vẹn Tròn thiết Vón (đó là sự nén các yếu tố vũ trụ trong cơ thể mỗi con người, cũng như sự nén thông tin trong mỗi chữ vuông – chữ Nho của người Việt.                           Bốn chữ THIÊN HẠ CÔNG BẰNG 天下公平gồm đúng 16 nét, đó là lý do tại sao cân tiểu ly của Đông Y là 16 lạng mới đúng đủ 1 cân, (“kẻ tám lạng bằng người nửa cân”) và dân miền Tây Nam Bộ đếm trái cây hay hột vịt lộn là cứ một chục bằng 16. Trong mỗi cơ thể sống có hai bát quái tồn tại, chia thành hai nửa Âm/Dương, như Minh  / Minh. Minh (tối) là cái Ta Âm thiết Tâm (tâm thức), Minh (sáng) là cái Ta Dương thiết Tướng (tướng mạo thể hiện trên mặt, lòng bàn tay, lòng bàn chân v.v., thầy lang căn cứ vào đó mà chẩn bệnh). Minh sáng viết biểu ý bằng ánh sáng trời trăng là Nhật Nguyệt thiết Nhiệt nghĩa là nóng, người Đài Loan lại đọc chữ Nhiệt là “lửa”. Minh tối viết biểu ý bằng Mịch Lâu, phải hiểu bằng lái lại là Mầu Và Linh (mầu nhiệm và linh thiêng) vì tâm thức thuộc người “âm” nên đọc chữ “ảo”. Người Kinh còn xưng là “Mình”, vợ chồng cứ xưng lẫn lộn là “Ta;”,với “Minh” đúng như bình đẳng là bằng đỉnh của thiên hạ công bằng. Xưng là Mình vì cơ thể có hai Minh, nên Minh + Minh = 0 + 0 =1 = =Mình (dấu thanh điệu là 0+0=1). Chữ Kinhviết biểu ý gồm Đầu + Mình + Chân Tay (“Túc Nhiều” = Tiểu), đó là con người, và chữ rất cân bằng hai nửa theo chiều dọc chia đôi. Hai bát quái là 16. Mười Sáu thiết Máu, ngược lại Sáu Mười thiết Sưởi, đó là con người sống động, là Máu Sưởi = Máu Sôi = Môi. Môi là đứng giữa Thiên và Địa, đó là Nhân. Môi = Mỗi = Mọi (người Tây Nguyên) = Man (người Việt Bắc) = Mằn (người Quảng Đông) = Mân (người Phúc Kiến) = Cần (người Tày) = Con = Kinh, đều là cùng một NÔI = Nòi (cùng gen). “Từ Giao Chỉ đến Cối Kê bảy tám ngàn dặm toàn là dân Bách Việt ở” ( Khổng Tử Viết 孔子曰  tức Khổng Tử nói). Chữ Viết biểu y là cái mồm có lằn môi vạch ngang, nghĩa là nói, mà là người Việt nói, vì lướt lấy dấu “Việt Nói” = Viết (tương tự như “Giết Sạch” = Diệt), Viết (nói) được chuyển nghĩa chỉ sự ghi ký tự là động từ Viết (bằng cái Bút để “Put” lên mạng cho người đọc). Chứa = Chữ = Trữ, nhưng còn lướt lấy dấu “Trữ để Dành” = =Trừ .

Chú giải: Ẩn ý có thêm của THIÊN HẠ CÔNG BẰNG là:

-       THIÊN BẰNG nói lái là THĂNG BIẾN (sự phát triển đi lên)

-       THIÊN HẠ nói là là THA HIỀN (hiền hậu rộng lượng vị tha)

-       HẠ CÔNG nói lái là HỐNG CA (lớn giọng ca hát)

-       CÔNG BẰNG nói lái là CĂNG BỒNG (nội dung chứa đầy)

Ẩn ý ấy là:

                                       Xã hội no đủ, vị tha

                        Người người hiền hậu ngợi ca cuộc đời

                                   Sôi động đổi mới nơi nơi

                         Đất nước phát triển rạng ngời thăng long.

25 (sưu tầm)                      

                                              秋飲黃花酒

                                  THU ẨM HOÀNG HOA TỬU

                                                冬吟白雪詩

                                  ĐÔNG NGÂM BẠCH TUYẾT THI

                                                春游芳草地

                                   XUÂN DU PHƯƠNG THẢO ĐỊA

                                                下賞綠荷池

                                    HẠ THƯỞNG LỤC HÀ TRÌ

                                   Xuân chơi thảm cỏ thơm hoa

                              Hè ngồi thưởng mát ao ta sen hồng

                                   Thu về uống rượu hoa vàng

                             Đông ngồi chăn ấm ngâm nàng tuyết thơ.

                                       秋飲黃花酒

          冬吟白雪詩

          春游芳草地

          下賞綠荷池

26  (sưu tầm)

基德積

CƠ ĐỨC TÍCH

Lấy tích đức làm nền tảng cho sự nghiệp

后傳仁

HẬU TRUYỀN NHÂN

Lấy nhân nghĩa truyền lại cho đời sau

                                       基德積

          后傳仁

27 (sưu tầm)

                                   和氣吉祥

                             HÒA KHÍ CÁT TƯỜNG

Sống hòa thuận là điều tốt lành

28 (sưu tẩm)

土產有殊北國

THỔ SẢN HỮU THÙ BẮC QUỐC

Dược liệu có tính đặc thù của thổ nhưỡng phương Bắc

天書越定南邦

THIÊN THƯ VIỆT ĐỊNH NAM BANG

Nhưng làm được thuốc tốt là do người Việt biết phương pháp truyền thống là theo sách Trời tức thuyết Âm Dương Ngũ Hành.

                               土產有殊北國

        天書越定南邦

 

29 (tự viết)

LÊ TỘC HIỂN TÔNG, HẬU DUỆ THỊNH HƯNG DANH, TÀI, TRÍ

ĐÔNG TÂY LẠC NGHIỆP, NHI TÔN KHẮC NIỆM ĐỨC, NHÂN, TÂM

( Họ Lê triển rộng nhiều chi, các đời sau đều thành đạt trọn vẹn tiếng tăm, giàu có, trí tuệ. An cư lạc nghiệp ở Ta hay  ở Tây, con cháu vẫn từng giây nhớ giữ đức độ, nhân từ, tâm huyết). Đông Tây còn ẩn ý là làm thuốc Đông y và Tây y kết hợp.

           黎族顯宗後裔盛興名財智

   東西樂業兒孫刻念德仁心

30 (tự viết)

                                            黎德耀明

                                       LÊ ĐỨC DIỆU MINH

                                 (Họ Lê có đức chiếu sáng)

Đọc xuôi có nghĩa là: Nhân dân (LÊ) có đức (ĐỨC) chiếu (DIỆU, “Dịu Chiếu” = Diệu) sáng (MINH)                                                           Đọc ngược có nghĩa là: Sự minh bạch (MINH) rọi tỏ (DIỆU) cái đức (ĐỨC) của họ Lê (LÊ). Chữ LÊ biểu ý là: Nhân dân ( ) là Đồng (丿 ) Bào ( ) trồng Lúa ( ) Nước (  )

Lê…Minh thiết Linh.    Minh… Lê thiết Mê.    Lê Đức thiết Lực.

