Thiên Sứ

Đôi Dòng Tưởng Nhớ Thi Sĩ Bùi Giáng

8 bài viết trong chủ đề này

Đôi dòng tưởng nhớ thi sĩ Bùi Giáng

Tác giả: Nguyên Quang

Bài đã được xuất bản.: 9 giờ trước

Trong cái cõi phù du của Bùi thi sĩ thì 13 năm cũng có thể chỉ là một sát na chớp nhoáng, nhưng trong cõi đời này thì đó quả là một khoảng một thời gian khá dài từ ngày ông mất. Nó đủ dài để người ta quên đi một điều gì đó. Tuy nhiên, đối với những người yêu thơ Bùi Giáng, những gì thuộc về ông thì đã hằn trong tâm trí.

Bùi Giáng là một thiên tài không định nghĩa được; ông phiêu bồng trong một thế giới thơ với thể điệu ngôn ngữ vừa hồn nhiên vừa kỳ lạ dị thường rất độc đáo. Những chuyển tải trong thơ ông không giống bất cứ một nhà thơ nào trên thi đàn Việt Nam. Ông cũng có một phong cách làm thơ dị biệt, có thể làm thơ bất cứ ở đâu và trên bất cứ loại giấy mực nào, không cần cầu danh cầu lợi.

Trong thơ ông chan chứa nỗi niềm tha thiết yêu thương cõi người ta với một tình yêu phụng hiến và khai mở đường về cố quận; về cõi miền tâm tình thanh thoát mà ông gọi là cõi miền nguyên xuân:

Xin chào nhau giữa con đường

Mùa xuân phía trước miên trường phía sau

Người viết bài này được vinh dự đôi lần tiếp xúc và sống với nhà thơ mà thiên hạ gọi là điên. Xin ghi lại đây những vần thơ được ông đọc tặng và ngẫu hứng viết tặng. Vẫn hằn trong tôi hình ảnh một thi sĩ với thể điệu tót vời trong đời sống cũng như trong tác phẩm, mở ra cho hậu thế một cõi thơ kỳ lạ miên trường:

Trong sâu thẳm của mỗi tâm hồn chúng ta chắc cũng có một lần nào đó đã được hạnh ngộ với những vần thơ đầy huyền ảo nhưng rất bình dị của Tiên sinh. Và tôi vẫn xem sự vui đùa nhảy múa ca hát hồn nhiên của ông như một sự phụng hiến cao cả với đời sống này:

Ông điên vui vẻ thập thành

Các con tỉnh táo mà đành buồn thiu

Và nghiệm ra từ đó một điều chi, đã có một thời gian tôi về với núi rừng để nằm nghe lại lời thơ của Tiên sinh năm nào vẫn còn vang mãi:

Mang về Đà Nẵng đọc chơi

Bùi Giáng bê bối chốn nơi nở niềm

...

Mang đi khắp chốn khắp nơi

Hồng một giọt máu tơi bời tủy xương

Posted Image

Thi sĩ Bùi Giáng. Ảnh: khoavanhoc-ngonngu.edu.vn

Ngoài kia mặt trời đang lên, chiếu áng sáng rực vàng trên đỉnh núi. Tôi nhớ mình đang ngồi trong một căn lều giữa núi rừng hoang vu, tràn đầy những âm thanh kỳ bí và huyền nhiệm của thiên nhiên; con kiến đang bò, con bướm đang bay, chuồn chuồn đang lượn, trên muôn màu sắc rực rỡ của hoa ngàn. Tôi chợt thấy ra sống và chết là hình ảnh thu nhỏ của một hôn phối, bắt nguồn từ một tình yêu bất tuyệt. Và từ đó, sự sống và chết của con người và vạn vật muôn đời đã có mối giao thoa bất tận. Chúng ta sẽ không bao giờ sống trọn vẹn và đích thực nếu chúng ta chưa một lần chết như Bùi tiên sinh đã một lần chết:

Kể từ lạc bước chân ra

Chết từ sơ ngộ màu hoa trên ngàn

Nhưng trong chúng ta có mấy ai đã chết đi từ lúc vừa sinh ra như trong thơ và cuộc sống của chính Tiên sinh đã thể hiện:

Tôi từng vô tận tâm linh

Về đây uống rượu một mình em ơi

Những ngày tháng ở Sài Gòn, tôi và Miên Long (một đồng hữu xứ Quảng) đã hân hạnh được Tiên sinh nở niềm đón tiếp. Và từ những tao phùng kỳ lạ đó, chúng tôi đã được cùng nghe ra hương vị ngọt ngào của cố quận Quảng Nam yêu dấu:

Xênh xang phố thị Sài Gòn

Điu hiu ba cõi linh hồn gặp nhau

Nguồn mưa đổ xuống giang đầu

Hồi sinh xứ Quảng giữa màu nguyên xuân (Miên Long)

Vâng, một Quảng Nam yêu dấu đã hồi sinh lại trong đôi mắt sáng ngời của Bùi thi sĩ:

Đề huề tương ứng Quảng Nam

Duy Xuyên xứ cũ, hòa đàm tay ba

Long, Quang, Bùi Giáng và và

Ngẫu nhiên tao ngộ ruột rà Kim Cương

Tôi và Miên Long đọc thơ cho Tiên sinh nghe, và được ông mở lòng ra tặng thơ trong những quán cóc ven ngoại ô của Sài Gòn, dưới những gốc cây bên đường, trước sân chùa, trên chiếc võng đu đưa dưới những nhánh vú sữa trước hiên hiên nhà, hay trên chiếc xích lô bồng bềnh trên những con đường đầy khói bụi:

Nguyên Quang xứ Quảng xứ Quảng Đà Thành

Từ vô biên tế tam bành chịu chơi

Quảng Nam Đà Nẵng tuyệt vời

Ngẫu nhiên vô lượng đất trời ra xuân

Những hình bóng và thủ bút này, tôi vẫn còn giữ bên mình như một kỷ niệm thiêng liêng. Lần sau cùng ở Sài Gòn, Tiên sinh đã viết cho tôi:

Em vui vô tận thiên thần

Anh buồn vô lượng bất thần trở cơn

Phải chăng cái cuộc "bất thần trở cơn" ấy chính là dự báo cho một sự ra đi, một sự chia tay vĩnh viễn giữa tôi và Tiên sinh ngày đó. Và tôi đã không còn dịp nào được tương phùng với Tiên sinh nữa. Nhưng những hình ảnh và lời thơ của Người vẫn huyền ảo, lung linh, sáng ngời trong thể điệu bất tuyệt tồn sinh trong tâm hồn tôi.

Để rồi hôm nay, kỷ niệm ngày Người về với cõi vĩnh hằng, những dòng này được viết lên từ một kẻ hậu thế lang thang và sẽ còn mãi lang thang trên dặm đường mà Người đã từng lang thang, từng đùa vui nhảy múa ca hát.

Tiễn người về cõi vĩnh hằng

Thiên thu còn mãi vầng trăng sáng ngời

Người về núi cũ ngàn khơi

Tôi còn ở lại hát lời phù vân (Nguyên Quang)

Những câu thơ xin như nén hương lòng, thắp lên giữa nỗi niềm hoài nhớ Bùi tiên sinh.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Có người thương tiếc nhà thơ Bùi Giáng bèn làm hai câu thơ:

Nhà thơ ở cạnh nhà thờ

Nhà thơ tắt thở nhà thờ đổ chuông.

Nghe cũng độc đáo!

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

Tôi từng vô tận tâm linh

Về đây uống rượu một mình em ơi

Thương ai đứng giữa dòng đời.

Có hai con mắt nhìn đời một con

1 person likes this

Share this post


Link to post
Share on other sites

vài dòng hứng ngẫu....