Đức Lê thiết Đế.   Diệu Minh thiết Dinh.   Minh Diệu thiết Miếu.

Bốn chữ hoành phi này tạo ra các từ ẩn là Đế Minh, Mê Linh, Lực, Dinh, Miếu. Do vậy bốn chữ hoành phi này còn hàm ẩn ý là cái miếu thờ Đế Minh và thờ Hai Bà Trưng (Mê Linh).

Tức còn có mang nội dung là:

                         Miếu đế vương lực cường dinh tráng

                         Thủy tổ xưa sáng rạng Đế Minh

                             Trưng Vương oanh liệt Mê Linh

                          Lê dân có đức diệu minh muôn đời.

 

Kết luận:

                              Tiếng Việt phong phú vô vàn

                         Hàn lâm trộn với dân gian cùng hành

                              Lời văn hàm súc uyên thâm

                     Công người xưa bốn nghìn năm trau dồi.

 

 

                  Chống Covid càng ơn Y Dược

                  Ngồi ngẫm sâu minh triết từng lời

                     Hiểu thêm cái lý xưa vời

         Tiên nhân từng đã rạng ngời phương Đông

 

 

 

 

 

 

Bốn chữ ÂN TỨ NINH GIA  thấy có treo trong  nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh Bác Hồ ở làng Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An

1 (sưu tầm)

                                      ÂN TỨ NINH GIA

                             恩賜寧家 

 Dịch nghĩa:             Sống chung giữ vững nếp nhà  

                              Ban ơn nhau trước, sau là biết ơn.

Chú thích: Trong một căn nhà thì các bộ phận đều là ban ơn cho nhau và biết ơn nhau nên cái khung nhà giữ được yên ổn, chắc chắn. Trong một gia đình (hay làng, nước) mỗi thành viên đều ban ơn cho nhau và biết ơn nhau thì gia đình (hay làng xóm, quốc gia) sẽ vững bền.

Giảng nghĩa:

 Sống thuận thiên theo Qui Luật Vũ Trụ (chữ ÂN 恩). Ân tức Ân Trạch恩澤 (Ơn Trời), Trời thì luôn luôn Trong và Sạch, lướt “Trong Sạch” = Trạch 澤, Trong là trong suốt không ô nhiễm như Nước ( 氵 ), Sạch là sạch không ô nhiễm như Nắng ( Nắng biểu ý bằng từ Tạnh, do lướt xuôi “Tư 罒Hạnh幸” = Tạnh. Nắng là cái Năng lượng vô hình biểu ý bằng từ Hư, do lướt ngược “Hạnh幸 Tư罒”= Hư, tức hư không, đồng nghĩa vô hình. Tất cả những ý tứ là thông tin này đều được nén trong chữ vuông Trạch澤, là một trong những “vuông Chứa Nho nhỏ” = “vuông Chữ Nho nhỏ” mà gọi Vo cho rụng đầu (“vuông”) và rụng đuôi (“nhỏ”) còn cái lõi giữa là (“Chữ Nho”) nên chữ vuông còn gọi là chữ nho. Vũ Trụ ban cho (chữ TỨ賜) sự an lành (chữ NINH寧) đến mọi Nước và mọi Người (chữ GIA家).

 Chú giải:

 Nghĩa đen của câu Ân Tứ Ninh Gia là: sự ban ơn và biết ơn (chữ Ân恩) của các bộ phận cột, kèo, rui, mè, dứng, vách giằng néo cho nhau (chữ Tứ 賜) làm nên sự vững chãi (chữ Ninh寧) của cái nhà (chữ Gia家). Ngụ ý là những người trong một nhà hay một quốc gia cũng phải như vậy, ban ơn và biết ơn với nhau. Rộng ra thì là ân trạch của Vũ Trụ cho sự sống, sống là phải biết ơn Vũ Trụ. Vũ Trụ là cái NÔI lớn của sự sống, là cái ổ (chữ Ô) gồm tố âm (chữ N, tức Negative) và tố dương (chữ I, tức Innegative), là cái Chứa Nhiều = Chữ Nhiều = Trữ 貯Nhiều lắm = Tự嗣Nhan nhản = Tự自 Nhiên 然 [ Hệ đếm ngũ phân của tiếng Khơme: Muôi (1) –Tê (2) – Bây (3) – Buôn (4) – Prăm (5), đến 5 là nhiều nhất, rồi quay vòng lại Prăm Muôi (6). Do vậy mà Prăm = Năm (tiếng Việt) = Lắm (tiếng Việt) = Rắm (tiếng Việt: rối rắm nghĩa là rối nhiều), Rắm = Rán然 (tiếng Hoa) = Nhan nhản = Nhiên 然 = Nhiêu 饒 = Nhiều (tiếng Việt)]. Sống theo Tự Nhiên là cái Đạo道, tức cái “ Đi  辶 + Đầu 首” = Đạo 道 (lướt “Đi Đầu” = Đạo) của loài người. Sống theo Tự Nhiên, chết trả về với Tự Nhiên gọi là Tiên (Tự Nhiên thiết Tiên, tức lướt “Tự自Nhiên 然” = Tiên僊). Hán ngữ dùng chữ Tự 自 Nhiên 然 đọc là Zi自 Ran 然, dùng chữ Tiên 僊 đọc là Xian 僊. Nhưng Zi Ran thiết Zan, trật, không thành Xian. Tiên là mục đích của Đạo, mục đích của Cụ Lâu = Cụ Lão = Tử 子Lão 老  à Lão 老 Tử 子 (chánh quả đắc Đạo thành Tiên). Không ai biết Cụ Lâu sống thời nào, <Đạo đức Kinh> của cụ là do người đời sau chép lại, chỉ biết rằng Đạo giáo có trước Phật giáo. < Đạo 道đức 德Kinh 京> nôm na là: Đi bằng Đầu (chữ Đạo 道) Đầy ắp (chữ Đức 德) của Con người (chữ Kinh 京, gồm Đầu 亠 + Mình 口 + Túc 小, “Túc Nhiều” = Tiểu小), tức hành động bằng cái đầu có tư duy bao la của con người, cái mà thời nay gọi là “kinh tế tri thức”. Cổ đại chữ Dịch Kinh 易京hay Đạo Đức Kinh道德京đều viết bằng chữ Kinh 京này (nguồn: theo đọc trên mạng của TQ, “Dịch Kinh易京” phải hiểu theo cú pháp Việt đề trước thuyết sau là “thuyết Biến đổi (Dịch易) của tác giả là loài Người (Kinh 京). Chữ Đức có nghĩa là đầy ắp và lan tỏa như giọt nước (ám chỉ cái đồ hình âm dương), như một giọt nước mưa rớt xuống đất nó cũng lan tỏa đi ngay ti tỉ phương, Nước = Nác = Đác = Đức, “Đầy Ức” = Đức, chữ Ức 酭nghĩa là đầy hương thơm của 有rượu 酉 (thơm nức, mùi sực nức), thơm như thế nên chủ một nước cũng gọi là Đức (như Đức Ngài), chủ một giáo lý cũng gọi là Đức (như Đức Phật) dù không “Xức” nước hoa Sài Gòn (xoa đầy thơm tức lướt “Xoa đầy Ức 酭” = Xức). Biểu ý của chữ Đức 德là: một mình nó (chữ Nhất 一) tâm nguyện (chữ Tâm 心) đi (chữ Hành彳) mười phương (chữ Thập 十) bốn biển (chữ Tứ 罒) nghĩa là tự nó lan tỏa “hữu xạ tự nhiên hương” như Phật giáo lan tỏa. Lâu về phía quá khứ thì càng xưa càng lâu hơn, “Lâu Hơn” = Luôn. Lâu về phía tương lai thì càng tới lâu càng muộn, “Lâu Muộn” = Luôn. Còn Đạo道 thì Luôn Luôn tồn tại ở cả ba thì quá khứ, hiện tại, tương lai. Nhưng hiện tại chỉ như một khoảnh khắc của lịch sử cho nên chỉ có tồn tại (vấn đề tồn tại) mà không cần chữ Luôn (khác với vấn đề Luôn Luôn tồn tại, là vấn đề đó kéo dài sự tồn tại suốt cả ba thì). Ví dụ nói: Hiện nay tôi Thường đi bộ và cả đời tôi là Luôn Luôn đi bộ. Đạo 道  là cái lý luận luôn luôn tồn tại. Chả thế mà đến tận bây giờ thế giới vẫn phải lo “đối phó với biến đổi khí hậu” là cái hậu quả do loài người gây ra, mà trách nhiệm đầu tiên là ở người Lãnh Đạo. Lãnh là “Lấy sạch sành Sanh” = Lãnh, như Lãnh lương vậy, là không bỏ sót một đồng nào, sau đó mới chi gì thì chi. Hán ngữ dùng chữ Lão Lão chỉ ý Luôn Luôn, nhưng chỉ có ý nghĩa cho quá khứ: Ngã lão thuyết 我老說 (tôi đã luôn nói ), Ngã thuyết trước 我說著 (tôi đang nói), Ngã tương thuyết 我將說 (tôi sẽ nói).

 Chữ Ninh 寧 nghĩa là an lành. An lành như Con nằm trong Nôi. “Nôi của Mình” = Ninh 寧, đọc từ trên xuống là: Mái ( 宀) Ấm ( 心) Đựng (皿) Người (丁). Rõ ràng là người Việt đã đặt ra cái chữ Nho gọi là Ninh này, gồm đủ các bộ phận như kê trên, cả tiếng lẫn biểu ý. Cái gọi là “Lục thư tá âm” chỉ là cách gọi về sau nhà Tần thừa kế chữ Nho. Tần Thủy Hoàng phải “đốt sách, chôn nhà nho” để bắt gọi chữ Nho là Hán tự một cách triệt để. “Nôi của Con” = (lướt) “Nôi của Kinh” = Ninh. Đó là cái tiếng được tạo nên đọc là “Ninh”. Con người là Kinh 京, đẻ ra con người tức lướt “Đẻ ra Kinh京” = Đinh 丁, nên từ Đinh 丁chỉ con người, không phân biệt giới tính. Mỗi con người muốn an lành thì phải có được một Mái (chữ Miên宀) Ấm (chữ Tâm 心 ; Tâm thuộc Tá = Lả = Hỏa 火, trong khi Thận thuộc Nậm = Thâm = Thủy 水, theo đông y). Mái ấm ấy là cái “Ổ Đựng” = =Ứng (đáp ứng nhu cầu) Ứng = Hứng =  Nưng = “Nưng Tôi” = Nôi của con người, là cái “Nôi Hứng” = Nưng, để “Nưng cái nhỏ Xíu” = =Niu, nên Nôi là cái để Nưng Niu con người. Cái ổ đựng gọi là Nôi ấy hình dáng như cái Máng = Mủng = Minh 皿 (chúa Giê Su sinh ra trong máng cỏ). Chữ Ninh là chữ nho Việt, hội ý của nó là: Mái宀 Ấm心 Đựng 皿Người 丁 (về nghĩa) và là “Nôi đựng Kinh京” = Ninh寧 (về thanh). Cái yên lành như nằm trong nôi gọi là “ninh”.

 Chữ Ân恩 có gốc ở từ Ăn. Ăn = Ơn = Ân. “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Ăn là ban ơn cho cái dạ dày đang réo kêu đói, nhưng Ăn lại là mang ơn cái thực phẩm và người làm ra nó. Nhớ ghi là làm thành vết Hằn, Hằn = Ăn = Ấn = In = Kin = Khin khít = Khin = Khảm vào trong tâm, gọi là Tâm Khảm hay “Tâm In” = Tin. Nhớ cái gì là do Tin vào cái ấy. Biết ơn như cái dấu Ấn ở trong lòng. Người có Nhân Tâm thì mới biết ơn, nên chữ Ân 恩 viết biểu ý là Nhân 因 + Tâm心. Nhân 人 là người, là Nhân Đạo人道; Nhân 仁 là Nhân Nghĩa 仁義; Nhân 因cũng là Nguyên Nhân, là cái Lõi = Lý. Nhân仁 các loại hột có loại nhân ăn được, có loại nhân ăn độc chết người, bởi vậy phải biết phân biệt cái nguyên nhân 原 因. Bởi vậy chữ Ân 恩 = Nhân因 + Tâm 心 khuyên người ta phải tỉnh táo để mà nhận cái ban ơn là vô tư hay là dụ dỗ “củ cà rốt”, kẻo mang ơn mắc lỡm cảnh “theo voi hít bã mía”. Đương nhiên nếu ăn phải cái nhân độc mà chưa kịp chết thì cũng biết ơn cái được rút kinh nghiệm “miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời”. Nhớ = Nhiễm (nhiễm hơi là nhớ hơi, nhiễm mùi là nhớ mùi). Nhớ = Nhiễm = Niệm念 . Nhưng “Niệm cái cú ngộ độc do Ăn” = Năn, nên mới phải Ăn Năn, Hối Hận với sai lầm đã mắc phải.