Lòng riêng lưu luyến thuyền duyên

Yêu từ cổ độ (*) quên miền chiều thu

miên trường (*) thơ rượu lãn du

ru hời đời mộng khôn ngu vui cười

Đông Thiền ngẫu bút

(*)Cổ độ, miên trường: những từ trong thơ Bùi Giáng

Share this post


Link to post
Share on other sites

Tình sử Bùi Giáng - Kim Cương: Duyên nợ (kì 1)

Posted Image

Nghệ sĩ Kim Cương trong một lần lên Gò Vấp thăm Bùi Giáng

Kỳ nữ Kim Cương chiếm một vị trí đặc biệt trong cuộc đời, trong tâm hồn và trong sáng tác của Bùi Giáng. Trong tâm hồn ông, Kim Cương là "đệ nhất mỹ nhân" trong thiên hạ. Ông yêu Kim Cương bằng một tình yêu lạ lùng nhất thế gian. Chỉ có thể nói đó là một tình yêu bất tử. Đã có rất nhiều giai thoại xung quanh mối tình kỳ bí này.

Đối với Kim Cương, tuy là mối tình đơn phương từ phía Bùi Giáng, nhưng nữ nghệ sĩ đã rất trân trọng tình yêu của ông, một sự trân trọng vô cùng cảm động và hiếm thấy. Nhiều năm qua, nghệ sĩ Kim Cương có những lý do riêng nên đã không lên tiếng một cách chính thức. Lần đầu tiên, bà tiết lộ với Báo Thanh Niên một số sự thật về thiên tình sử này, vì đã đến lúc bà không còn lý do để tiếp tục im lặng... Chúng tôi tạm gác những phần cuối của loạt bài Bùi Giáng - thi sĩ kỳ dị để giới thiệu riêng cùng bạn đọc những tiết lộ của Kim Cương. Chúng tôi xin tỏ lòng biết ơn nghệ sĩ Kim Cương. Những tiết lộ này sẽ giúp cho công chúng hiểu rõ hơn con người và sự nghiệp của một thi sĩ độc đáo vào bậc nhất của đất nước.

Có lẽ trong cuộc đời của thi sĩ Bùi Giáng, ngoài chuyện văn chương ra thì chuyện tình đơn phương của ông với NSƯT Kim Cương là nổi bật nhất, kỳ lạ nhất, và cũng cảm động nhất. Kim Cương còn giữ rất nhiều bài thơ của ông viết tặng riêng bà, cả hình ảnh nữa, nhưng từ lâu bà từ chối mọi lời yêu cầu của các tờ báo, nhà xuất bản xin được phát hành, đặc biệt sau khi Bùi Giáng vừa qua đời nhiều đơn vị còn đặt vấn đề "mua" những tấm ảnh, tập thơ đó. Bà nói: "Tôi không muốn đem tình cảm của Bùi Giáng ra đánh bóng tên tuổi của mình hoặc làm gì đó có dấu ấn kinh doanh. Dù tôi không yêu ông, nhưng tôi trân trọng tình yêu của ông. Tuy nhiên, bây giờ sau loạt bài của Báo Thanh Niên, tôi thấy đây không còn là chuyện riêng tư nữa, mà Bùi Giáng là một sự kiện văn học chung của đất nước, cần có thêm nhiều thông tin về ông. Và vì không lên tiếng nên có những thêu dệt không đẹp cho Bùi Giáng, vì vậy tôi chỉ muốn nói rõ một vài sự thật để người ta hiểu đúng ông hơn".

Kim Cương biết Bùi Giáng lúc bà khoảng 19 tuổi, còn theo đoàn cải lương của má Bảy Nam nhưng đã được mệnh danh là "kỳ nữ". Thật ra, ông chú ý đến bà trong một đám cưới của đôi bạn Hạnh - Thùy. Sau đám cưới, một hôm Thùy bảo Kim Cương: "Có một ông giáo sư Đại học Văn khoa, đi học ở Đức về, ái mộ chị lắm, muốn đến nhà thăm chị". Kim Cương trả lời: "Ừ, thì mời ổng tới". Hóa ra là Bùi Giáng, lúc ấy đang dạy học, cũng áo quần tươm tất chứ chưa có "điên điên" như sau này. Bùi Giáng lui tới, mời Kim Cương lên xe đạp ông chở đi chơi, rồi cả cầu hôn, nhưng bà đều né tránh. Bởi sau vài lần tiếp xúc, bà thấy ở ông toát lên cái gì đó "kỳ kỳ", bất bình thường, nên bà sợ. Đeo đuổi mãi không được, Bùi Giáng thở dài nói: "Thôi, chắc cô không ưng tôi vì tôi lớn tuổi hơn cô (Bùi Giáng lớn hơn Kim Cương mười mấy tuổi), vậy cô hứa với tôi là sẽ ưng thằng cháu của tôi nhé. Nó trẻ, lại đẹp trai, học giỏi". Kim Cương ngần ngừ: "Thưa anh, chuyện tình cảm đâu có nói trước được. Tôi không dám hứa hẹn gì đâu, để chừng nào gặp nhau hẵng tính...". Ý bà muốn hoãn binh. Nhưng Bùi Giáng đã đùng đùng dắt cháu tới. Trời ơi, hóa ra đó là thằng nhỏ mới... 8 tuổi. Kim Cương hết hồn, thôi rồi ổng đúng là không bình thường!