 Chữ Tứ 賜là “Ta cho người Chứ!” = Tứ 賜, chữ Tứ 賜có bộ thủ “Báu của Tôi” = Bối 貝, cho người thì cho cái báu. Vì Bối là của quí nên chữ Bối 貝 (hình tượng nó là cái Bòi, nói lướt “Bòi Tôi” = Bối) được chuyển chú thành từ chỉ chung các loài nhuyễn thể, là thức ăn có chất đạm chủ yếu quí nhất của người nguyên thủy, nên mới gọi là “Báu của Tôi” = Bối 貝, thành chữ Nho là Bảo Bối 寶貝. (Của quí nhất là cái dương thực khí để gieo giống, nên nói lướt “Bòi Tau” = =Báu, “Bòi Tao” = Bảo). Vỏ Bối vứt quanh đống lửa , bị nung nóng , dội nước cho nguội ai ngờ nó nhuyễn ra thành “Vữa của Bối” = Vôi, sau biết dùng vỏ bối hoặc dùng đá nung vôi, rồi mới biết ăn trầu. Chữ Tứ 賜là động từ người cho (lướt nhấn “Ta cho người Chứ!” = =Tứ), đó là cho ngang hàng. Còn trời cho thì là cho từ trên xuống, tức trời buông rót xuống mà người không biết. Buông Rót viết bằng chữ “Phóng 放Chú 注” = Phú 賦 (trời cho thì trời cũng nói là cho cái “Báu của Tôi” = Bối貝, nên chữ Phú 賦cũng có bộ Bối貝, cái cho của Trời là cái Trời bỏ vội, diễn ra rất nhanh trong khoảnh khắc, ví dụ sực nảy ra sáng kiến gì, đó là do Trời phú, nên chữ Phú賦đã biểu ý đúng là: “Bối 貝Võ武”= Bỏ và “Võ 武Bối貝” = Vội), mới có từ  gọi là Trời Phú, trời phú cho anh ta cái trí thông minh, trời phú cho chị ta cái sắc đẹp. Quan tự coi mình quyền thế như trời nên quan cũng chiếm dụng động từ Phú賦về mình. Như tù cải tạo Hoàn Lương được tha thì quan ngục tuyên: “Phú cho con mẹ Hàng Lươn. Được tha ra khỏi án đường khổ sai!”.

Chữ Gia 家không đồng nghĩa với từ Nhà. Nhà chỉ là cái vỏ đựng người, chỉ vật thể kiến trúc. Cái âm chính của Nhà là “A” có trong các từ chỉ nhà của nhiều ngôn ngữ, vì phát âm mở của “A” nó nói lên sự thoải mái, tự do khi mình ở nhà mình, A = An, “An cư lạc nghiệp”, “Ta về ta tắm ao ta”, “Ao Ta” = A. A = Ao = Áng = Ang, đều là tên những cái đựng, Áng viết bằng chữ Đàng堂. Nhà tiếng Indonexia là Tangga, tức  Đàng Gia堂家hay Gia Đàng家堂của tiếng Việt. Nhà tiếng Hán gọi “Jia” là do dùng chữ Gia家 của Việt nho, tiếng Pháp là Ga (nhà ga), tiếng Nga cũng bắt đầu là âm tiết Ga -, kể cả từ Nhà Nước là Gaxudarstvo. Từ Nhà và từ Gia của tiếng Việt nếu đồng nghĩa như Từ Điển Tiếng Việt và Từ Điển Hán Việt giải thích thì viết Nhà Nước =  Gia Quốc = Nhà Quốc = Gia Nước chắc là không sai ngữ pháp (?). từ Nhà chỉ giúp hình dung được cái vỏ, bởi gốc của từ Nhà chính là từ Vỏ như logic mềm hóa phát âm: Vỏ (như vỏ con ốc, nên chữ Ốc 屋để chỉ cái nhà, tiếng Việt Đông cũng đọc là “ốc屋”), Vỏ = Giỏ (giỏ đựng trái cây) = Da (bộ da đựng cơ thể) = Nhà, phát âm của giọng Hà Nội là mềm mại chải chuốt nhất (“Nghe em giọng Bắc êm êm. Bà con hàng xóm đến xem chật Nhà. “Răng chưa sang nhởi Nhà choa? Bà o đã nhốt con ga trong truồng” – thơ Nguyễn Bùi Vợi), vì Nhà là cái Vỏ nên “Nhà Nước”  thành ra Vỏ đựng Nước, “Vỏ Chứa” = Vựa, vựa đựng nước để bán . từ Gia mới giúp hình dung được cái quan hệ liên kết, vì nguồn gốc của Gia là từ Giằng, mà “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp Nhà là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Nhà. Gia Đàng là nói Mối quan hệ ở trong ngôi Đàng 堂 (Tangga). Nhưng Gia Đình là nói Mối quan hệ của nhiều người ruột thịt. Vì “bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt” mà người ta đã hắt hủi tiếng Việt hàn lâm, ví dụ từ Quốc Gia, ra khỏi tiếng Việt để thay bằng từ Nhà Nước, nửa thế kỷ rồi, bây giờ lại quay lại có Đại học “Quốc Gia” Hà Nội (?). Gia là chỉ quan hệ của những người ruột thịt cùng sống chung dưới một mái Nhà, như chữ Gia 家biểu ý: Mái nhà (bộ thủ Miên宀) + Thịt = lướt nhấn “Thịt Chi 之!” = Thỉ (bộ thủ Thỉ豕), bộ Miên (宀) đại diện cho toàn bộ cấu trúc vỏ, bộ Thỉ (豕) đại diện cho sự sống trong cái vỏ đó, đó là dương âm, cứng mềm tạo nên cái “quan hệ tương tác giữa cứng với nhau, giữa mềm với nhau và giữa cứng với mềm”, gọi là Gia. Quan hệ ấy là sự Giằng níu chặt chẽ giữa các bộ phận cấu trúc cái nhà với nhau, giữa những người sống trong ngôi nhà với nhau và giữa người và vật dụng với nhau, Giằng = Giường = Trường, là một môi trường sinh thái, nên từ Giằng biểu thị quan hệ chặt chẽ ấy mới nhấn lướt là “Giằng Ạ!” = Gia. Dùng từ Quốc Gia thì hình dung được xã hội, chế độ (tức các mối quan hệ trong một nước), còn dùng từ Nhà Nước thì không hình dung được quan hệ liên kết ở trong cái “Nhà” của “Nước” ấy. Nhân tiện, giải thích thêm: chữ Quốc không đồng nghĩa với từ Nước. Chữ Quốc 國 biểu ý chỉ vùng Đất (vuông囗 ) trong đó có các vùng nhỏ (vuông con  口  ) +  con người (kẻ 一)  +  nền sản xuất (qua 戈), như Thái Quốc 泰國 là Thái Land. Tiếng Việt gọi Đất Nước VN, tức gồm Đất liền và Biển Đông ( lãnh Thổ và lãnh Hải). Chữ Hải mới là chữ được chuyển chú thay cho từ Nước, đồng bào Hải nội là đồng bào ở trong Nước, đồng bào Hải ngoại là đồng bảo ở Nước ngoài. Biển Đông chữ nho viết là La Hải 羅海 (biển của tộc Đại La. La = Lả = Lửa, tức của Viêm Bang, La = phương Quẻ Ly tượng Lửa của Dịch học), Biển Đông còn viết là Nam Hải 南海 (biển của người Nam, người Nam là người Canh tức người Kinh), ở đầu Lạnh của cái “Kim chỉ Nam” của cái La – Canh (cái la bàn chỉ hướng). Lạnh = Canh = Căm Căm = Nặm (tiếng Lào) = Nậm (tiếng Tày) = Nước = North = Nam (tiếng Thái Lan) = Khảm = phương Quẻ Khảm tượng Nước của Dịch học). Chữ Nam 南gồm vòng ngoài là bộ Cung, ôm lấy chữ Hạnh, đọc là Cung Hạnh thiết Canh, chỉ người Canh (Kinh) ở hướng Canh. Ngược lại , hướng La là hướng Nóng = Nực = Bức 北 = Bục = Sục = South. Xưa đọc chữ Bức 北là Bạc薄 Mực 墨thiết Bức 北 (<Thuyết Văn Giai Tự說文解字>). Phương hướng ngày nay đã bị đổi ngược tên gọi, chưa rõ vì lý do gì (?)

Giằng níu nở ra các từ dính Dập-Dìu (quan hệ sôi động), Dắc-Díu (quan hệ lớn bé, già trẻ), Dan-Díu (quan hệ tình dục), Dan = Gian = =Dâm. Cái quan hệ là Giằng = Gia ấy nhiều tầng nhiều lớp (tam đại , tứ đại đồng đường), gọi là “Giằng nhiều Lớp” = Dớp. Dớp là quan hệ ruột thịt người với người trong một cái Nhà, gọi là Dớp Nhà. Quan hệ tức là hoàn cảnh, Dớp Nhà còn gọi là hoàn cảnh Nhà. Lướt “Dớp Nhà” = Gia, Gia là cái quan hệ, Hán ngữ gọi là Gia Cảnh. Gia là các mối quan hệ ruột thịt, nếu là của nhiều người tức nhiều Đinh, mà nhiều Đinh là “Đinh Nhiều” = 0 + 1 = 1 = Đình (lướt lấy dấu) hay lướt từ lặp “Đinh Đinh” = 0 + 0 = 1 = Đình, thì gọi là Gia Đình. (không phải theo chữ Gia là cái nhà, Đình là cái đình, Gia Đình là cái nhà và cái đình ? ) Gia Đình là mối quan hệ nhiều người ruột thịt. Xây dựng gia đình là xây dựng quan hệ nhiều người nối ruột, không phải là xây dựng cái nhà và cái đình. Lướt “Gia Đình” = =Dinh, Dinh là mối quan hệ nhiều người thân, nếu thêm cho nó cái vỏ kiến trúc tương đương cái nhà thì phải gọi là Dinh Cơ, Dinh Cư, Dinh Thự, Dinh Lũy. Lí ngựa ô:  “Anh đưa nàng về Dinh” nghĩa là anh đưa nàng về với các mối quan hệ phía bên anh, dù cái Nhà, cái Cơ, cái Thự của anh có là túp lều cũng vẫn sướng. Truyện Kiều: “Dớp Nhà nhờ lượng người thương daám nài” nghĩa là Các mối quan hệ rắc rối éo le (hoàn cảnh)  - Dớp – trong ngôi nhà này – Nhà – nhờ người thương xót mà giải quyết cho, không dám nói dài. “Nói Dài” = Nài, “Nài Chi!” = Nỉ, Nài Nỉ là nói dài nhằm xin xỏ thuyết phục. Từ Daám được nói dài như thế để thành nghĩa ngược lại là Không Dám (như gạch dương thì dài mà gạch âm thì ngắn trong Quẻ Dịch). Trẻ con nói: “Tao thách mày đánh tao đấy, daám!” có nghĩa là  “Tao thách mày đánh tao đấy, hổng dám đâu !”. Lướt “Dớp Nhà” = Gia, nhưng nếu chỉ dùng một chữ Gia thì vẫn ý đó (các mối quan hệ -hoàn cảnh) nhưng không cảm thấy kể lể chi li của cái giọng đang nài nỉ thuyết phục người nghe, nên phải dùng hai tiếng là Dớp Nhà cho nó dài hơn.

2 (sưu tầm)

                              德流光

                                     ĐỨC LƯU QUANG

Đức (ĐỨC) là dòng chảy (LƯU) xuyên suốt các thế hệ đem lại sáng láng văn minh (QUANG) cho con người.

(Vì là bức hoành phi nên đọc ngược lại vẫn cho ý nghĩa đẹp: Có sáng trí (QUANG) thì mới sinh ra (LƯU) có đức (ĐỨC), nếu vô học ngu tối thì cũng không có đức).

3 (sưu tầm)

                           藥可通神先後聖

                 DƯỢC KHẢ THÔNG THẦN TIÊN HẬU THÁNH

Thầy thuốc mà thông hiểu dược như thần thì trước sau đều giỏi như thánh.

(Cũng hàm ý nữa: Thuốc mà có thể thông đến tận thần kinh thì trước sau gì cũng có công hiệu)

4 (sưu tầm)

                                       四海兄弟

                                      TỨ HẢI HUYNH ĐỆ

Bốn biển năm châu đều là anh em

 

5 (sưu tầm)

醫國有名存古錄

Y QUỖC HỮU DANH TỒN CỔ LỤC

Nước giỏi nghề y này đã nổi tiếng từ xưa, cổ thư từng ghi nhận vẫn đang còn.

仁能及物古今師

NHÂN NĂNG CẬP VẬT CỔ KIM SƯ

Thầy thuốc xưa nay vẫn lấy lòng nhân đạo mà quán xét sự vật.

                           醫國有名存古錄

       仁能及物古今師              6 (sưu tầm)

醫德刻心聲神藥

Y ĐỨC KHĂC TÂM THANH THẦN DƯỢC

Lòng luôn luôn có y đức thì mới làm được nổi tiếng thuốc tốt của mình

同人致敬表心丹

ĐỒNG NHÂN CHÍ KÍNH BIỂU TÂM ĐAN

Hết lòng kính trọng bệnh nhân cũng như kính trọng mọi người  là thể hiện viên thuốc của mình chính là trái tim của mình.

                                  醫德刻心聲神藥                  

         同人致敬表心丹

7 (sưu tầm)

奎斗精英騰北地

KHUÊ ĐẨU TINH ANH ĐẰNG BẮC ĐỊA

Thông minh sáng suốt như sao khuê sao đẩu làm xôn xao cả đất Bắc

聖師妙藥振南邦

THÁNH SƯ DIỆU DƯỢC CHẤN NAM BANG

Thầy giỏi, thuốc tốt làm sôi động cả nước Nam.