Từ đó, mỗi năm Bùi Giáng mỗi bệnh nặng hơn. Ông không có vợ con, suốt ngày đi lang thang ngoài đường, hò hét, rồi cứ địa chỉ nhà Kim Cương mà tới. Thằng bé Toro con của Kim Cương lúc ấy khoảng 5 tuổi, thường trố mắt ra nhìn ông, và hỏi: "Mẹ ơi, sao bác này giống cái xe hoa quá?". Tư duy trẻ con thật ngộ nghĩnh, nhưng lại rất chính xác. Thì trên người Bùi Giáng có đủ thứ: nào hộp lon treo lủng lẳng, nào lá cờ giắt sau lưng, nào nhánh cây, vòng hoa trên đầu... cả một nải chuối đeo thường xuyên trên cổ. Không mở cửa cho ông vào là ông la hét, đập cửa, chửi um sùm, ném đá nữa, khiến hàng xóm náo động. Nhưng riết rồi quen, mỗi lần ông tới nhà Kim Cương ai nấy đều cười. Má Bảy Nam ở trên lầu chỉ cần nghe la rùm beng, đập cửa ầm ầm, là hỏi: "Bùi Giáng phải không?". Nhiều lần ông say khướt, nằm ịch xuống gốc cây trước nhà Kim Cương, mọi người phải khiêng vào. Bà lắc đầu: "Sợ ổng chết. Tướng tá vầy có thể chết bất cứ lúc nào. Nhưng khiêng vô rồi cũng sợ rủi ổng chết trong nhà mình. Mà điều, không nỡ bỏ ổng lăn lóc ngoài đường, thấy tội quá".

Nhưng điều hay nhất là mỗi khi vô nhà Kim Cương ông lại sáng tác thơ để tặng bà. Tiện tay xé bất cứ tờ giấy, tờ lịch nào là ông viết ào vô đó. Nguồn thơ yêu cứ tuôn trào như suối, không vơi cạn theo năm tháng. Về sau, khi ông "quậy" quá thì Kim Cương nghĩ ra cách, không mở cửa, mà lòn một cuốn sổ ra khe cửa cho ông viết thơ. Ông hí hoáy một hồi, rồi vui vẻ bước đi. Suốt 40 năm, cả chục cuốn sổ tay đã đầy ắp chữ của ông, chỉ riêng tặng "nương tử Kim Cương". Bà trân trọng gìn giữ trong ngăn tủ. Những vần thơ yêu với nét chữ ngả nghiêng chệnh choạng nhưng hồn nhiên say đắm lạ kỳ.

- Kính thưa nương tử Kim Cương

Tấm lòng rộng mở phi thường bấy nay

Ngàn năm điêu đứng đọa đày

Thiên thu sử lịch cau mày về sau

Thưa em đời mộng dạt dào

Tình yêu vô tận yêu đào vô biên

- Kể từ tao ngộ đầu tiên

Kim Cương vô tận, thuyền quyên vô cùng

Bốn mươi năm đã lẫy lừng

Âm thầm tưởng niệm lạ lùng giai nhân

Trái tim thiết thạch vô ngần

Từ tam thu tới tử phần hôm nay

Kể từ sử lịch xa xuôi

Bất ngờ một bận bùi ngùi yêu em

Hoàng Kim (báo Thanh Niên)

Share this post


Link to post
Share on other sites

TÔI ĐÃ HÂN HẠNH GẶP NGHỆ SĨ KIM CƯƠNG

Ngày ấy - thời tôi mới lên Sài Gòn sinh sống - chị đến tôi xem tử vi. Tôi xem lá tử vi và đoán:

- Nếu chị làm nghề nghệ sĩ sân khầu thì rất nổi tiếng!

- Vâng! Đúng tôi là nghệ sĩ sân khấu. Thầy thấy tôi có thể nổi tiếng như ai?

Trước đây tôi sống ở miền Bắc, nên tôi không rành lắm về các tên tuổi nghệ sĩ miền nam.Nhưng vì trước đó có một thời gian dài ở Bến Tre, nên tôi nghe danh Lệ Thủy - Minh Vương và nghệ sĩ Lệ Thủy đã xuống Bến Tre biểu diễn vài lần. Bởi vậy tôi ấn tượng với cô Lệ Thủy. Tôi bèn nói với chị ấy:

- Thí dụ như Lệ Thủy chẳng hạn.

- Tôi chính là Kim Cương đây!

Đấy là lần tôi được gặp Kim Cương. Thời gian ấy tôi không nhớ năm nào, nhưng còn nhớ là vào lúc nghệ sĩ Kim Cương 67 tuổi.

Share this post


Link to post
Share on other sites

TÔI ĐÃ HÂN HẠNH GẶP NGHỆ SĨ KIM CƯƠNG

Ngày ấy - thời tôi mới lên Sài Gòn sinh sống - chị đến tôi xem tử vi. Tôi xem lá tử vi và đoán:

- Nếu chị làm nghề nghệ sĩ sân khầu thì rất nổi tiếng!

- Vâng! Đúng tôi là nghệ sĩ sân khấu. Thầy thấy tôi có thể nổi tiếng như ai?

Trước đây tôi sống ở miền Bắc, nên tôi không rành lắm về các tên tuổi nghệ sĩ miền nam.Nhưng vì trước đó có một thời gian dài ở Bến Tre, nên tôi nghe danh Lệ Thủy - Minh Vương và nghệ sĩ Lệ Thủy đã xuống Bến Tre biểu diễn vài lần. Bởi vậy tôi ấn tượng với cô Lệ Thủy. Tôi bèn nói với chị ấy:

- Thí dụ như Lệ Thủy chẳng hạn.

- Tôi chính là Kim Cương đây!

Đấy là lần tôi được gặp Kim Cương. Thời gian ấy tôi không nhớ năm nào, nhưng còn nhớ là vào lúc nghệ sĩ Kim Cương 67 tuổi.

Chẳng biết Bác TS có nhầm không? Thời đó mà Kim Cương 67 tuổi???? Thì bây giờ bà ấy bao nhiêu nhỉ? Thời này hiện nay Bà ấy theo Wild độ chừng ngoài 60 Bác ah!

Share this post


Link to post
Share on other sites

Bùi Giáng trong “cõi người ta”

Ý NHI

Buồn vui như thể thân mình

Ai chia nửa máu, ai giành nửa xương

Đó là những buồn vui của Bùi Giáng – nỗi buồn của khốc liệt, bi thảm của một thân phận khác thường, của một ngưòi “chịu cuồng si để sáng suốt”, “chịu đui mù mà thỏa dạ yêu em”.

Người ta biết đến Bùi Giáng bởi những khảo luận văn học như những cuốn viết về Truyện Kiều, Chinh Phụ Ngâm, Lục Vân Tiên… Những cuốn khảo luận triết học như Tư Tưởng Hiện Đại, Tư Tưởng Hiện Đại & Hiedegger, những tác phẩm chuyển ngữ tuyệt vời như Cõi Người Ta, Hoàng Tử Bé, Khung Cửa Hẹp, Mùi Hương Xuân Sắc…Nhưng người ta yêu thơ ông hơn cả.

Mỗi khi đọc những câu thơ hay của Bùi Giáng tôi lại nhớ đến tiếng đàn “bốn dây rõ máu năm đầu ngón tay” của Thúy Kiều, bởi những câu thơ được chắt ra từ máu của con người khắc khoải khôn nguôi về thân phận con người, về thế gian này.

Ít ai trong số các nhà thơ Việt Nam hiện đại lại viết nhiều về trần gian như ông. Lúc thì nguyện “yêu trần gian nguyên vẹn”, lúc thì “sẽ tiếc thương trần gian mãi mãi”, lúc khác là:

Ta đếm lại từng ngón tay lẩy bẩy

Đời chúng ta là mấy trăng tròn

Yêu thiết tha cõi trần gian, nhiều khi ông nhìn trời đất như đứa bé. Ông hỏi sông: “Ngàn mây về cuối mãi trời xa. Nước có bằng lòng đứng đợi ta”. Ông bập bẹ: “Trần gian do cánh bướm cánh chuồn chuồn. Con kiến bé cùng hoa hoang cỏ dại. Con vi trùng cùng sâu bọ cũng yêu luôn”. Ông kêu lên thảng thốt: “Ồ gót chân, anh đứng ngó như ngây”. Ông òa khóc không gìn giữ: “Em ra đi đời bưng mặt khóc òa”.

Nhưng Bùi Giáng là đứa trẻ biết rằng “Diều đứt dây trẻ cũng cầm bằng”. Thơ ông từ bài này sang bài khác, từ trang này sang trang khác thắm đượm mối âu lo cho “Những nỗi đau về chẳng hẹn giờ”, “Những thân xương máu đã đàng là ủy mị”.

Ông là con người:

Người kia đứng lại

Nghe trời đầy xuống hai vai

Gánh nặng đó ông gánh chịu suốt cả cuộc đời đơn độc của mình. Nhiều khi ông đã thốt lên “Đời dại khờ như một giấc chiêm bao”, nhiều khi ông lắng nghe “Mấy đời ly biệt rẽ đau một mình”. Nhiều khi ông van nài “Em ở lại với đời ta em nhé. Em đừng đi cho ta nắm tay em”…

Ý thức sâu xa về sự hữu hạn của kiếp người, của lẽ hợp tan, ông luôn phấp phỏng lo lắng:

Nhưng em hỡi trần gian ôi ta biết

Sẽ rời xa vĩnh viễn với người thôi

Và:

Đài vũ trụ hồn chiêm bao rạng tỏ

Một nụ cười thế giới sẽ chia đôi

Mỗi cảnh, mỗi vật đều in dấu nỗi phấp phỏng, lo lắng ấy. Nào là “Đường vất vã vó ngựa chồn lỏa đảo”, nào là “Tờ cảo thơm như lệ ứa pha hồng”, nào là “Mình cát lạnh chân lạc đà bé bỏng. Bóng hình em tơi tả dưới trăng rằm”, nào là “Ngày đi đổ bóng sau người/ Mộng hờ biết có buồn vui em về”, nào là “Bước ngại ngùng nẻo mộng mấy lần sai”…

Giờ thì con người yêu thương, lo lắng cho cõi người ta ấy đã ra đi. Có lẽ trước lúc an nghỉ ông vẫn còn băn khoăn:

Còn không một bận quay về

Vườn xưa ngó bóng trăng thề vàng gieo

Vẫn giữ nguyên lời nhắn gửi hay là niềm mong ước của ông:

Em sẽ khóc khi nhìn trong khóe mắt

Thấy một mình người đi lại lang thang

Còn ghì giữ ân tình trong cỏ nhặt

Mưa vi vu vì hẹn với truông ngàn.

Ý NHI

SG 9. 10. 1998

Share this post


Link to post
Share on other sites

Tạo một tài khoản hoặc đăng nhập để bình luận

Bạn phải là một thành viên để tham gia thảo luận.

Tạo một tài khoản

Đăng ký một tài khoản mới trong cộng đồng của chúng tôi. Dễ thôi!


Đăng ký tài khoản mới

Đăng nhập

Bạn đã có tài khoản? Đăng nhập tại đây.


Đăng nhập ngay