                             奎斗精英騰北地

       聖師妙藥振南邦

8 (tự viết)

醫德恒心聲神藥

Y ĐỨC HẰNG TÂM THANH THẦN DƯỢC

Có đạo đức ngành y luôn luôn trong tâm thì làm được thuốc nổi danh như thần.

懶翁濟世盛精華

LẪN ÔNG TẾ THẾ THỊNH TINH HOA

Lãn Ông cứu giúp người đời bằng đầy ắp trí tuệ

(Cũng hàm ý nữa: có học được tư cách như của Lãn Ông thì mới trau dồi được tài năng cho chính mình)

      醫德恒心聲神藥

      懶翁濟世盛精華

9 (sưu tầm)

武烈炳颩黎莫際

VŨ LIỆT BÍNH ĐIÊU LÊ MẠC TẾ

Công lao chiến trận còn khắc rõ trong thời Lê – Mạc.

英聲赫濯水山間

ANH THANH HÁCH  TRẠC THỦY SƠN GIAN

Tiếng tăm anh tài còn hiển hách lan tỏa giữa núi sông

(Câu đối này có lẽ nói về hai giai đoạn cuộc đời Hải Thượng Lãn Ông, thủa đầu là tài về võ, thủa sau là tài về làm thuốc y trị).

                       武烈炳颩黎莫際

       英聲赫濯水山間

 

10 (sưu tầm)

                                        培慈樹德

                                      BỒI TỪ THỤ ĐỨC

Bồi đắp nhân từ vun trồng đức độ  (Vì là hoành phi nên đọc ngược lại vẫn là ý đẹp: Đức như cây lớn mãi nhân giống rộng ra mọi miền, hiền từ cứ bồi đắp mãi càng bồi càng to lớn).

11 (sưu tầm)

五福臨門

NGŨ PHÚC LÂM MÔN

Nhiều phúc đến nhà

(Câu này có xuất xứ từ TQ, ở VN ngày xưa không có câu này, ngày nay HN mua của TQ sản xuất bằng giấy đỏ về dán cửa, ngồi lười mà mơ phúc đến. Câu này không phải là viết theo kiểu hoành phi, vì đọc ngược lại thì không ra ý gì, mà nói lái thì lại càng phạm, không đẹp, Ngũ Phúc nói lái là Ngục Phủ, Lâm Môn nói lái là Lộn Mầm. Mà thiết cả câu thì “Ngũ… Môn” thiết Ngôn, “Môn… Ngũ” thiết Mù, ngôn mù hay mù ngôn đều không đẹp . Vậy mà các trọc phú  ở HN khi khánh thành nhà mới là nhà nào cũng mua câu này của Tàu về dán cửa. Bởi vậy câu này nên bỏ đi, không nên dùng treo trong bảo tàng hay dán cửa nhà ở).

Nều muốn treo câu hoành phi ý đẹp và hợp thì nên treo câu của Việt nho dưới đây

12 (sưu tầm)

                                    天地君親師

                            THIÊN ĐỊA QUÂN THÂN SƯ

Câu này trong Nam còn thấy nhiều gia đình thường treo, kể cả trong các hội quán của đồng bào Hoa cũng có treo, ngoài Bắc không còn thấy vì bị đốt hết hồi CCRĐ rồi, có lẽ do hiểu chữ Quân là vua tức phong kiến, thực ra Con = Cán = Quân, con bài cũng là quân bài, con làm ở bộ phận riêng gọi là cán bộ, xưng “Quân” cũng là xưng con.

Ý nghĩa bức hoành phi này là nhắc nhở làm bất cứ nghề gì cũng phải tôn trọng Âm Dương Ngũ Hành, cũng như tôn trọng Năm vị là: tôn trọng Trời (THIÊN), tôn trọng Đất (ĐỊA), tôn trọng Mình (QUÂN), tôn trọng Dân (THÂN), tôn trọng Thầy (SƯ). Nếu dựng đứng bức hoành phi thì đứng giữa là Mình (tức nhà DN là QUÂN) nhìn lên THIÊN là biết tôn trọng pháp luật nhà nước, nhìn lên ĐỊA là biết bảo vệ môi trường và ủng hộ nhân dân địa phương nơi mình có nhà máy, nhìn xuống thấy THÂN là biết coi người làm như thân nhân của mình, nhìn xuống thấy Sư là biết chức trách mình phải như thầy giáo dục kèm cặp nhân viên của mình. Hoành phi này đọc ngược thì là Thầy thuốc (SƯ) thương kính (THÂN) con dân (QUÂN, “Con Dân” thiết Quân) bởi thầy thuốc có lòng nhân từ mênh mông như mặt đất (ĐỊA) và kiến thức bao la như bầu trời (THIÊN). Hoành phi hay câu đối thường dùng từ theo lối ước lệ (mượn từ qui ước để nói lên một ví dụ cụ thể. Bởi vậy nó hàm nhiều nghĩa. Thuyết minh  phải dịch rõ cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng hay ẩn ý. Đây là đặc điểm của chữ vuông của người Việt chủ nhân của nền văn minh Trung Hoa thời cổ đại (nén nhiều thông tin vào một vuông qui ước nhỏ xíu) gọi là “vuông Trữ Nho nhỏ” tức “vuông Chữ Nho nhỏ”, nói tắt bằng vo bỏ đầu (“vuông”) bỏ đuôi (“nhỏ”) đi, còn lấy lõi giữa là “Chữ Nho”. Ví dụ người Nhật xưng ngôi một là “wa-Ta-xi” thì Việt chỉ xưng là “Ta”, Nhật gọi  “xa-Ka-na” thì Việt gọi là Cá (Lào, Thái gọi là Pá), v.v. vô cùng nhiều, đó là ngôn ngữ của Đại Tộc Việt có xuất xứ ĐNÁ cổ đại, trở thành ngôn ngữ Bách Việt mà về sau là các nước Ngô, Sở, Việt hơn 1000 năm trước công nguyên, đều toàn là dân Bách Việt, từng làm chủ 18 tỉnh thuộc TQ ngày nay.

13 (sưu tầm)

                                       東壁圖書

                                  ĐÔNG BÍCH ĐỒ THƯ

Chữ viết trên tranh ở bức tường phía đông  (Ẩn ý là nền văn minh phương Đông đồ sộ như bức tường, ai cũng thấy rõ, cả những ký hiệu và cả văn tự)

14 (sưu tầm)

先尋聖藥

TIÊN TẦM THÁNH DƯỢC

Trước tiên phải nghiên cứu tìm tòi cho ra thuốc tốt (rồi mới có thể nói đến chữa được bệnh)

欲惠生民

DỤC HUỆ SINH DÂN

Ham muốn với lòng tốt đem lại sự sống cho con người

                                    先尋聖藥

         欲惠生民

15 (sưu tầm)

一方切宜辨

Y PHƯƠNG THIẾT NGHI BIỆN

Phác đồ điều trị cần thiết phải phản biện kỹ càng

藥性須要詳

DƯỢC TÍNH TU YẾU TƯỜNG

Dược tính phải được hiểu rõ ràng

                                     一方切宜辨

          藥性須要詳          16 (sưu tầm)

和氣一家樂

HÒA KHÍ NHẤT GIA LẠC

Mọi người phải chan hòa hợp tác thì đó là điều sung sướng nhất

德重人壽長

ĐỨC TRỌNG NHÂN THỌ TRƯỜNG

Người biết trọng đức là người sẽ sống lâu

                                和氣一家樂

        德重人壽長

17 (sưu tầm)

萬事水流水

VẠN SỰ THỦY LƯU THỦY

Mọi sự đều làm trôi chảy  như nước  (làm ơn không cần đợi báo đáp)

百年心語心

BÁCH NIÊN TÂM NGỮ TÂM

Lòng luôn tự nhủ lòng (luôn luôn sống thực với chính mình )

                                    萬事水流水

          百年心語心

18 (sưu tầm)   

救病如救火

CỨU BỆNH NHƯ CỨU HỎA

Cứu người bệnh cũng gấp như cứu hỏa tai

用藥比用兵

DỤNG DƯỢC TỶ DỤNG BINH

Dùng thuốc cũng phải khéo như dùng lính xung trận

                                   救病如救火

         用藥比用兵

19 (sưu tầm)

                                         止仰山

                                  CHỈ NGƯỠNG SƠN

Đứng im mà ngắm xem núi lớn như thế nào (Nhắc nhở: Đừng có mơ tưởng cao xa, hãy làm gấp những việc cần làm ngay)

20 (sưu tầm)

           欲惠生民

                                   DỤC HUỆ SINH DÂN

Lòng tốt ham muốn đem lại sự sống cho con người

21 (sưu tầm)                    先找聖藥

                               TIÊN TRẢO THÁNH DƯỢC

   Trước tiên phải tìm được thuốc tốt

 

 

22 (sưu tầm)

醫方失治責在庸誤緩遲

Y PHUONG THẤT TRỊ TRÁCH TẠI DUNG NGỘ HOÃN TRỆ

Phác đồ điều trị mà không trị nổi bệnh là bởi tại do dự, sai lầm, lừng khừng, chậm trễ

藥應有功責乎栽收制儲

DƯỢC ỨNG HỮU CÔNG QUÍ HỒ TÀI THU CHẾ TRỪ

Thuốc đáp ứng công dụng là do biết cách cắt thu chế biến để dành

               醫方失治責在庸誤緩遲

    藥應有功責乎栽收製儲

23 (sưu tầm)

醫方失治責在庸誤緩遲

Y PHUONG THẤT TRỊ TRÁCH TẠI DUNG NGỘ HOÃN TRỆ

Phác đồ điều trị mà không trị nổi bệnh là bởi tại do dự, sai lầm, lừng khừng, chậm trễ

藥應有功貴乎樹取泡制

DƯỢC ỨNG HỮU CÔNG QUÍ HỒ THỤ THỦ  CHẾ BÀO

Thuốc dùng có công hiệu là do ở cây lấy đem bào chế

                   醫方失治責在庸誤緩遲

     藥應有功貴乎樹取製泡

24 (tự viết)

Bức hoành phi đơn giản nhất dưới đây, nói lên cái lý cân bằng âm dương của người Việt, là khi  làm cho cơ thể con người được cân bằng âm dương thì sẽ khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.

                                  天下公平

                                THIÊN HẠ CÔNG BẰNG

Đây là đạo lý để đời của người Việt cả trong y trị lẫn trong chính trị.

 Bốn chữ này là BỐN = BỔN = VỐN, là bốn Ven của cái lỗ đồng tiền Việt. Ven + Ven =  0 + 0 = 1 = Vèn, về dấu thanh điệu thì như  0 + 0 = 1 (dấu “không”, “ngã”, “nặng” thuộc nhóm Âm = 0; dấu “huyền”, “sắc”, “hỏi” thuộc nhóm Dương = 1).

Vèn là hai ven, nhưng Vèn còn gọi là Bẹn, và Bẹn = Bên = Biên. (Các bà nông dân Bắc Bộ chửi con: “Mày không chịu đi làm cứ ở nhà mà ăn “vèn” lồn mẹ mày mãi à?”), đó chính là tiền đề của câu thành ngữ “ăn quẩn cối xay”, giống như các nhà qui hoạch  ngày nay chỉ ăn sẵn đất ruộng mật bờ xôi của nông dân để làm đủ loại “dự án”. Nhưng Vèn + Vèn = 1 + 1 = 0 = Vẹn (dấu thanh điệu là 1+1=0). Đồng tiền xưa đúc bằng đồng, gồm hình Tròn ngoài (hình tròn tượng trời) và 4 Ven ở trong (hình vuông tượng đất) là Tròn Vẹn. Tròn Vẹn thiết Trọn, Trọn có nghĩa là Tất Cả (universal – vũ trụ). Nhưng Tất Cả thiết Ta (Ta = Ngã 我 = Người, là con người – chứng tỏ cấu tạo cơ thể cùng với tinh thần của mỗi con người là một tiểu vũ trụ). Ngược lại Vẹn Tròn thiết Vón (đó là sự nén các yếu tố vũ trụ trong cơ thể mỗi con người, cũng như sự nén thông tin trong mỗi chữ vuông – chữ Nho của người Việt.                           Bốn chữ THIÊN HẠ CÔNG BẰNG 天下公平gồm đúng 16 nét, đó là lý do tại sao cân tiểu ly của Đông Y là 16 lạng mới đúng đủ 1 cân, (“kẻ tám lạng bằng người nửa cân”) và dân miền Tây Nam Bộ đếm trái cây hay hột vịt lộn là cứ một chục bằng 16. Trong mỗi cơ thể sống có hai bát quái tồn tại, chia thành hai nửa Âm/Dương, như Minh冥  / Minh明. Minh 冥 (tối) là cái Ta Âm thiết Tâm (tâm thức), Minh 明 (sáng) là cái Ta Dương thiết Tướng (tướng mạo thể hiện trên mặt, lòng bàn tay, lòng bàn chân v.v., thầy lang căn cứ vào đó mà chẩn bệnh). Minh 明sáng viết biểu ý bằng ánh sáng trời trăng là Nhật 日Nguyệt 月thiết Nhiệt 热nghĩa là nóng, người Đài Loan lại đọc chữ Nhiệt 热là “lửa”. Minh 冥 tối viết biểu ý bằng Mịch 冖Và 曰Lâu六, phải hiểu bằng lái lại là Mầu Và Linh (mầu nhiệm và linh thiêng) vì tâm thức thuộc người “âm” nên đọc chữ “ảo”. Người Kinh京 còn xưng là “Mình”, vợ chồng cứ xưng lẫn lộn là “Ta;”,với “Minh” đúng như bình đẳng là bằng đỉnh của thiên hạ công bằng. Xưng là Mình vì cơ thể có hai Minh, nên Minh 冥 + Minh 明 = 0 + 0 =1 = =Mình (dấu thanh điệu là 0+0=1). Chữ Kinh京viết biểu ý gồm Đầu 亠 + Mình 口 + Chân Tay 小 (“Túc Nhiều” = Tiểu小), đó là con người, và chữ rất cân bằng hai nửa theo chiều dọc chia đôi. Hai bát quái là 16. Mười Sáu thiết Máu, ngược lại Sáu Mười thiết Sưởi, đó là con người sống động, là Máu Sưởi = Máu Sôi = Môi. Môi là đứng giữa Thiên và Địa, đó là Nhân. Môi = Mỗi = Mọi (người Tây Nguyên) = Man (người Việt Bắc) = Mằn (người Quảng Đông) = Mân (người Phúc Kiến) = Cần (người Tày) = Con = Kinh, đều là cùng một NÔI = Nòi (cùng gen). “Từ Giao Chỉ đến Cối Kê bảy tám ngàn dặm toàn là dân Bách Việt ở” ( Khổng Tử Viết 孔子曰  tức Khổng Tử nói). Chữ Viết 曰biểu y là cái mồm có lằn môi vạch ngang, nghĩa là nói, mà là người Việt nói, vì lướt lấy dấu “Việt 越Nói” = Viết曰 (tương tự như “Giết Sạch” = Diệt滅), Viết (nói) được chuyển nghĩa chỉ sự ghi ký tự là động từ Viết (bằng cái Bút để “Put” lên mạng cho người đọc). Chứa = Chữ = Trữ貯, nhưng còn lướt lấy dấu “Trữ 貯để Dành” = =Trừ 儲.

Chú giải: Ẩn ý có thêm của THIÊN HẠ CÔNG BẰNG là:

-       THIÊN BẰNG nói lái là THĂNG BIẾN (sự phát triển đi lên)

-       THIÊN HẠ nói là là THA HIỀN (hiền hậu rộng lượng vị tha)

-       HẠ CÔNG nói lái là HỐNG CA (lớn giọng ca hát)

-       CÔNG BẰNG nói lái là CĂNG BỒNG (nội dung chứa đầy)

Ẩn ý ấy là:

                                       Xã hội no đủ, vị tha

                        Người người hiền hậu ngợi ca cuộc đời

                                   Sôi động đổi mới nơi nơi

                         Đất nước phát triển rạng ngời thăng long.

25 (sưu tầm)                      

                                              秋飲黃花酒

                                  THU ẨM HOÀNG HOA TỬU

                                                冬吟白雪詩

                                  ĐÔNG NGÂM BẠCH TUYẾT THI

                                                春游芳草地

                                   XUÂN DU PHƯƠNG THẢO ĐỊA

                                                下賞綠荷池

                                    HẠ THƯỞNG LỤC HÀ TRÌ

                                   Xuân chơi thảm cỏ thơm hoa

                              Hè ngồi thưởng mát ao ta sen hồng

                                   Thu về uống rượu hoa vàng

                             Đông ngồi chăn ấm ngâm nàng tuyết thơ.

                                       秋飲黃花酒

          冬吟白雪詩

          春游芳草地

          下賞綠荷池

26  (sưu tầm)

基德積

CƠ ĐỨC TÍCH

Lấy tích đức làm nền tảng cho sự nghiệp

后傳仁

HẬU TRUYỀN NHÂN

Lấy nhân nghĩa truyền lại cho đời sau

                                       基德積

          后傳仁

27 (sưu tầm)

                                   和氣吉祥

                             HÒA KHÍ CÁT TƯỜNG

Sống hòa thuận là điều tốt lành

28 (sưu tẩm)

土產有殊北國

THỔ SẢN HỮU THÙ BẮC QUỐC

Dược liệu có tính đặc thù của thổ nhưỡng phương Bắc

天書越定南邦

THIÊN THƯ VIỆT ĐỊNH NAM BANG

Nhưng làm được thuốc tốt là do người Việt biết phương pháp truyền thống là theo sách Trời tức thuyết Âm Dương Ngũ Hành.

                               土產有殊北國

        天書越定南邦

 

29 (tự viết)

LÊ TỘC HIỂN TÔNG, HẬU DUỆ THỊNH HƯNG DANH, TÀI, TRÍ

ĐÔNG TÂY LẠC NGHIỆP, NHI TÔN KHẮC NIỆM ĐỨC, NHÂN, TÂM

( Họ Lê triển rộng nhiều chi, các đời sau đều thành đạt trọn vẹn tiếng tăm, giàu có, trí tuệ. An cư lạc nghiệp ở Ta hay  ở Tây, con cháu vẫn từng giây nhớ giữ đức độ, nhân từ, tâm huyết). Đông Tây còn ẩn ý là làm thuốc Đông y và Tây y kết hợp.

           黎族顯宗後裔盛興名財智

   東西樂業兒孫刻念德仁心

30 (tự viết)

                                            黎德耀明

                                       LÊ ĐỨC DIỆU MINH

                                 (Họ Lê có đức chiếu sáng)

Đọc xuôi có nghĩa là: Nhân dân (LÊ) có đức (ĐỨC) chiếu (DIỆU, “Dịu Chiếu” = Diệu) sáng (MINH)                                                           Đọc ngược có nghĩa là: Sự minh bạch (MINH) rọi tỏ (DIỆU) cái đức (ĐỨC) của họ Lê (LÊ). Chữ LÊ黎 biểu ý là: Nhân dân ( 人 ) là Đồng (丿 ) Bào (勹 ) trồng Lúa (禾 ) Nước (水  )

Lê…Minh thiết Linh.    Minh… Lê thiết Mê.    Lê Đức thiết Lực.

Đức Lê thiết Đế.   Diệu Minh thiết Dinh.   Minh Diệu thiết Miếu.

Bốn chữ hoành phi này tạo ra các từ ẩn là Đế Minh, Mê Linh, Lực, Dinh, Miếu. Do vậy bốn chữ hoành phi này còn hàm ẩn ý là cái miếu thờ Đế Minh và thờ Hai Bà Trưng (Mê Linh).

Tức còn có mang nội dung là:

                         Miếu đế vương lực cường dinh tráng

                         Thủy tổ xưa sáng rạng Đế Minh

                             Trưng Vương oanh liệt Mê Linh

                          Lê dân có đức diệu minh muôn đời.

 

Kết luận:

                              Tiếng Việt phong phú vô vàn

                         Hàn lâm trộn với dân gian cùng hành

                              Lời văn hàm súc uyên thâm

                     Công người xưa bốn nghìn năm trau dồi.

 

 

 

 

 

 

Edited by Lãn Miên
1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites